Được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước đột phá về chính sách để ngành điện phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, Luật Điện lực 2024 vẫn còn đó những tồn tại, hạn chế cần được tiếp tục sửa đổi...
Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) đang được Bộ Công Thương hoàn thiện với nhiều điều chỉnh quan trọng về phân cấp, thủ tục, cơ chế giá và thị trường điện. Những nội dung này kỳ vọng sẽ tháo gỡ các vướng mắc lâu nay trong phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi - lĩnh vực được đánh giá có tiềm năng tạo đột phá trong giai đoạn tới.
Cụ thể, tại Dự thảo Tờ trình Luật Điện lực (sửa đổi) được chỉnh lý theo ba nhóm nội dung lớn, bao gồm: Phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực điện lực để luật hóa các nội dung đã được quy định tại Nghị định 146/2025/NĐ-CP, qua đó bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc tổ chức thi hành;
Cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong cấp phép điện lực theo yêu cầu tại các Quyết định 1643/QĐ-TTg và 2671/QĐ-TTg, nhằm cải thiện môi trường kinh doanh trong lĩnh vực điện;
Hoàn thiện các chính sách lớn của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 để tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, bám sát tinh thần các Nghị quyết 66-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW, Nghị quyết 70-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW của Trung ương về phát triển năng lượng, thị trường và chuyển dịch xanh.
Không chỉ có vậy, Dự thảo cũng làm rõ phạm vi Nhà nước độc quyền trong xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân, song loại trừ điện hạt nhân mô-đun nhỏ, phù hợp với chủ trương khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm của khu vực tư nhân.
Quy hoạch chi tiết phát triển điện lực cấp tỉnh được điều chỉnh theo hướng thay thế “kế hoạch thực hiện quy hoạch” trước đây, bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch và tăng tính chủ động cho địa phương. Đồng thời, quy định về kiểm soát đầu tư lưới truyền tải được siết chặt, yêu cầu dự án hưởng giá dịch vụ truyền tải phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, nhằm phòng ngừa thất thoát, lợi ích nhóm.
Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo và năng lượng mới. Thủy điện tích năng lần đầu được bổ sung vào nhóm năng lượng tái tạo. Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư đối với điện tái tạo và năng lượng mới được phân cấp cho UBND cấp tỉnh.
Đáng nói, khung pháp lý cho điện gió ngoài khơi được hoàn thiện hơn, từ khảo sát, ưu đãi đầu tư đến cơ chế chia sẻ chi phí khi dự án không triển khai, mở đường cho lĩnh vực được kỳ vọng tạo đột phá trong giai đoạn tới.
Ngoài ra, Dự thảo cũng lần đầu quy định khung pháp lý cho thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), tiếp cận theo cơ chế thị trường gắn với mục tiêu giảm phát thải. Một số điều kiện kinh doanh và quy định về cấp phép điện lực được bãi bỏ hoặc sửa đổi theo hướng không phát sinh thủ tục mới, đồng thời đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến.
Trong lĩnh vực giao dịch điện, Dự thảo tiếp tục hoàn thiện thiết kế thị trường điện cạnh tranh, làm rõ lộ trình và các cấp độ thị trường. Các loại hợp đồng điện phái sinh như kỳ hạn, tương lai hay quyền chọn được xác định là công cụ tài chính, không chịu thuế giá trị gia tăng.
Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) được mở rộng đối tượng tham gia và giao Bộ Công Thương quyền ban hành cơ chế. Yêu cầu về nền tảng số, đo đếm thông minh và giám sát trực tuyến được bổ sung nhằm tăng minh bạch và hiệu quả vận hành.
Đặc biệt, về giá điện, Dự thảo sửa đổi biểu giá chi phí tránh được; bổ sung cơ chế cho các nhà máy hết hợp đồng mua bán điện hoặc hết vòng đời dự án nhưng vẫn cần vận hành để bảo đảm an ninh cung ứng...
Nhìn vào những nội dung được đề xuất, không ít ý kiến kỳ vọng, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này sẽ tạo hành lang pháp lý mới, tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển thị trường điện hiện đại, cạnh tranh và hiệu quả trong thời gian tới.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt ra yêu cầu bảo đảm đủ năng lượng cho phát triển, đồng thời sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, thân thiện với môi trường và phù hợp với xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Trên cơ sở đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 được xây dựng để hiện thực hóa những điểm mới của Nghị quyết.
“Vừa qua Quốc hội đã thông qua một số luật có liên quan tới ngành điện như: Luật Quy hoạch (sửa đổi); Luật Xây dựng (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công...”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long thông tin.
Đồng thời nhấn mạnh, nội dung của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với các quy định của pháp luật có liên quan, phù hợp với tinh thần mới; đảm bảo về phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính; tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn cho người dân và doanh nghiệp.
