Tăng cường tài chính bền vững và hỗ trợ chuyển đổi xanh tại Việt Nam

Dự án “Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh” (SHIFT) - một sáng kiến hợp tác liên ngành mới nhằm tăng cường tài chính bền vững và hỗ trợ lộ trình chuyển dịch xanh của Việt Nam đã chính thức được khởi động. Dự án được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa các cơ quan của Việt Nam, các tổ chức trong và ngoài nước, thể hiện cam kết thúc đẩy đầu tư và tài chính xanh, phục vụ mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Theo ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - kinh tế ngành (Bộ Tài chính): Các định hướng lớn của giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu rất rõ ràng: tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn. Việt Nam định hướng chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng 0.

Chuyển đổi xanh được nhận định là cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực. Trong đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh. Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Ông Chu Đức Lam cho biết thêm: Trong giai đoạn 5 năm tới, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh trong các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh trong ngành giao thông đã lên tới hàng trăm tỷ USD. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài.

Để huy động được nguồn lực tài chính lớn, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích ưu đãi đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh, qua đó mở đường cho khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ, hiệu quả và đúng định hướng. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Vụ trưởng Vụ Tài chính - kinh tế ngành nhấn mạnh: dự án SHIFT không chỉ góp phần trực tiếp thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư và tài chính xanh cũng như tiến trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam mà còn đóng vai trò như một nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế, chuẩn mực toàn cầu về tài chính xanh, thị trường các-bon và đầu tư bền vững.

Thông tin thêm về nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam, bà Phạm Thị Thanh Tùng - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết: với nhu cầu nguồn lực lớn đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn, phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính.

Năm 2025, ghi nhận tín dụng xanh không ngừng được mở rộng cả về quy mô và tốc độ tăng trưởng với dư nợ đạt khoảng 770 nghìn tỷ đồng. Mức tăng trưởng bình quân tín dụng xanh cả giai đoạn 2017-2025 đạt hơn 20%/năm, được đánh giá cao hơn mức tăng trưởng dư nợ tín dụng chung của cả nền kinh tế đã phản ánh sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của hệ thống ngân hàng trong hỗ trợ chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.

Trong giai đoạn triển khai, dự án SHIFT sẽ tập trung đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế, phục vụ các dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng.

Đồng thời, hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước; phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh; nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân, thúc đẩy các mô hình kinh doanh xanh và ứng dụng các công nghệ chuyển đổi năng lượng sáng tạo.