Sức sống Tết cổ truyền

Nhịp cầu văn hóa

Trong thế giới phẳng, khi khái niệm "ngôi nhà" dần trở nên mơ hồ bởi sự dịch chuyển lao động toàn cầu, Tết Nguyên đán đóng vai trò như một chiếc mỏ neo văn hóa, giữ cho con người không bị cuốn trôi khỏi gốc rễ. Hiện tượng "Xuân vận" (Chunyun) tại Trung Quốc với hàng tỷ lượt di chuyển mỗi năm, hay cảnh những bến tàu, sân bay chật kín người tại Việt Nam, Hàn Quốc vào dịp cuối năm không chỉ là sự di chuyển vật lý đơn thuần. Đó là một cuộc hành trình tìm về bản ngã, một cuộc "hồi hương tâm linh" mà không một rào cản kinh tế hay khoảng cách địa lý nào có thể ngăn cản.

Theo bà Nguyễn Thị Hà – Giám đốc Công ty CP Du lịch và truyền thông Quốc tế Hải Hà: "Dưới góc độ văn hóa học, Tết của người Á Đông là thời điểm 'vạn vật hữu linh'. Trong tâm thức người Việt, người Hoa hay người Hàn, gia đình không chỉ bao gồm những thành viên đang hiện hữu mà còn là sợi dây kết nối vô hình với tổ tiên."

Quan điểm này không chỉ soi chiếu khía cạnh tâm linh mà còn mở ra một hướng đi mới cho ngành du lịch văn hóa. Trong kỷ nguyên hậu hiện đại, du khách không còn tìm kiếm những điểm đến xa hoa đơn thuần, họ khao khát những trải nghiệm chạm vào chiều sâu di sản. Tết chính là "mỏ vàng" để khai thác các loại hình du lịch tâm linh, du lịch lễ hội và du lịch làng nghề.

Việc bảo tồn các nghi lễ "vạn vật hữu linh" – từ tục cúng ông Công ông Táo đến các lễ hội tịch điền đầu xuân – không chỉ giúp giữ gìn tính dân tộc mà còn tạo nên sức hút đặc biệt cho thương hiệu quốc gia. Khi những giá trị nội sinh này được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch bền vững, Tết không chỉ là dịp để chi tiêu, mà trở thành cầu nối đưa văn hóa ra thế giới, biến những phong tục cổ xưa thành nguồn lực kinh tế mạnh mẽ, thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành dịch vụ và truyền thông quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Hà – Chủ tịch CLB Doanh nghiệp Việt Nam Hàn Quốc tại TP Hải Phòng cho rằng, "Đối với các doanh nghiệp Hàn Quốc đang đầu tư tại Việt Nam, Tết không chỉ là quãng nghỉ sản xuất. Đây là thời điểm vàng để thực hành văn hóa 'chia sẻ' và 'gắn kết'. Các doanh nhân Hàn Quốc rất coi trọng việc tặng quà Tết và tri ân đối tác, nhân viên theo phong tục bản địa. Đó không đơn thuần là giao đãi thương mại, mà là cách họ hòa nhập vào mạch ngầm văn hóa Á Đông, tạo dựng niềm tin và sự bền vững cho doanh nghiệp ngay trên vùng đất di sản."

Sự giao thoa này cho thấy, Tết đã trở thành một thứ ngôn ngữ chung trong quản trị và kinh doanh. Khi những giá trị nội sinh được chuyển hóa thành sức mạnh gắn kết nhân sự và đối tác, Tết đã thực sự trở thành nguồn lực kinh tế mạnh mẽ, thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành dịch vụ và truyền thông quốc tế.

Được biết, Tết ở Hàn Quốc có Nghi lễ Charye được thực hiện với sự trang trọng tuyệt đối. Việc bày biện mâm cỗ cúng không chỉ là bổn phận, mà là cách người trẻ xác lập lại vị trí của mình trong dòng tộc, nạp lại năng lượng tinh thần sau một năm bôn ba nơi phố thị. Việc sum vầy bên mâm cơm Tết vì thế không chỉ để hưởng thụ ẩm thực, mà là một nghi thức để tái khẳng định bản sắc cá nhân thông qua bản sắc gia đình.

Tết còn là một "lớp học đạo đức" khổng lồ mà không cần giáo trình. Những phong tục như lễ Sebae (bái lạy người lớn) ở bán đảo Triều Tiên hay tục chúc Tết, mừng tuổi ở Việt Nam là phương thức giáo dục trực quan nhất về lòng hiếu thảo.

Sự giao thoa giữa Tết truyền thống và hiện đại

Xã hội hiện đại đang thay đổi nhanh chóng, nơi các giá trị truyền thống đôi khi bị coi là rào cản, thì Tết chính là cơ chế tự phục hồi, giúp duy trì trật tự đạo đức và sự tôn trọng giữa các thế hệ. Đó là sức sống bền bỉ của một mạch ngầm văn hóa đã chảy qua hàng ngàn năm. Nếu nhìn sâu vào từng phong tục, ta sẽ thấy mỗi món ăn, mỗi sắc màu trong dịp Tết đều là một "mã văn hóa" chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc. Tết không chỉ là nhìn lại quá khứ, mà còn là cách người châu Á trình bày ước vọng về tương lai.

Tuy nhiên, sức sống của Tết không chỉ dừng lại ở những khoảng lặng tâm linh hay triết lý nhân sinh tĩnh tại. Khi bước ra khỏi không gian thờ tự gia đình để hòa vào dòng chảy kinh tế sôi động, Tết còn là biểu tượng của khát vọng vươn lên và sự thích nghi mãnh liệt.

Tại các đô thị sầm uất như Singapore hay Malaysia, Tết Nguyên đán lại mang hơi thở của sự thịnh vượng và tinh thần khởi nghiệp. Món gỏi cá Yusheng với nghi thức "Lo Hei" (tung cao thức ăn) là một ví dụ điển hình cho sự biến chuyển văn hóa. Ở đó, truyền thống không còn là những quy tắc bất biến mà được tái cấu trúc để trở thành động lực tinh thần cho các doanh nhân và người trẻ trẻ tuổi, biến những ước vọng đầu xuân thành niềm tin vào sự thăng tiến và thành công rực rỡ trên thương trường.

Một câu hỏi thường được đặt ra: Liệu công nghệ có đang làm "loãng" đi vị Tết? Thực tế cho thấy, sức sống của Tết nằm chính ở khả năng "gạn đục khơi trong", tự làm mới mình để tương thích với nhịp sống số mà không hề đánh mất bản sắc. Tại các quốc gia đa sắc tộc, Tết Nguyên đán đã vượt ra khỏi biên giới của cộng đồng người gốc Hoa để trở thành tài sản văn hóa chung.

Dù nhịp sống hiện đại có hối hả đến đâu, Tết vẫn sẽ luôn tồn tại như một nhu cầu tự thân của mỗi người dân châu Á. Nó là khoảng lặng thiêng liêng để mỗi cá nhân soi chiếu lại chính mình sau một năm dài, để nhìn về quá khứ với lòng biết ơn và hướng tới tương lai bằng sự lạc quan.

Tết không hề cũ đi, nó chỉ đang chuyển mình, khoác lên mình những chiếc áo mới của thời đại để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao cả: Làm sợi dây liên kết vô hình giữa quá khứ và tương lai, giữa con người và cội nguồn.