Quảng Ninh: Kiên quyết xử lý các "điểm nóng" môi trường

Không dừng lại ở việc "phạt để răn đe", cơ quan chức năng phối hợp cùng chính quyền địa phương đang triển khai các biện pháp kiểm tra đột xuất, giám sát liên ngành và đối thoại trực tiếp với nhân dân. Mục tiêu tối thượng là giải quyết triệt để các "điểm nóng" về khói bụi, mùi khét tại các cụm công nghiệp và khu dân cư, đưa dòng chảy kinh tế phát triển song hành cùng trục bền vững của hệ sinh thái.

"Hồi chuông cảnh tỉnh" từ vụ đốt chất thải trái phép tại CCN Phương Nam

Theo báo cáo tổng hợp từ Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Ninh, công tác thanh tra và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường từ đầu năm đến nay đã được thực hiện vô cùng quyết liệt. Cơ quan chức năng đã xem xét, xử lý vi phạm hành chính đối với 8 đơn vị vi phạm, với tổng số tiền xử phạt ghi nhận lên tới gần 1,7 tỷ đồng.

Bức tranh toàn cảnh về sai phạm của các doanh nghiệp bộc lộ lỗ hổng đáng báo động trong ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường, cụ thể gồm: 03 trường hợp cố tình đưa dự án vào hoạt động khi chưa có thủ tục môi trường; 02 trường hợp xả nước thải có thông số ô nhiễm vượt giới hạn cho phép; 01 trường hợp vận hành hệ thống quan trắc tự động sai quy trình kỹ thuật; 01 trường hợp vận hành hệ thống xử lý nước thải trái hướng dẫn và 01 trường hợp không thử nghiệm công trình xử lý chất thải trước khi hoạt động chính thức.

Một trong những vụ việc điển hình, mang tính chất nghiêm trọng vừa bị phanh phui mới đây là sai phạm tại Dự án Nhà máy sản xuất, gia công và tái chế kim loại màu (tại ô số 01, lô CN 10, Cụm công nghiệp Phương Nam, phường Yên Tử). Dự án này do Công ty TNHH Đức Nhuận Phát Việt Nam làm chủ đầu tư. Cụ thể, trong quá trình mục kích và kiểm tra đột xuất, Đoàn kiểm tra liên ngành phát hiện tại khu vực phía sau nhà xưởng của công ty này đang vận hành một lò đốt chất thải trái phép. Mục đích là để thiêu hủy các loại bao bì, phế liệu thải. Hành vi đốt "chui" này không qua bất kỳ hệ thống xử lý khí thải nào, làm phát tán một lượng lớn khói đen, bụi mịn và mùi hôi nồng nặc ra môi trường xung quanh.

Qua đo đạc và kiểm đếm thực tế tại hiện trường, khối lượng chất thải bị tiêu hủy trái phép được ghi nhận lên tới 352,7 kg. Hành vi này không chỉ bôi bẩn cảnh quan chung của Cụm công nghiệp Phương Nam mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của công nhân và người dân ở các khu vực lân cận.

Đáng chú ý, khi đi sâu vào kiểm tra hồ sơ pháp lý, Đoàn kiểm tra phát hiện Công ty TNHH Đức Nhuận Phát Việt Nam thuộc đối tượng bắt buộc phải có Giấy phép môi trường do UBND cấp tỉnh cấp. Thế nhưng, doanh nghiệp này đã "cầm đèn chạy trước ô tô", ngang nhiên tổ chức sản xuất khi chưa được cấp phép.

Trước những sai phạm mười mươi, Đoàn kiểm tra đã lập tức yêu cầu công ty dập lửa, chấm dứt ngay hoạt động đốt chất thải trái phép. UBND phường Yên Tử đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính đối với hai hành vi: Không có giấy phép môi trường và đốt chất thải rắn thông thường trái quy định.

Hiện tại, chính quyền phường Yên Tử đang hoàn thiện các thủ tục hồ sơ pháp lý cuối cùng để ban hành quyết định xử phạt. Căn cứ theo các điều khoản nghiêm khắc tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP của Chính phủ, Công ty TNHH Đức Nhuận Phát Việt Nam sẽ phải đối mặt với mức án phạt tiền lên tới 334 triệu đồng. Đồng thời, doanh nghiệp này sẽ phải chịu hình phạt bổ sung cực kỳ nghiêm khắc: Tạm đình chỉ hoạt động sản xuất để tập trung khắc phục hậu quả, hoàn thiện các thủ tục môi trường theo đúng quy định.

