Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần thay đổi tư duy từ “sản xuất cái mình có” sang “giải quyết bài toán của khách hàng” để chinh phục và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, ông Nguyễn Trung Tuyên – Phó Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ phát triển công nghiệp Hải Phòng đã có những chia sẻ tâm huyết với Diễn đàn Doanh nghiệp về việc thay đổi tư duy và nâng cao năng lực nội sinh.
- Ông đánh giá như thế nào về nhu cầu nội địa hóa của các ngành công nghiệp tại Việt Nam hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh các tập đoàn FDI gia tăng tỷ lệ mua sắm tại chỗ?
Nhu cầu nội địa hóa tại Việt Nam hiện nay không chỉ tăng mạnh mà còn là xu hướng tất yếu. Trước những đứt gãy của chuỗi cung ứng toàn cầu, chi phí logistics leo thang và các tiêu chuẩn khắt khe về phát triển bền vững, các tập đoàn FDI không còn xem Việt Nam là điểm “lắp ráp” đơn thuần. Họ đang chủ động tìm kiếm nhà cung ứng tại chỗ để tối ưu hóa chi phí và giảm thiểu rủi ro vận hành.
Tại Hải Phòng, chúng tôi ghi nhận nhiều tập đoàn lớn đã đặt mục tiêu tăng tỷ lệ mua sắm nội địa lên 30–40% trong thời gian tới, thậm chí cao hơn đối với một số nhóm linh kiện, vật tư và dịch vụ kỹ thuật. Điều này chứng tỏ, nội địa hóa đã trở thành yêu cầu cụ thể trong chiến lược vận hành của các tập đoàn FDI.
- Theo ông, nhu cầu nội địa hóa gia tăng sẽ mở ra những cơ hội cụ thể nào cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng trong giai đoạn 2026–2030?
Giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là “cửa sổ cơ hội” rất quan trọng cho ngành công nghiệp hỗ trợ. Nhu cầu nội địa hóa gia tăng sẽ mở ra ba cơ hội lớn cho nhóm ngành này.
Thứ nhất, cơ hội tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI ngay tại sân nhà. Các doanh nghiệp nội địa có thể tiếp cận từ những đơn hàng nhỏ, đơn hàng thử nghiệm đến các hợp đồng dài hạn nếu doanh nghiệp đáp ứng được tiêu chuẩn.
Thứ hai, động lực nâng cấp toàn diện. Áp lực từ các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, tiêu chuẩn và quản trị buộc doanh nghiệp Việt phải đổi mới công nghệ, chuyên nghiệp hóa bộ máy, quản lý bài bản hơn. Từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Thứ ba, hình thành hệ sinh thái bền vững. Cụ thể, riêng với Hải Phòng – một trung tâm công nghiệp và logistics lớn của miền Bắc, nội địa hóa sẽ kéo theo sự hình thành các cụm liên kết ngành, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước phát triển bền vững thay vì phụ thuộc vào đơn hàng manh mún.
- Những yếu tố nào có thể tạo ra đột phá giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hải Phòng đủ điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn như LG, Pegatron, Bridgestone… trong những năm tới, thưa ông?
Theo tôi, có bốn yếu tố then chốt tạo ra đột phá cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đủ điều kiện tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ nhất, năng lực công nghệ và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp phải làm chủ được công nghệ cốt lõi, đáp ứng ổn định các tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng và tiến độ.
Thứ hai, quản trị doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp có sản phẩm tốt nhưng không đạt yêu cầu về hệ thống quản lý, truy xuất nguồn gốc, quản trị tài chính – đây là rào cản lớn khi làm việc với các tập đoàn đa quốc gia.
Thứ ba, quy mô và khả năng mở rộng. FDI cần sự an toàn của chuỗi cung ứng. Do đó, doanh nghiệp Việt phải chứng minh được sự bền vững trong hệ thống quản trị rủi ro.
Thứ tư, sự đồng hành của hệ sinh thái, bao gồm hiệp hội, chính quyền, ngân hàng và các tổ chức hỗ trợ. Không doanh nghiệp nào có thể tự mình vượt qua tất cả các rào cản nếu thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ thực chất.
- Để có thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hải Phòng cần thay đổi và chủ động như thế nào, thưa ông?
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm sản xuất mới của khu vực, với tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì 8-9%/năm. Để hiện thực hóa điều này, ngành công nghiệp hỗ trợ cần một “cú hích” lớn hơn. Các doanh nghiệp cần làm chủ công nghệ, lấp đầy những khoảng trống trong chuỗi cung ứng để gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và sẵn sàng bước ra biển lớn.
Theo tôi, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần thay đổi tư duy từ “sản xuất cái mình có” sang “giải quyết bài toán của khách hàng”.
Doanh nghiệp cần đầu tư bài bản cho công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, minh bạch tài chính. Đặc biệt, chủ động tìm hiểu tiêu chuẩn, yêu cầu của các tập đoàn FDI thay vì chờ được đặt hàng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần mạnh dạn tham gia các chương trình đánh giá, kết nối cung cầu, chấp nhận các đơn hàng thử nghiệm với biên lợi nhuận thấp ban đầu để xây dựng uy tín và vị thế lâu dài trong chuỗi cung ứng.
- Hiệp hội có đề xuất gì cụ thể nào trong việc đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phát triển bứt phá trong thời gian tới, thưa ông?
Để các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phát triển bứt phá trong thời gian tới, chúng tôi rất mong các cơ quan quản lý tập trung vào các nhóm giải pháp.
Thứ nhất, Hiệp hội kiến nghị Nhà nước cần có gói hỗ trợ riêng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thực hiện chuyển đổi xanh. Việc hỗ trợ này không chỉ là vốn, mà là tư vấn lộ trình đạt ESG và Net Zero. Nếu không xanh hóa, dù giá rẻ hay chất lượng tốt, doanh nghiệp Việt vẫn sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.
Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất phù hợp cho công nghiệp hỗ trợ với chi phí hợp lý, đặc biệt là các khu, cụm chuyên biệt. Đồng thời, hình thành các khu, cụm công nghiệp phụ trợ chuyên sâu được đầu tư hạ tầng đồng bộ và cung cấp các dịch vụ dùng chung, có thể kết nối đến các khu công nghiệp lớn.
Thứ ba, xây dựng các chính sách tín dụng và ưu đãi tài chính thực chất, giúp doanh nghiệp đầu tư công nghệ, máy móc và chuyển đổi số.
Thứ tư, tăng cường vai trò “bà đỡ” của Nhà nước trong kết nối cung – cầu, thông qua các chương trình kết nối trực tiếp giữa FDI và doanh nghiệp nội địa, thay vì chỉ dừng ở các hội nghị mang tính hình thức.
- Về phía Hiệp hội hiện đang triển khai những chương trình, chính sách hoặc sáng kiến nào nhằm hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng kết nối thị trường trong thời gian tới, thưa ông?
Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là giúp doanh nghiệp có thêm đơn hàng, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực thực chất để phát triển bền vững trong dài hạn.
Hiện, chúng tôi đã, đang xây dựng các chương trình kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với các tập đoàn FDI ngay tại Hải Phòng. Tổ chức các hoạt động khảo sát, đánh giá năng lực doanh nghiệp để chuẩn bị cho việc tham gia chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, Hiệp hội cũng thúc đẩy các chương trình đào tạo về quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, chuyển đổi số. Đồng thời, từng bước hình thành các mô hình trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, nơi doanh nghiệp có thể tiếp cận dịch vụ dùng chung, tư vấn công nghệ và kết nối thị trường.
Trân trọng cảm ơn ông!
