Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng, cấp phép xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội.
Theo kết luận thanh tra, qua thanh tra một số nội dung tại 23 dự án khu đô thị, nhà ở cho thấy còn một số hạn chế, thiếu sót, vi phạm.
Kết luận nêu rõ, quy hoạch và quản lý, sử dụng quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội vẫn còn hạn chế, không đạt mục tiêu, yêu cầu về phát triển nhà ở xã hội; một số còn thiếu sót, vi phạm pháp luật về nhà ở.
Cụ thể: Về quy hoạch, trong giai đoạn từ 2011-2022, có 8 dự án khu đô thị, nhà ở có quy mô 10 ha trở lên, UBND Thành phố khi phê duyệt quy hoạch đã không dành quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội. 4 dự án được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho phép nộp bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% và phải bố trí đủ quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở địa điểm khác nhưng đến thời điểm thanh tra, UBND Thành phố chưa thực hiện; 3 dự án có quy mô từ 10 ha trở lên bố trí không đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội theo quy định.
Tại Dự án Khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, UBND thành phố Hà Nội bố trí 6.890 m2 đất thuộc các ô đất BT6 và BT11 có chức năng sử dụng đất là Nhà biệt thự sinh thái để phát triển nhà ở xã hội là thiếu khả thi, không phù hợp nhu cầu của đối tượng thu nhập thấp.
Tại dự án nhà ở thương mại xây dựng nhà ở phục vụ cho cán bộ cấp Thứ trưởng và tương đương hiện đang đương chức công tác tại các cơ quan của Quốc hội, UBND Thành phố chấp thuận đầu tư phù hợp quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 khu đô thị mới Xuân Phương nhưng đến năm 2014, UBND Thành phố điều chỉnh quy hoạch chi tiết, đã đưa dự án vào quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội là không đúng mục tiêu đầu tư dự án, quy hoạch chi tiết đã được chấp thuận, phê duyệt trước đó.
Trong giai đoạn từ 2011 đến trước ngày 13/8/2019, Thành phố chưa theo dõi riêng việc quản lý, sử dụng số tiền tương đương với giá trị quỹ đất 20% phát triển nhà ở xã hội; chưa có hướng dẫn, quản lý, đôn đốc các chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ nộp số tiền tương đương với giá trị quỹ đất 20% bổ sung vào ngân sách địa phương dành để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; chưa tổng hợp số thu các đơn vị đã nộp vào ngân sách Nhà nước.
Chưa tách riêng khoản thu tương đương với giá trị quỹ đất 20% khi xác định nghĩa vụ tài chính của các chủ đầu tư khi được giao đất thực hiện dự án (việc thu nộp không hạch toán riêng mà tính chung vào khoản thu tiền sử dụng đất); đến ngày 13/8/2019, UBND Thành phố mới ban hành Văn bản số 3447/UBND-KT để thực hiện việc thu, nộp, quản lý và sử dụng khoản thu bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% theo quy định; UBND Thành phố chưa bố trí nguồn vốn để đầu tư phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố trên cơ sở số tiền thu được.
UBND Thành phố chưa đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước đối với 10 dự án đã được bố trí quỹ đất (để đáp ứng nhu cầu về nhà ở xã hội của người dân trên địa bàn thành phố), trong khi nguồn thu tương đương với giá trị quỹ đất 20% từ các dự án đã thu được là rất lớn, gây lãng phí đất đai.
Từ kết quả thanh tra và kết luận nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng xem xét, chỉ đạo TP Hà Nội bố trí đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội trong năm 2026 đối với 15 dự án đã nêu.
Đôn đốc, yêu cầu chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị khẩn trương triển khai đầu tư xây dựng NOXH trên quỹ đất 20% theo tiến độ đã được phê duyệt; trường hợp chủ đầu tư không thực hiện thì xử lý theo quy định để lựa chọn chủ đầu tư khác thực hiện hoặc để đầu tư xây dựng NOXH bằng nguồn vốn ngân sách từ khoản thu bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% tại các dự án theo quy định.
Rà soát, bổ sung quy hoạch đô thị, quy hoạch khu công nghiệp..., bảo đảm dành đủ quỹ đất phát triển NOXH; triển khai các dự án đầu tư xây dựng NOXH bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước đối với quỹ đất 20% đã được Chủ đầu tư bàn giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất Thành phố để đáp ứng nhu cầu và bảo đảm an sinh xã hội cho người thu nhập thấp.
Cần có cơ chế, giải pháp để rút ngắn các thủ tục hành chính liên quan để hỗ trợ, khuyến khích các nhà đầu tư, chủ đầu tư triển khai đầu tư xây dựng, tạo nguồn cung cho thị trường và tận dụng được nguồn vốn ưu đãi phát triển nhà ở xã hội.
Đối với khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị TP Hà Nội rà soát, xử lý, bố trí đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội cho dự án thay thế ở địa điểm khác hoặc thu hồi quỹ đất 20% nhà ở xã hội của chủ đầu tư để xây dựng nhà ở xã hội tại dự án trong trường hợp dự án vẫn còn quỹ đất.
Đối với dự án nhà ở thương mại xây dựng nhà ở phục vụ cho cán bộ cấp Thứ trưởng và tương đương hiện đang đương chức công tác tại các cơ quan của Quốc hội: rà soát, điều chỉnh theo đúng mục tiêu dự án, quy hoạch chi tiết trước đó đã được chấp thuận, phê duyệt.
