Tài chính xanh lam và hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế trong VIFC-HCMC

Khái niệm tài chính xanh lam (blue finance) là một khái niệm rất mới trên thế giới. Tại Việt Nam, triển vọng tài chính xanh lam rất lớn, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC).

Việt Nam có thế mạnh là kinh tế biển và đang đóng góp rất lớn vào việc tăng trưởng GDP ở thời điểm hiện tại cũng như trong giai đoạn tới. Theo đó, ông Huân nói với DĐDN, tài chính xanh lam - tức là tài chính xanh ở trên biển, (khác với green finance - tài chính xanh lá trên cạn) càng đóng vai trò quan trọng bởi vì Việt Nam đã đặt ra cam kết net zero đến 2050, do đó chúng ta không chỉ chuyển đổi xanh ở trên đất liền mà còn phải chuyển đổi xanh ở đại dương.

Chia sẻ với DĐDN bên lề sự kiện lễ ra mắt sáng kiến hệ sinh thái tài chính hàng hải trong VIFC-HCMC, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân khẳng định khi Việt Nam xây dựng được hệ sinh thái tài chính xanh lam, điều này sẽ tạo ra sự khác biệt. "Chúng ta định vị sẽ trở thành một trong những trung tâm về tài chính xanh lam hàng đầu ở trong khu vực bởi hiện Việt Nam đang đi trước trong lĩnh vực này", ông nhấn mạnh.

Với kỳ vọng như vậy, tài chính xanh lam trở thành điểm nhấn xuyên suốt, nổi vật trong danh mục sản phẩm ưu tiên sẽ hỗ trợ củng cố 5 định vị giá trị chiến lược cho Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải quốc tế (IMFE - International Maritime Finance Ecosystem) tại VIFC-HCMC.

Ra mắt sáng kiến Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFE)

Tại diễn đàn “Phát triển hệ sinh thái tài chính hàng hải trong Trung Tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM” nhằm chính thức ra mắt sáng kiến Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFE) - Một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMM cho hay, VIFC-HCMC đang đặt mục tiêu kéo khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện trong nước, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm. Hiện nay phần lớn các giao dịch liên quan đến bảo hiểm, tái bảo hiểm, thanh toán quốc tế trong lĩnh vực hàng hải vẫn đang được xử lý ở nước ngoài, chủ yếu tại Singapore và Hong Kong.

Sự kiện do VIFC-HCMC phối hợp cùng Tập đoàn Gemadept và Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM tổ chức.

Tại TP HCM, sự ra đời của Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFE) được kỳ vọng sẽ là "bộ não" dịch vụ tài chính, kết nối các định chế tài chính với nền kinh tế hàng hải thực chất. Mô hình đột phá "từ cảng biển đến tài chính" (port-to-finance) này mang ý nghĩa chiến lược quốc gia nhằm hoàn thiện tháp giá trị kinh tế biển.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Công Vinh - Phó Chủ tịch UBND TP HCM nhấn mạnh: "Đây không chỉ là một sự kiện chuyên môn về hàng hải và tài chính mà còn đánh dấu bước khởi đầu cho Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFE), một trong những trụ cột của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM".

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, hướng đi của TP HCM không phải là cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính đã quá mạnh, mà chọn những “ngách” Việt Nam có lợi thế hơn như tài chính hàng hải, tài chính hàng không, fintech, tài chính xanh, quản lý tài sản và family office.

Điểm đáng chú ý khác là VIFC -HCMC không chỉ xây các công trình biểu tượng như tháp 99 tầng, tổ hợp văn phòng, khách sạn, bến du thuyền hay trung tâm hội nghị, mà còn muốn xây một hạ tầng công nghệ mới ngay từ đầu. Các công nghệ như AI, blockchain, RegTech, SupTech được kỳ vọng giúp giao dịch nhanh hơn, minh bạch hơn và giảm chi phí vận hành.

“Cảng trung chuyển” dòng vốn cho nền kinh tế

Để hiện thực hóa mục tiêu, VIFC-HCMC và Tập đoàn Gemadept đã tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) hợp tác chiến lược, đồng thời chính thức ra mắt hai sản phẩm công nghệ lõi đầu tiên nhằm kết nối thông tin thông suốt. Đó là:

Hệ thống thông tin cộng đồng hàng hải (Maritime Community System - MCS) giúp chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực giữa cơ quan quản lý với các tổ chức tài chính.

Sàn giao dịch hàng hải dựa trên nền tảng blockchain nhằm số hóa chứng từ thương mại, ứng dụng hợp đồng thông minh để tự động hóa giao dịch và rút ngắn thời gian xử lý xuống gần như ngay lập tức.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, nếu các cụm cảng nước sâu ở TP HCM đóng vai trò trung chuyển hàng hóa, thì VIFC-HCMC sẽ đảm nhận sứ mệnh trở thành “cảng trung chuyển” dòng vốn cho toàn bộ nền kinh tế biển.

Về mặt pháp lý, sau khi ra mắt vào ngày 11/2/2026, VIFC-HCMC hiện đang hoàn thiện các bước chuẩn bị cuối cùng để vận hành đầy đủ dựa trên nền tảng vững chắc từ Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội cùng 8 nghị định hướng dẫn kèm theo.

Tại diễn đàn, ông Phạm Quốc Long - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Gemadept – thành viên chiến lược dẫn dắt IMFE, chia sẻ về kế hoạch hành động theo lộ trình ba giai đoạn: Giai đoạn đầu (1-2 năm) xây dựng nền tảng cứng và mềm thông qua cơ chế sandbox và trung tâm dịch vụ một cửa.

Giai đoạn tiếp theo (2-3 năm) mở rộng hệ sinh thái, số hóa quy trình và phát triển quỹ đầu tư hàng hải công - tư.

Giai đoạn ba (sau 3 năm) sẽ nâng tầm quốc tế với việc vận hành cơ quan trọng tài hàng hải khu vực và sàn giao dịch phái sinh.

Định hướng dài hạn của hệ sinh thái IMFE là phục vụ quy mô lưu chuyển trên 25 triệu TEU và thu hút thêm từ 10 đến 15 tỷ USD dòng vốn đầu tư mới mỗi năm.