Minh bạch thông tin và lời giải cho hiện tượng khói bụi tại phường Yên Tử

Song song với xử phạt vi phạm, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh đặc biệt chú trọng giải quyết phản ánh của người dân về ô nhiễm môi trường. Điển hình là vụ việc người dân phản ánh Nhà máy xi măng Lam Thạch (thuộc Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh) tại phường Yên Tử thường xuyên xả bụi và phát sinh mùi khét.

Để có câu trả lời khách quan, sáng ngày 10/5, Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN&MT) đã phối hợp cùng Công ty CP Phân tích chất lượng môi trường An Phát (TP Hà Nội) kiểm tra đột xuất, lấy mẫu khí thải trực tiếp tại nhà máy.

Tại thời điểm kiểm tra, nhà máy vận hành bình thường. Kết quả đo nhanh tại chỗ các thông số cơ bản (lưu lượng, nhiệt độ, áp suất, bụi tổng, SO2, NOx, CO, CO2…) đều nằm trong giới hạn cho phép.

Đối với các thông số phức tạp như bụi mịn, HCl, HF, thủy ngân, kim loại nặng..., chuyên gia đã lấy mẫu niêm phong để phân tích chuyên sâu tại phòng thí nghiệm. Sở TN&MT cam kết ngay khi có kết quả cuối cùng sẽ văn bản hóa để UBND phường Yên Tử công bố rộng rãi, minh bạch cho nhân dân giám sát.

Trước đó, các ngày 24/4 và 8/5, đoàn công tác liên ngành gồm Chi cục Bảo vệ môi trường, Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh), UBND phường Yên Tử và đại diện hộ dân đã kiểm tra toàn diện hoạt động sản xuất, đồng xử lý chất thải công nghiệp thông thường tại nhà máy.

Hoạt động này của Nhà máy Xi măng Lam Thạch đã được các cơ quan chức năng của tỉnh và Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép đúng quy trình nghiêm ngặt. Qua kiểm tra thực địa từ kho chứa, hệ thống băng tải, vị trí cấp chất thải vào lò đốt đến phòng điều hành và camera giám sát, đoàn liên ngành không ghi nhận mùi khét hay khói bụi bất thường từ quy trình này.

Vậy nguyên nhân khói bụi, mùi khét khiến người dân bức xúc từ đâu? Sau khi phân tích thực địa, Đoàn kiểm tra liên ngành kết luận: Phản ánh của người dân khu Bạch Đằng 1 là có cơ sở. Tuy nhiên, đây là hệ quả tổng hợp từ "tổ hợp" các hoạt động kinh tế - xã hội đan xen trên địa bàn, chứ không riêng một cơ sở nào. Vấn đề mùi khét thường mang tính chất không thường xuyên, diễn ra trong thời gian ngắn tùy thuộc hướng gió và thời điểm sản xuất.

Để bảo vệ sức khỏe người dân, Đoàn liên ngành yêu cầu siết chặt hoạt động của Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh. Doanh nghiệp bắt buộc thực hiện nghiêm cam kết trong Giấy phép môi trường; rà soát loại bỏ triệt để tạp chất, chất thải nguy hại lọt vào nguyên liệu đồng xử lý; bảo dưỡng định kỳ các công trình bảo vệ môi trường để triệt tiêu nguy cơ sự cố kỹ thuật.

Đặc biệt, doanh nghiệp phải tăng cường đối thoại, tạo đồng thuận với chính quyền và nhân dân; đồng thời điều động xe chuyên dụng tưới nước, rửa đường thường xuyên tại các điểm nóng giao cắt giữa Quốc lộ 10 với đường ven sông và khu vực chợ Phương Nam để giảm bụi cuốn do phương tiện giao thông.

Về phía chính quyền cơ sở, UBND phường Yên Tử được giao nâng cao vai trò giám sát, thành lập ngay "Tổ cộng quản" có sự tham gia của đại diện người dân, trưởng khu phố để giám sát liên tục hoạt động xả thải. Đồng thời, phường phải công bố hotline của UBND phường và Sở Tài nguyên và Môi trường để tiếp nhận, xử lý tức thời phản ánh từ nhân dân.

Trong dài hạn, Sở NN&MT khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất, kiên quyết xử lý nghiêm các cơ sở chây ỳ vi phạm. Đồng thời, Sở sẽ tích cực tham mưu cho UBND tỉnh rà soát, điều chỉnh bổ sung quy hoạch công nghiệp nhằm phòng ngừa từ xa các nguy cơ ô nhiễm. Nâng cấp hệ thống thu gom chất thải và đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút dòng vốn đầu tư vào các dự án xử lý rác thải, nước thải áp dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường như công nghệ điện rác hay tái chế tuần hoàn bền vững.