Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã trao đổi về điều hành chính sách tiền tệ, kiểm soát tín dụng bất động sản và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Tại phiên thảo luận về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh vai trò, vị trí và trách nhiệm của ngành Ngân hàng trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế, đặc biệt trong điều kiện thị trường vốn đang tiếp tục phát triển và nguồn vốn tín dụng ngân hàng vẫn là một trong những kênh đáp ứng nhu cầu vốn chủ yếu của doanh nghiệp và người dân. Thống đốc cho biết hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam có những đặc thù riêng, cần được xem xét trong tổng thể điều kiện phát triển của nền kinh tế và thị trường tài chính.
Giải trình để làm rõ vấn đề đại biểu quan tâm, về lo ngại tỷ lệ dư nợ trên GDP cao, tiền gửi ngắn hạn chiếm phần lớn nhưng cho vay trung và dài hạn nhiều, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn chia sẻ từ thực tiễn điều hành nhận thấy Việt Nam có "những nét rất riêng". Theo Thống đốc, tiền gửi ngắn hạn chiếm 80% tổng tiền gửi. Tuy nhiên, người dân lại quay vòng liên tục, nên thực tế tiền gửi dài hạn và mang tính ổn định.
Theo ông, tiền gửi vào ngân hàng nhiều, bởi người dân vẫn tin tưởng hệ thống. Thống đốc nhận định: Sau này, thị trường vốn có sức hấp dẫn hơn, đảm bảo tính an toàn để người dân đầu tư vào, độ cân bằng sẽ khác".
Bên cạnh đó, Thống đốc cho rằng các nhà băng huy động ngắn hạn với lãi suất thấp hơn, qua đó cũng có thể giúp giảm lãi suất cho vay.
Số liệu của Ngân hàng Nhà nước ghi nhận đến cuối tháng 8, tiền gửi dân cư tại hệ thống đạt hơn 11,43 triệu tỷ đồng. Con số này cao hơn gần 1,1 triệu tỷ đồng, tương đương mức tăng 10,6% so với đầu năm.
Dòng tiền dân cư chảy vào hệ thống ngân hàng có xu hướng mạnh lên từ quý II năm nay. Trong 5 tháng gần nhất, tiền gửi dân cư tăng ròng bình quân 175.000 tỷ đồng mỗi tháng, gấp gần 2,4 lần so với bình quân 5 tháng liền trước.
Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định Ngân hàng Nhà nước tiếp tục kiên định mục tiêu góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Việc điều hành chính sách tiền tệ cần bảo đảm hài hòa các mục tiêu, chủ động, linh hoạt theo diễn biến tình hình thực tế, qua đó góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, NHNN tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành chính sách tiền tệ, trong đó có tái cấp vốn và nghiệp vụ thị trường mở, nhằm hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng. Đặc biệt, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đang triển khai xây dựng chính sách tái cấp vốn để hỗ trợ cho vay nhà ở xã hội.
Theo số liệu được Thống đốc thông tin, sau 9 tháng, tín dụng tăng 12,27%. Lãi suất huy động tăng 1,42%, nhưng lãi suất cho vay chỉ tăng 0,99%. "Như vậy, khoảng cách giữa lãi suất huy động và cho vay đang hẹp lại", ông nhận định.
Đáng chú ý, kiểm soát tín dụng vào lĩnh vực bất động sản chỉ tăng 9,84% - thấp hơn mức tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Thống đốc cho biết trong hơn 20,8 triệu tỷ đồng tổng dư nợ, 77,4% dành cho sản xuất kinh doanh. Nhóm doanh nghiệp SME vay hơn 4 triệu tỷ đồng.
Báo cáo trước Nghị trường Quốc hội, Thống đốc Phạm Đức Ấn, nhấn mạnh doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn ngân hàng phải minh bạch tài chính, chấm dứt tình trạng sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán.
Theo Thống đốc, một số doanh nghiệp vẫn duy trì hai bộ số liệu khác nhau, một để làm việc với cơ quan thuế, một để vay vốn ngân hàng. Tình trạng này khiến các tổ chức tín dụng khó đánh giá chính xác năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng.
Ngân hàng huy động tiền gửi của người dân để cho vay, do đó phải có trách nhiệm bảo toàn vốn, không thể đánh cược với những khoản vay thiếu minh bạch, theo Thống đốc.
Ông cho biết, khoảng 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, về cơ bản đã được các tổ chức tín dụng cấp tín dụng. Vấn đề hiện nay là nâng cao năng lực hoạt động và chứng minh khả năng trả nợ để tiếp tục tiếp cận vốn.
Ngân hàng Nhà nước sẽ khuyến khích các tổ chức tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý để ngân hàng yên tâm cho vay.
Liên quan đến việc cơ cấu lại nợ và kéo dài thời hạn trả nợ, Thống đốc cho biết những nội dung này đã được quy định trong pháp luật và Thông tư 39, thuộc thẩm quyền của các tổ chức tín dụng.
Ngân hàng Nhà nước khuyến khích các ngân hàng xem xét, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn trên cơ sở đánh giá tình hình hoạt động và khả năng trả nợ.
Bản chất hoạt động của trung gian tài chính là cho vay và phải thu hồi được vốn vay để hoàn trả tiền cho người gửi tiền. Đây là nguyên tắc quan trọng cần được bảo đảm trong hoạt động tín dụng, Thống đốc nhấn mạnh.
