Quảng Ninh: Gỡ điểm nghẽn, mở đường cho logistics tăng trưởng

Quảng Ninh đang đứng trước một không gian phát triển mới, trong đó logistics được kỳ vọng trở thành một trong những mắt xích quan trọng kết nối sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Tuy nhiên, lợi thế về vị trí và hạ tầng mới chỉ là “điểm tựa”. Để logistics thực sự trở thành ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, Quảng Ninh cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về kết nối, thể chế, công nghệ, nhân lực và năng lực liên kết doanh nghiệp. Đây cũng là bài toán đòi hỏi chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp cùng đồng hành để hình thành một hệ sinh thái logistics đồng bộ, hiện đại và có sức cạnh tranh.

Nhận diện đúng các điểm nghẽn

Hiện, trên địa bàn thành phố có khoảng 2.387 doanh nghiệp đăng ký loại hình logistics, với tổng vốn đăng ký khoảng 9.700 tỷ đồng. Năm 2025, khu vực này nộp ngân sách 1.605 tỷ đồng, tương đương 2,32% tổng thu ngân sách nhà nước nội địa.

Tuy nhiên, đến nay, lĩnh vực này vẫn chưa thực sự phát triển tương xứng với những lợi thế ấy của địa phương. Các "nút thắt" chủ yếu như: hiệu quả khai thác hạ tầng cảng biển chưa tương xứng tiềm năng; thiếu doanh nghiệp đầu tàu; năng lực tài chính, nhân lực và trang thiết bị còn hạn chế; hệ thống kho bãi, đặc biệt tại khu vực cảng nổi, chưa đáp ứng nhu cầu trung chuyển; nguồn nhân lực logistics vừa thiếu vừa yếu.

Đánh giá về tiềm năng phát triển logistics tại Quảng Ninh, Chủ tịch UBND TP Quảng Ninh Bùi Văn Khắng cho biết, Quảng Ninh có nhiều điều kiện về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông, cảng biển nhưng đến nay hoạt động logistics vẫn còn nhiều điểm nghẽn và chưa phát triển tương xứng.

Việc phát triển logistics Quảng Ninh nếu chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận, bốc dỡ hàng hóa sẽ không cho hiệu quả cao. Nhưng khi hình thành được hệ sinh thái kho bãi, lưu trữ, phân phối, gom hàng, trung chuyển, dịch vụ hậu cần và vận tải đa phương thức, giá trị của mỗi dòng hàng sẽ được gia tăng ngay tại địa phương.

Từ góc độ doanh nghiệp, theo ông Nguyễn Thành Long - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cảng Container Quốc tế Cái Lân, diện tích kho bãi tại khu vực Cái Lân hiện còn hạn chế so với một số trung tâm logistics hàng rời lớn trong nước. Đây là điểm nghẽn cần được tháo gỡ nếu Quảng Ninh muốn chuyển từ một địa phương có sản lượng hàng hóa lớn sang một trung tâm logistics thực sự có khả năng cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Hướng tới xây dựng trung tâm logistics thông minh

Trong không gian phát triển mới, đặt ra yêu cầu Quảng Ninh cần tiếp tục xây dựng hạ tầng đồng bộ, kết nối liên vùng nhanh, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển hạ tầng logistics, thúc đẩy liên kết vùng, đào tạo nhân lực, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Phạm Quang Tùng - Giám đốc Công ty TNHH Thanh Tùng Vân Đồn cho biết: “Việc Quảng Ninh đẩy mạnh xây dựng hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại kết nối liên vùng mở ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh, giao thương. Đây cũng là tiền đề để địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, phát huy được những lợi thế sẵn có”.

Quảng Ninh cần đẩy mạnh phát triển dịch vụ logistics theo hướng logistics xanh, thông minh và đẩy mạnh việc hình thành, phát triển các khu vực kho bãi, cảng cạn, dịch vụ logistics tại khu kinh tế, cửa khẩu, khu công nghiệp, các cảng biển, cảng cạn, cửa khẩu.

Đặc biệt, sự xuất hiện của Cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng là bước ngoặt quan trọng, góp phần mở rộng quy mô, năng lực thông quan, thương mại điện tử, kho bãi hiện đại. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ công nghệ 5G, phương tiện tự hành, nhận diện sinh trắc học, cổng kiểm soát tự động và trung tâm điều hành thông minh sẽ từng bước thay đổi phương thức vận hành cửa khẩu, giảm thời gian chờ đợi, chi phí cho doanh nghiệp và nâng hiệu quả của chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Mặt khác, tiếp tục cải thiện thủ tục hành chính, giảm thời gian, chi phí không chính thức; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp thực tiễn. Đồng thời, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics đồng bộ, hiện đại, trong đó có tuyến đường sắt Hải Phòng - Móng Cái kết nối Đông Hưng (Quảng Tây, Trung Quốc), nhằm nâng cao năng lực liên kết vùng và quốc tế.

Chủ tịch UBND TP Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh, cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và hiệp hội doanh nghiệp thành phố tiếp tục phát huy tinh thần chủ động sáng tạo tự lực, tự cường, nâng cao năng lực quản trị, năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh. Chủ động đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tăng cường liên kết tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, quan tâm nghiên cứu đầu tư vào các lĩnh vực có tiềm năng lợi thế đã được định hướng trọng tâm là kinh tế biển, cảng biển, logistics, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế cửa khẩu, kinh tế số và kinh tế xanh…

Các doanh nghiệp cũng không thể đứng ngoài mà phải trở thành chủ thể trực tiếp kiến tạo hệ sinh thái logistics xanh. Từ đó, đòi hỏi doanh nghiệp cần tự nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và tiêu chuẩn dịch vụ và khả năng liên kết; từng bước chuyển từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang các giải pháp logistics tích hợp.

Đồng thời, Quảng Ninh cần chính sách đủ sức hấp dẫn để thu hút các tập đoàn logistics lớn trong nước và quốc tế. Sự hiện diện của những doanh nghiệp đầu ngành không chỉ bổ sung nguồn vốn, công nghệ và phương thức quản trị mà còn tạo sức lan tỏa, giúp doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng, hình thành các vệ tinh dịch vụ và nâng tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra trên địa bàn.

Từ cửa khẩu đến hệ thống cảng biển, từ các khu công nghiệp đến mạng lưới giao thông đa phương thức, Quảng Ninh đang có trong tay nhiều “mảnh ghép” quan trọng để hình thành một hệ sinh thái logistics hiện đại.

Khi hạ tầng được kết nối, công nghệ được ứng dụng, thể chế được hoàn thiện và doanh nghiệp đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị, logistics không chỉ giúp hàng hóa đi nhanh hơn mà còn có thể trở thành một động lực mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian tăng trưởng cho Quảng Ninh.