Số hóa 100% cổng tự động tại Cảng Hateco: Lời giải cho bài toán xanh hóa ngành logistics

Việc các doanh nghiệp chủ động lấy công nghệ cao làm nền tảng và chuyển đổi số làm động lực không chỉ là bước đi đón đầu xu hướng, mà còn tạo ra những xung lực mới, định hình nên một hệ sinh thái cảng biển thông minh thế hệ mới tại Việt Nam.

Mới đây, Đoàn khảo sát Trung ương do ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương làm Trưởng đoàn đã có cuộc làm việc, đánh giá thực tế tại Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng (Khu bến cảng Lạch Huyện).

"Trái ngọt" từ tư duy cảng xanh, cảng thông minh và áp lực hạ tầng kết nối

Báo cáo với Đoàn khảo sát về những cột mốc phát triển mang tính bứt phá, ông Nguyễn Văn Tiến - Tổng Giám đốc Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng cho biết, với tổng mức đầu tư 450 triệu USD, cảng được thiết kế, xây dựng và vận hành theo mô hình cảng xanh, cảng thông minh. Chính thức khánh thành vào ngày 05/4/2025, đây hiện là cảng container lớn nhất miền Bắc với diện tích khoảng 73 ha và chiều dài bến chính 900m. Cảng Hateco là đơn vị duy nhất tại khu vực Lạch Huyện đủ năng lực tiếp nhận đồng thời 2 siêu tàu container trọng tải lên đến 200.000 DWT.

Điểm sáng nổi bật của cảng là mức độ chuyển đổi số toàn diện khi áp dụng hệ điều hành TOS NAVIS N4 của Mỹ giúp tự động hóa quy trình khai thác; tiên phong triển khai mạng di động 5G dùng riêng cùng hệ thống cổng tự động tích hợp nhận diện quang học (OCR). Nhờ đó, tỷ lệ xe tải sử dụng cổng tự động đạt 100%, rút ngắn thời gian quay vòng xe xuống dưới 14 phút và giảm 50% lượng khí thải. Ngay trong năm đầu vận hành, cảng đã đạt sản lượng 808.000 TEU, vươn lên 95% công suất khai thác.

Tuy nhiên, con đường đổi mới không chỉ có những gam màu sáng. Để biến những tiềm năng công nghệ thành động lực phát triển bền vững dài hạn, doanh nghiệp đang phải đối mặt với không ít rào cản mang tính hệ thống. Dù đạt nhiều kết quả ấn tượng, Tổng Giám đốc Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng Nguyễn Văn Tiến cũng thẳng thắn trình bày những khó khăn về hạ tầng kết nối, rủi ro an ninh mạng và thiếu hụt nhân lực.

Trước những thách thức nội tại và khách quan đó, đại diện doanh nghiệp đã chủ động đưa ra các đề xuất mang tính chiến lược nhằm khơi thông dòng chảy logistics và củng cố vững chắc nền tảng số. Cụ thể, Cảng kiến nghị Trung ương và địa phương đẩy nhanh tiến độ cầu Tân Vũ - Lạch Huyện 2, ga đường sắt hàng hóa, đồng thời sớm triển khai vũng quay tàu thứ 2. Để thúc đẩy chuyển đổi số, Cảng đề xuất các chính sách hỗ trợ tín dụng, ưu đãi thuế và đặc biệt là sớm xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung (Port Community System) nhằm kết nối liên thông hệ sinh thái số giữa cơ quan quản lý, hải quan, cảng biển và doanh nghiệp logistics.

Kiến tạo hệ sinh thái số đồng bộ và tầm nhìn chiến lược cho quốc gia

Hải Phòng luôn xác định Lạch Huyện nói riêng và huyện đảo Cát Hải nói chung là "mũi tên vàng" trong chiến lược vươn ra biển lớn. Theo ông Hoàng Minh Cường - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng: Tầm nhìn chiến lược đối với Đặc khu Cát Hải. Khẳng định Cát Hải sở hữu vị trí địa chính trị, địa kinh tế quan trọng, là cửa ngõ hướng biển của toàn miền Bắc, đồng chí cho rằng việc phát triển nơi đây theo mô hình đặc khu kinh tế hiện đại là mũi nhọn đột phá.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố yêu cầu tích hợp sâu trí tuệ nhân tạo và công nghệ dữ liệu vào hệ thống quản lý, đồng bộ hóa hệ sinh thái số để giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Cùng với đó, thành phố đang định hướng xây dựng các cơ chế ưu đãi vượt trội nhằm thu hút các tập đoàn toàn cầu, tập trung hoàn thiện quy hoạch mang tầm nhìn dài hạn, bảo đảm phát triển công nghiệp gắn với bảo tồn sinh thái. Ông Cường, cũng đề nghị các sở, ngành chủ động phối hợp với các viện, trường để tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục hành chính cho các dự án trọng điểm.

Dưới góc nhìn tổng thể mang tầm vĩ mô, Đoàn khảo sát Trung ương xem mô hình của Cảng Hateco là một lát cắt thực tế vô cùng quý giá để soi rọi vào các dự thảo chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng số.

Ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương, đã đánh giá rất cao vai trò tiên phong của Cảng Hateco trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại và chủ động ứng dụng công nghệ, tạo nên một điển hình tích cực trong phát triển cảng xanh, cảng thông minh. Trao đổi về bài toán chiến lược phát triển cảng biển quốc gia, đồng chí Trưởng đoàn lưu ý sáu vấn đề trọng tâm cần tiếp tục hoàn thiện.

Cụ thể, cần tư duy phát triển cảng thành một hệ sinh thái đồng bộ từ hạ tầng luồng lạch đến giao thông kết nối; quy hoạch các cụm cảng nước sâu phải có tầm nhìn tổng thể; tính toán năng lực cạnh tranh thu hút các tuyến vận tải đi châu Âu, châu Mỹ. Bên cạnh đó, việc liên kết hạ tầng logistics với các khu phi thuế quan, hoàn thiện chính sách pháp luật về quy hoạch cảng biển và đào tạo nhân lực chất lượng cao là những yêu cầu cấp thiết.

Ông Hiển, cũng đề nghị Cảng Hateco tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị các cơ chế cụ thể để tháo gỡ điểm nghẽn về thu hút đầu tư và hạ tầng giao thông. Những kết quả thực tiễn từ chuyến khảo sát này sẽ cung cấp luận cứ khoa học quan trọng, phục vụ trực tiếp cho quá trình hoàn thiện Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” của Trung ương trong thời gian tới.