Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, tài sản trí tuệ đã trở thành "vốn khởi nghiệp" quan trọng nhất, đóng vai trò là nguồn lực chiến lược thúc đẩy hành trình đổi mới sáng tạo tại Hưng Yên.
Ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Hưng Yên cho biết, với mục tiêu lấy doanh nghiệp làm trung tâm, việc xác lập và khai thác hiệu quả giá trị tài sản trí tuệ (TSTT) chính là chìa khóa để Hưng Yên khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp công nghệ cao và phát triển bền vững trong giai đoạn 2026-2030.
Ông Hải cho biết, Sở đang trình UBND tỉnh Dự thảo Quyết định Ban hành Chương trình phát triển tài sản trí tuệ tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030. Đây là một bản thiết kế chiến lược nhằm biến tri thức và sự sáng tạo thành những tài sản có giá trị kinh tế thực tế, góp phần đưa Hưng Yên trở thành Trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của vùng Đồng bằng sông Hồng.
Đến nay, tỉnh Hưng Yên có hơn 800 sản phẩm, hàng hóa được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. SHTT tại Hưng Yên đang được đẩy mạnh, trọng tâm là bảo hộ nhãn hiệu cho các sản phẩm đặc thù, chủ lực, tiêu biểu như: Chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm nhãn lồng, sen Hưng Yên, Vải trứng Hưng Yên, bánh cáy, Chạm bạc Đồng Sâm, nước mắm Diêm Điền, hoa cây cảnh Phụng Công, hoa cây cảnh Xuân Quan,… với hơn 44 sản phẩm chủ lực, OCOP được cấp bảo hộ SHTT. Công tác bảo vệ quyền SHTT được thắt chặt thông qua kiểm tra hàng giả, hàng nhái, đặc biệt là các lĩnh vực kinh doanh phổ biến.
Từ thể chế hóa đến hành động đột phá
Chương trình phát triển tài sản trí tuệ (TSTT) giai đoạn 2026-2030 ra đời nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST&CĐS). Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là xác lập TSTT thành một trong những trụ cột quan trọng nhất của hệ sinh thái ĐMST.
Điểm mới đáng chú ý trong Chương trình lần này là tư duy "tài chính hóa TSTT "trở thành nguồn lực quan trọng trong nền kinh tế tri thức, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, giá trị sản phẩm, hàng hóa của địa phương.
Số hóa – "Xương sống" của quản trị hiện đại
Trong kỷ nguyên số, Hưng Yên đặt mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái TSTT đồng bộ và hiện đại thông qua việc số hóa toàn diện. Từng bước hoàn thiện cơ chế, hạ tầng và các công cụ số phục vụ việc quản lý, chuẩn hóa, số hóa, kết nối, liên thông và khai thác dữ liệu về SHTT; bảo đảm an toàn thông tin, phân quyền truy cập, lưu vết dữ liệu và khả năng tích hợp với các hệ thống thông tin của tỉnh và Trung ương theo quy định;
Tỉnh phấn đấu xây dựng cơ sở dữ liệu số tích hợp, bao phủ 100% TSTT khu vực công và 80% doanh nghiệp; hợp tác xã trọng điểm có hồ sơ số; vận hành hệ thống báo cáo định kỳ về SHTT phục vụ công tác theo dõi, đánh giá và hoạch định chính sách.
Bảo đảm vai trò kiến tạo, dẫn dắt và hỗ trợ của Nhà nước; lấy doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức, cá nhân và cộng đồng sáng tạo làm trung tâm trong hoạt động xác lập, quản trị, khai thác và bảo vệ quyền SHTT;
Việc vận hành Cổng thông tin SHTT và hệ thống truy xuất nguồn gốc dựa trên công nghệ dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tạo ra một môi trường minh bạch. Tại đây, mọi thông tin từ nhãn hiệu, sáng chế đến chỉ dẫn địa lý đều được kết nối liên thông với dữ liệu quốc gia, giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng chất lượng và uy tín của sản phẩm gắn với địa danh Hưng Yên.
Xây dựng "Thương hiệu tỉnh" và định vị giá trị đặc sản địa phương
Một trong những mục tiêu cốt lõi của Chương trình là tạo lập và bảo hộ “Thương hiệu tỉnh Hưng Yên”. Đây sẽ là bộ nhận diện thống nhất, đóng vai trò bảo chứng chất lượng cho các ngành hàng công nghiệp chủ lực và dịch vụ du lịch – văn hóa của tỉnh.
Triển khai thí điểm và từng bước mở rộng ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc đối với tối thiểu 30 sản phẩm gắn với chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể của tỉnh.
