Bên cạnh những điểm tích cực được đề xuất tại Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, nhiều nội dung cần tiếp tục được cân nhắc.
Theo đó, việc xây dựng chính sách sửa đổi, bổ sung Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo nhằm hoàn thiện các chính sách, pháp luật về quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường, quản lý, sử dụng không gian biển, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên biển; thúc đẩy phát triển các hoạt động kinh tế biển theo hướng hiện đại, thống nhất, đồng bộ và khả thi.
Không chỉ có vậy, việc sửa đổi, bổ sung Dự án Luật này cũng nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước và nội luật hóa các cam kết quốc tế về biển và đại dương; góp phần thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển.
Thông qua đó, xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan, khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, trùng lặp, loại bỏ rào cản thể chế, bổ sung các khoảng trống pháp luật; bảo đảm quản lý hiệu quả, khai thác, sử dụng hợp lý và bền vững tài nguyên, không gian biển; nâng cao năng lực quản trị đại dương, năng lực phòng ngừa, kiểm soát rủi ro môi trường biển trong dài hạn; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng;…
Cụ thể, tại Dự thảo Luật (sửa đổi) cơ quan soạn thảo đã đề xuất tập trung xây dựng 4 chính sách lớn, bao gồm:
Thứ nhất, hoàn thiện quy định về quản lý, sử dụng không gian biển, bảo đảm phân định rõ trách nhiệm trong quản lý, thực thi, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia trên biển.
Thứ hai, hoàn thiện quy định về các quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng khu vực biển.
Thứ ba, hoàn thiện quy định về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển và hải đảo.
Thứ tư, xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc thù, vượt trội để thúc đẩy phát triển mạnh mẽ các hoạt động kinh tế trên biển.
Nhìn nhận về mục tiêu và nội dung Dự thảo Luật (sửa đổi) đề xuất, không ít ý kiến cho rằng, các đề xuất được đưa ra về cơ bản sẽ góp phần tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia khai thác, sử dụng, quản lý không gian biển, phát triển kinh tế biển và bảo vệ môi trường biển, hải đảo; đáp ứng yêu cầu thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững kinh tế biển, nâng cao chất lượng sống của cộng đồng người dân ven biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, vẫn còn đó không ít nội dung cần được cân nhắc.
Tham gia góp ý nội dung về phân định ranh giới, trách nhiệm quản lý hành chính trên biển, đại diện Bộ Nội vụ đề nghị rà soát lại để phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội quy định các nội dung liên quan đến Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, bảo đảm không chồng chéo với luật chuyên ngành liên quan (Luật Tổ chức chính quyền địa phương).
Với chính sách về giao, cho thuê khu vực biển, tham gia góp ý, đại diện Bộ Ngoại giao đề nghị cần cân nhắc kỹ. Cụ thể, cùng 1 khu vực có thể giao cho 2 cơ quan khác nhau: Ở bên trên nuôi cá, dưới đáy biển khai thác khoáng sản. Đồng thời, làm rõ điều kiện chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn, thế chấp quyền sử dụng khu vực biển, tài sản gắn liền với khu vực biển.
Liên quan đến nội dung này, đại diện Bộ Công an cũng đề nghị nghiên cứu, cân nhắc và làm rõ sự cần thiết của việc ban hành chính sách, nhất là nội dung bổ sung quy định về chuyển nhượng cho thuê góp vốn quyền sử dụng biển, tài sản gắn liền với khu vực biển.
Đại diện Bộ Công an đề nghị, quá trình xây dựng Dự thảo Luật Tài nguyên môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần rà soát đảm bảo phù hợp với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan, các điều ước quốc tế, gắn công tác quản lý tài nguyên môi trường biển và phát triển kinh tế với nhiệm vụ bảo vệ quốc phòng an ninh.
Xoay quanh nội dung Dự thảo Luật này, cho ý kiến, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá, về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Dự thảo cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, đặc biệt là Kết luận số 18-KL/TW.
Trong đó, cần làm rõ các nội dung về phân quyền giữa Trung ương và địa phương (nhất là trong chính sách thứ nhất và thứ ba), cũng như yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Bên cạnh nội dung đã nêu, về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc thù, theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, đây là nội dung có tính đột phá trong thúc đẩy phát triển kinh tế biển và hải đảo. Tuy nhiên, việc thiết kế chính sách ưu đãi, đặc biệt về thuế và ngân sách, phải bảo đảm không vượt khung pháp luật hiện hành. Trường hợp đề xuất cơ chế đặc thù vượt thẩm quyền, cần báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét theo đúng tinh thần của Kết luận số 18-KL/TW..
Về quốc phòng, an ninh, nguồn lực và thủ tục hành chính, Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị, cần làm rõ hơn các quy định trong nhóm chính sách thứ hai liên quan đến quyền, nghĩa vụ, bảo đảm không ảnh hưởng đến chủ quyền, an ninh quốc gia. Đồng thời, phải đánh giá đầy đủ tác động về nguồn nhân lực, tài chính, nhất là trong bối cảnh phát triển các hoạt động kinh tế mới trên biển và hải đảo. Các thủ tục hành chính liên quan đến bốn chính sách cũng cần được rà soát, đánh giá cụ thể, bảo đảm minh bạch, khả thi.
