Các đối tác quốc tế, trong đó có Australia sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ Việt Nam xây dựng nền tảng và phát triển thị trường các-bon.
Phát biểu tại Diễn đàn "Hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường các-bon", bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia, Đại diện Bộ Thương mại và Ngoại giao Australia cho biết, đây một thời điểm hết sức quan trọng khi Việt Nam đã đạt được những tiến triển đáng kể trong việc xây dựng nền tảng pháp lý và thể chế cho thị trường các-bon trong nước, và hiện nay trọng tâm đang chuyển sang giai đoạn triển khai.
Diễn đàn do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì tổ chức với sự đồng hành và hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác quốc tế, Bộ Ngoại Giao và Thương mại Úc (DFAT) và Chương trình Aus4Growth; Đơn vị thực hiện chương trình gồm Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp và Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp - VCCI.
Theo Tham tán Đại sứ quán Australia, một hệ thống tín chỉ các-bon vận hành hiệu quả có thể đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực tài chính, thúc đẩy giảm phát thải với chi phí hợp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ các mục tiêu phát triển dài hạn và khí hậu của Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi này vừa đặt ra những yêu cầu mới, vừa mở ra nhiều cơ hội đáng kể để đổi mới sáng tạo, củng cố vị thế thị trường, thu hút đầu tư và tự tin tham gia cả thị trường carbon trong nước và quốc tế.
Bà Brennan cho biết, Australia tự hào là đối tác lâu dài, tin cậy của Việt Nam. Trong hơn 50 năm qua, Australia đã đóng góp hơn 3 tỷ AUD cho sự phát triển của Việt Nam, với trọng tâm xuyên suốt là tăng trưởng kinh tế bền vững và phát triển nguồn nhân lực.
Kể từ khi hai nước cùng cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, hợp tác trong các lĩnh vực khí hậu, môi trường và năng lượng đã trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương.
Để hiện thực hóa các cam kết chiến lược, bà Brennan cho biết, Australia đã và đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam thông qua nhiều nền tảng kỹ thuật và tài chính.
Thông qua Chương trình Nền tảng Đối tác Doanh nghiệp (BPP), Australia đã đầu tư gần 10 triệu AUD vào Việt Nam kể từ năm 2016. Năm 2022, chương trình đã triển khai nhiều sáng kiến hợp tác đa bên nhằm thử nghiệm các mô hình mới trong thị trường carbon tự nguyện, như các giải pháp dựa vào thiên nhiên và sản xuất lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Cụ thể, chương trình hỗ trợ sản xuất lúa phát thải thấp thông qua tài chính mục tiêu, nghiên cứu ứng dụng và hợp tác kỹ thuật, tiêu biểu là dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo. Thông qua Quan hệ Đối tác Tài chính Khí hậu Australia (ACFP), Australia đã thúc đẩy huy động đầu tư tư nhân và giảm thiểu rủi ro cho các dự án khí hậu do doanh nghiệp Việt Nam triển khai, trong đó có hỗ trợ tài chính ưu đãi cho một doanh nghiệp sản xuất xe điện trong nước nhằm triển khai đội xe buýt điện đầu tiên tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, Australia cũng hỗ trợ xây dựng các nền tảng trồng và chế biến gỗ tích hợp tại Lào và Campuchia, với Việt Nam là trung tâm.
Bà Brennan chia sẻ, thông qua chương trình Aus4Innovation kéo dài 10 năm với tổng kinh phí 33,5 triệu AUD, Úc đang tăng cường phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam, bao gồm các mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu có khả năng tạo tín chỉ các-bon.
Trong lĩnh vực tài chính, Australia cũng đã có những đóng góp đáng kể vào quỹ cho vay uỷ thác do VPBank triển khai nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng bền vững, qua đó củng cố hệ sinh thái tài chính cho thị trường các-bon.
Ở cấp độ chính sách và thể chế, bà Brennan nhận định, việc hợp tác với các đối tác như UNOPS để triển khai Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng cung cấp hỗ trợ tổng thể về chính sách, pháp lý, kỹ thuật, tài chính và nâng cao năng lực.
Tham tán Kinh tế Australia nhấn mạnh, Australia tiếp tục cam kết mạnh mẽ trong việc hỗ trợ Việt Nam phát triển thị trường các-bon thông qua các hợp tác thiết thực.
Hiện nay, gần 1/3 lượng phát thải toàn cầu đã được bao phủ bởi các cơ chế định giá các-bon. Dù định giá các-bon là công cụ hiệu quả, nhưng các yêu cầu về tính liêm chính, minh bạch và chất lượng dự án đang ngày càng cao.
Bà Brennan nhấn mạnh, việc hỗ trợ doanh nghiệp hiểu và thích nghi với các yêu cầu này là vô cùng thiết yếu.
Trong đó, các nội dung thảo luận về thực thi chính sách, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp, phát triển dự án và tiếp cận thị trường không chỉ mang tính kỹ thuật, mà còn nhằm xây dựng niềm tin, năng lực và sự tin cậy, trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị vận hành thí điểm thị trường các-bon trong thời gian tới.
Khuôn khổ thị trường các-bon của Australia cũng đang tiếp tục hoàn thiện. Dù kinh nghiệm không phải là khuôn mẫu chung cho mọi quốc gia do một số điều kiện, cơ cấu kinh tế và ưu tiên chính sách riêng biệt, tuy nhiên, bà Brennan cho biết, Australia luôn sắn sàng chia sẻ hành trình và các nhiều bài học thực tiễn cho Việt Nam.