Phấn đấu xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho khoảng 600 nhãn hiệu, 30 kiểu dáng công nghiệp; 15 đơn đăng ký sáng chế và/hoặc giải pháp hữu ích, 30 nhãn hiệu tập thể và/hoặc nhãn hiệu chứng nhận, 02 chỉ dẫn địa lý; 200 tác phẩm được đăng ký quyền tác giả và quyền liên quan; 03 giống cây trồng mới được bảo hộ theo quy định;
Thực hiện định giá tối thiểu 05 TSTT; thúc đẩy ký kết tối thiểu 05 hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng (li-xăng) hoặc khai thác quyền; xây dựng và vận hành tối thiểu 03 mô hình quản lý, khai thác thương hiệu đối với sản phẩm đặc sản; bảo đảm 100% nhãn hiệu tập thể/nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý có quy chế sử dụng và cơ chế kiểm soát được vận hành; xây dựng tối thiểu 5 nền tảng/công cụ quảng bá sản phẩm đặc sản địa phương (cổng thông tin, ứng dụng di động, bản đồ số, sàn thương mại điện tử, hệ thống QR truy xuất, …);
Giải quyết kịp thời các vụ việc xâm phạm quyền SHTT được tiếp nhận, phản ánh; tổ chức kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất theo quy định; hình thành cơ chế phối hợp với các đơn vị vận hành sàn thương mại điện tử, nền tảng số để xử lý nhanh chóng các đường dẫn (link) quảng bá thông tin, chào bán hàng hóa xâm phạm quyền SHTT trên không gian mạng (Sàn TMĐT, các nền tảng số); tổ chức được 10 lớp/đợt đào tạo/tập huấn/bồi dưỡng về hướng dẫn phối hợp triển khai hoạt động thực thi, bảo vệ quyền SHTT đối với các đối tượng SHTT trên địa bàn tỉnh Hưng Yên;
Hưng Yên đặt mục tiêu đưa ít nhất 01 hồ sơ chỉ dẫn địa lý vào thị trường Châu Âu thông qua hiệp định EVFTA; đăng ký bảo hộ tối thiểu 02 thương hiệu đặc sản địa phương tại ít nhất 05 thị trường trọng điểm hoặc tiềm năng (cho mỗi thương hiệu); 02- 03 đơn sáng chế quốc tế theo Hiệp ước hợp tác sáng chế PCT; ít nhất 05 đơn đăng ký nhãn hiệu quốc tế theo Hệ thống Madrid; ít nhất 02 đơn đăng ký quốc tế kiểu dáng công nghiệp theo Hệ thống Hague (La Hay);
Tối thiểu 5.000 lượt người được thụ hưởng; 10 chiến dịch truyền thông; 10 học liệu số; thí điểm tại tối thiểu 10 trường THCS và THPT; bồi dưỡng 100 giáo viên nòng cốt. Đồng thời, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên đề về quản lý, khai thác và bảo vệ quyền SHTT cho đội ngũ CBCCVC nhằm nâng cao nhận thức và năng lực khai thác TSTT cho các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh.
Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người sản xuất mà còn gia tăng sức cạnh tranh cho nông sản Hưng Yên trên trường quốc tế.
Bên cạnh đó, Chương trình khẳng định vai trò kiến tạo của Nhà nước nhưng lấy doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo làm trung tâm, thông qua các hoạt động hỗ trợ viện nghiên cứu, trường đại học hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các sáng chế, giải pháp hữu ích.
Việc hình thành “Bản đồ công nghệ – sáng chế” của tỉnh sẽ giúp chính quyền nhận diện rõ các ngành lĩnh vực trọng điểm cần ưu tiên đầu tư, từ đó điều tiết nguồn lực một cách hiệu quả.
Thiết lập "Lưới an ninh" thực thi quyền trên không gian mạng
Khi thương mại điện tử bùng nổ, việc bảo vệ quyền SHTT trên không gian mạng trở thành thách thức lớn. Chương trình của tỉnh đã đề ra các giải pháp quyết liệt: thiết lập đường dây nóng trực tuyến và sử dụng công nghệ để tự động phát hiện, cảnh báo xâm phạm trên các sàn thương mại điện tử.
Bố trí cán bộ quản lý chuyên trách hoặc không chuyên trách lĩnh vực SHTT tại các sở, ban, ngành cấp tỉnh và UBND cấp xã, phường; đẩy mạnh cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý nhà nước về SHTT. Xây dựng các quy chế phối hợp liên ngành trong việc khai thác, phát triển và bảo vệ TSTT được bảo hộ. Sẽ tạo ra một "lưới an ninh" vững chắc, xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, làm giả, làm nhái, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà sáng tạo và người tiêu dùng.
Sử dụng các chỉ số đo lường về SHTT như một công cụ quản lý, đặc biệt là các chỉ số cấu thành về SHTT của chỉ số ĐMST cấp địa phương (PII); Đơn giản hóa, hiện đại hóa, công khai, minh bạch trình tự và thủ tục hành chính về SHTT.
Hỗ trợ, khai thác hiệu quả dịch vụ công trực tuyến; tăng cường đầu tư, phát triển hạ tầng, ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong hoạt động xác lập, khai thác và bảo vệ quyền SHTT; Triển khai và khai thác có hiệu quả hệ thống cơ sở dữ liệu về SHTT quốc gia;
Tổ chức các chiến dịch truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng; Tập trung xây dựng và triển khai nội dung đào tạo, tập huấn kiến thức cơ bản về SHTT nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan bảo vệ quyền SHTT trên địa bàn tỉnh;
Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về SHTT phù hợp với từng nhóm đối tượng; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên gia quản trị TSTT cho doanh nghiệp; Xây dựng và triển khai thực hiện các chương trình đào tạo, bồi dưỡng về SHTT trong các cơ sở giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh;
Hỗ trợ nghệ nhân, nhà sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ số, đơn vị văn hóa nghệ thuật trong việc đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan; khuyến khích khai thác, cấp phép, nhượng quyền tác phẩm…,
Chương trình phát triển TSTT tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026–2030 là một bước đi đầy khát vọng nhưng cũng rất thực tế. Bằng cách xây dựng văn hóa SHTT từ học đường đến doanh nghiệp, và bằng cách hiện đại hóa công cụ quản trị thông qua chuyển đổi số, Hưng Yên đang tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch, an toàn và hấp dẫn.
