Trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc trang bị tư duy khởi nghiệp cho thế hệ trẻ đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục.
Quyết định 336/QĐ-TTg mở ra định hướng mới cho giáo dục khởi nghiệp trong trường học. Tuy nhiên, để hình thành tư duy sáng tạo và năng lực khởi nghiệp cho học sinh, cần nhận diện rõ thuận lợi, thách thức và giải pháp phù hợp.
Hình thành nền tảng văn hóa khởi nghiệp trong giáo dục
Trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc trang bị tư duy khởi nghiệp cho thế hệ trẻ đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục. Nhằm thúc đẩy mục tiêu này, ngày 25/2/2026, Chính phủ ban hành Quyết định 336/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035”. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hình thành văn hóa khởi nghiệp ngay trong các cơ sở giáo dục, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát triển nguồn nhân lực sáng tạo trong tương lai.
Theo định hướng của chương trình, giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu khoảng 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở và 15% học sinh tiểu học được tiếp cận hoạt động định hướng khởi nghiệp. Trong đó, một tỷ lệ đáng kể học sinh sẽ được trang bị kiến thức, kỹ năng và tư duy khởi nghiệp thông qua các hoạt động giáo dục và trải nghiệm thực tế.
Thực tế cho thấy, nhiều nội dung của giáo dục khởi nghiệp đã bước đầu được tích hợp trong chương trình học. Các môn như Giáo dục kinh tế và pháp luật, Giáo dục công dân hay hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp đều có những yếu tố giúp học sinh tiếp cận với tư duy kinh doanh, quản lý tài chính, nhận diện cơ hội nghề nghiệp và giải quyết vấn đề. Điều này cho thấy việc đưa nội dung khởi nghiệp vào trường học hoàn toàn khả thi nếu được triển khai linh hoạt và phù hợp với từng cấp học.
Ngoài ra, sự quan tâm ngày càng lớn của Chính phủ, các tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp đối với hệ sinh thái khởi nghiệp cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường. Nhiều trường đại học đã xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm khởi nghiệp hoặc không gian sáng tạo nhằm hỗ trợ sinh viên phát triển ý tưởng. Những mô hình này đang từng bước tạo nên mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp gắn với môi trường giáo dục.
Thách thức và giải pháp để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp học đường
Mặc dù có nhiều thuận lợi, việc đưa giáo dục khởi nghiệp vào trường học vẫn gặp không ít khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là năng lực của đội ngũ giáo viên. Phần lớn giáo viên được đào tạo chuyên sâu về sư phạm, nhưng chưa có nhiều trải nghiệm thực tế về kinh doanh hoặc vận hành doanh nghiệp. Vì vậy, khi hướng dẫn học sinh xây dựng các dự án khởi nghiệp cụ thể, nhiều giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc kết nối lý thuyết với thực tiễn.
Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính cho các hoạt động khởi nghiệp trong trường học vẫn còn hạn chế. Việc tổ chức các chương trình trải nghiệm, mời doanh nhân hoặc chuyên gia đến chia sẻ, hay triển khai các dự án thử nghiệm thường đòi hỏi kinh phí đáng kể. Ở nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế – xã hội cũng ảnh hưởng đến khả năng triển khai các chương trình giáo dục khởi nghiệp.
Một rào cản khác đến từ tâm lý xã hội vẫn đặt nặng thành tích thi cử. Trong nhiều trường hợp, các hoạt động khởi nghiệp hoặc dự án sáng tạo của học sinh chưa được xem là một phần quan trọng của quá trình học tập. Điều này khiến không ít ý tưởng tiềm năng chỉ dừng lại ở mức ý tưởng hoặc các cuộc thi mang tính phong trào.
Để khắc phục những hạn chế này, nhiều chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng giáo viên về kiến thức khởi nghiệp, quản trị kinh doanh và đổi mới sáng tạo. Việc kết nối giáo viên với doanh nghiệp hoặc chuyên gia trong lĩnh vực khởi nghiệp sẽ giúp nâng cao năng lực hướng dẫn học sinh triển khai dự án thực tế.
Song song với đó, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính cho các dự án khởi nghiệp của học sinh và sinh viên. Các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, chương trình hợp tác giữa trường học với doanh nghiệp hoặc quỹ đầu tư có thể giúp các ý tưởng tiềm năng được thử nghiệm và phát triển.
Một giải pháp quan trọng khác là đầu tư hạ tầng cho hệ sinh thái khởi nghiệp trong trường học. Các không gian sáng tạo, phòng thí nghiệm mở, trung tâm ươm tạo hoặc mô hình doanh nghiệp trong trường học sẽ giúp học sinh và sinh viên có môi trường thực hành, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.
Ngoài ra, việc tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước cũng được xem là yếu tố then chốt. Khi các chủ thể này phối hợp chặt chẽ, hệ sinh thái khởi nghiệp trong giáo dục sẽ có điều kiện phát triển bền vững, đồng thời tạo cơ hội để các ý tưởng sáng tạo của học sinh, sinh viên được chuyển hóa thành những dự án có giá trị thực tiễn.
Có thể thấy, Quyết định 336/QĐ-TTg không chỉ là một chương trình hỗ trợ khởi nghiệp đơn thuần mà còn là bước đi quan trọng nhằm hình thành văn hóa sáng tạo trong môi trường giáo dục. Khi được triển khai hiệu quả, chương trình này sẽ góp phần đào tạo thế hệ công dân năng động, có khả năng thích ứng với thị trường lao động và đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền kinh tế tri thức.
