Bên cạnh việc siết chặt pháp lý dự án và minh bạch hóa nguồn cung, Dự thảo Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi) đang đặt trọng tâm vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ môi giới.
Nếu như nguồn cung là “đầu vào” của thị trường thì lực lượng môi giới chính là “kênh dẫn” quyết định dòng chảy giao dịch. Thực tế cho thấy, những biến động bất thường của thị trường bất động sản thời gian qua không chỉ đến từ yếu tố pháp lý dự án, mà còn bắt nguồn từ sự thiếu chuẩn mực trong hoạt động trung gian. Vì vậy, việc siết lại tiêu chuẩn hành nghề môi giới đang được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm thiết lập lại trật tự thị trường.
Một trong những vấn đề nổi cộm được chỉ ra là chất lượng đội ngũ môi giới hiện nay còn nhiều bất cập. Khảo sát từ Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam cho thấy, tới 89% cá nhân hành nghề môi giới chưa có chứng chỉ hợp lệ. Con số này phản ánh một thực trạng đáng lo ngại khi phần lớn lực lượng trung gian hoạt động thiếu nền tảng pháp lý và chuyên môn cần thiết.
Hệ quả là không ít môi giới hoạt động theo kiểu tự phát, thiếu hiểu biết về pháp luật, thậm chí buông lỏng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Đây chính là một trong những nguyên nhân góp phần hình thành các “cơn sốt đất” ảo, đẩy giá bất động sản lên cao bất thường, gây thiệt hại cho người mua và làm méo mó thị trường.
Trước thực trạng này, nhiều ý kiến cho rằng Dự thảo Luật Kinh doanh Bất động sản sửa đổi (Dự thảo) cần đi xa hơn trong việc thiết lập hàng rào kỹ thuật đối với nghề môi giới. Không chỉ dừng lại ở yêu cầu chứng chỉ hành nghề, các quy định mới cần siết chặt ngay từ khâu đào tạo, bồi dưỡng.
Cụ thể, các cơ sở đào tạo môi giới sẽ phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về tư cách pháp nhân, điều kiện cơ sở vật chất cũng như chất lượng đội ngũ giảng viên trước khi được cấp phép hoạt động. Điều này nhằm đảm bảo rằng người hành nghề được trang bị đầy đủ kiến thức pháp lý, kỹ năng chuyên môn và chuẩn mực đạo đức cần thiết.
Ở góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc xây dựng bộ tiêu chuẩn hành nghề mới sẽ tạo ra cơ chế “sàng lọc tự nhiên” đối với lực lượng môi giới. Theo đó, những cá nhân làm nghề bài bản, chuyên nghiệp sẽ được giữ lại và phát triển, trong khi các trường hợp làm ăn chộp giật sẽ dần bị đào thải khỏi thị trường.
“Hệ thống tiêu chuẩn này là nền tảng để hình thành một cộng đồng môi giới có trách nhiệm, uy tín và tuân thủ pháp luật”, ông Đính nhấn mạnh.
Không chỉ dừng lại ở yếu tố con người, một điểm mới đáng chú ý trong Dự thảo là định hướng xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản theo hướng số hóa và liên thông. Theo TS Lê Bá Chí Nhân, Chuyên gia kinh tế, đây có thể xem là bước tiến mang tính đột phá trong công tác quản lý.
Theo đề xuất, mỗi bất động sản và mỗi chứng chỉ hành nghề môi giới sẽ được cấp một mã định danh duy nhất, tích hợp trong hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Việc chuẩn hóa dữ liệu theo cách này sẽ giúp cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi, giám sát và truy xuất thông tin liên quan đến từng giao dịch.
Khi toàn bộ dữ liệu được kết nối đồng bộ trên nền tảng điện tử, quá trình giao dịch bất động sản sẽ trở nên minh bạch hơn. Các hành vi gian lận, thổi giá, hoặc lừa đảo có thể được phát hiện và ngăn chặn từ sớm, thay vì xử lý hậu quả như trước đây.
Theo chuyên gia này, sự kết hợp giữa khung pháp lý chặt chẽ và nền tảng công nghệ hiện đại sẽ tạo ra “lá chắn kép” bảo vệ người mua. Không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro, cơ chế này còn góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và người dân đối với thị trường.
Ở góc nhìn dài hạn, việc chuẩn hóa đội ngũ môi giới và số hóa dữ liệu thị trường được kỳ vọng sẽ tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái bất động sản theo hướng chuyên nghiệp hơn. Các chuyên gia cho rằng, khi các giao dịch được kiểm soát chặt chẽ, thông tin được công khai minh bạch, thị trường sẽ dần vận hành theo đúng quy luật cung – cầu, hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng giá.
Có thể thấy, nếu như việc siết pháp lý dự án giúp kiểm soát “đầu vào” của thị trường, thì việc nâng chuẩn môi giới và minh bạch hóa dữ liệu sẽ làm sạch “dòng chảy” giao dịch. Hai trụ cột này, khi được triển khai đồng bộ, sẽ tạo nền tảng quan trọng để thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững hơn trong thời gian tới.
