Những con số tăng trưởng sản xuất công nghiệp cần gắn liền với việc gia tăng nội địa hoá, nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.
Đây là bài toán lớn đang đặt ra cho sản xuất công nghiệp - một trong những động lực tăng trưởng cốt lõi của nền kinh tế. Đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế hướng đến tăng trưởng 2 con số bền vững.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng năm 2026, IIP tăng 11,9%, cao hơn mức tăng 11,4% của 7 tháng. Đây là mức tăng cao nhất của 8 tháng cùng kỳ trong nhiều năm qua.
Diễn biến này tiếp tục nối dài đà cải thiện đã thể hiện khá rõ trong tháng 7 với IIP tăng 1,2% so với tháng trước đó và 14,5% so với cùng kỳ. Chỉ trong một tháng, tốc độ tăng lũy kế từ 11,4% nâng lên 11,9% cho thấy sản xuất duy trì tăng trưởng ở mức cao, tạo thêm động lực cho tăng trưởng.
Cùng với đó, khảo sát Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 8 tăng lên 53,3 điểm, nằm trên ngưỡng 50 điểm - ranh giới giữa mở rộng và thu hẹp hoạt động - tháng thứ 14 liên tiếp. Theo khảo sát, sản lượng ngành sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất trong hơn 2 năm, còn số lượng đơn đặt hàng mới tăng mạnh nhất kể từ tháng 10/2025.
Trong sản xuất công nghiệp, công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục thể hiện vai trò là một trong những động lực dẫn dắt tăng trưởng của nền kinh tế. IIP ngành công nghiệp chế biến chế tạo trong 8 tháng qua đã tăng 12,5%, cao hơn mức tăng 10% của cùng kỳ năm 2025 và đóng góp tới 9,6 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp.
Bên cạnh những chỉ số tích cực trên, nhìn vào dữ liệu thống kê theo khu vực doanh nghiệp thì doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 79,9% tổng kim ngạch xuất khẩu, còn lại là doanh nghiệp trong nước. Cơ cấu này cho thấy mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn hạn chế.
Trong khi đó, ở giai đoạn mới, nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao gắn với đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất lao động cao. Ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho rằng: Muốn đạt tăng trưởng hai con số bền vững, ngành chế biến chế tạo cần tăng hàm lượng nội địa, năng lực công nghệ và tỷ lệ doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi.
Theo đó, với sản xuất công nghiệp, cần từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào gia công, lắp ráp sang phát triển năng lực sản xuất trong nước. Ngành công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò quan trọng trong bước chuyển này.
Việc nâng tỷ lệ nội địa hóa giúp doanh nghiệp trong nước tăng khả năng cung ứng linh kiện, nguyên vật liệu và sản phẩm đầu vào cho sản xuất. Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đa quốc gia. Chuyển đổi này gắn liền với việc nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng phần giá trị được tạo ra và giữ lại của sản xuất công nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam.
Từ thực tế hiện nay cũng như học hỏi kinh nghiệm của một số nước, để tận dụng FDI cũng như các FTA nhằm nâng cao năng lực và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nội địa, cần giải quyết một số vướng mắc của doanh nghiệp. Đó là tạo thị trường cho sản phẩm, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ phù hợp.
Lãnh đạo Cục Công nghiệp thông tin: có 3 nhóm giải pháp trọng tâm được triển khai để giải quyết vướng mắc trên. Thứ nhất, tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.
Cùng với đó, tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển mạng lưới doanh nghiệp cung ứng nội địa và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp. Không chỉ là đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế, đây là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Cuối cùng, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành công nghiệp then chốt như điện tử, cơ khí, ô tô, dệt may, da giày. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế tạo thị trường cho sản phẩm sản xuất trong nước, nền tảng dữ liệu số phục vụ quản lý chuỗi cung ứng cũng sẽ được xây dựng.
