Thủ tướng Phạm Văn Đồng - một đời tận hiến vì nước, vì dân

Có những cuộc đời, khi nhìn lại, không chỉ là chuỗi những cương vị hay chức danh, mà là hành trình đi cùng những bước ngoặt lớn của lịch sử. Cuộc đời của Thủ tướng Phạm Văn Đồng là một hành trình như thế.

Ông sinh ngày 1/3/1906 tại xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, trong một gia đình trí thức yêu nước. Tên gọi thân mật là Tô, đây cũng từng là bí danh trong hoạt động cách mạng. Từ rất sớm, ông đã biết đến lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và tiếp cận những tư tưởng tiến bộ qua các tài liệu cách mạng.

Nhưng phải đến năm 1926, khi đặt chân đến Quảng Châu, được trực tiếp nghe Nguyễn Ái Quốc giảng giải về con đường cách mạng, con đường ấy mới thực sự trở nên rõ ràng. Đó không chỉ là một chuyến đi, mà là một bước ngoặt. Từ đây, lý tưởng không còn là khát vọng mơ hồ, mà trở thành lựa chọn dứt khoát của cả một đời người.

Những năm tháng sau đó, từ hoạt động bí mật đến tù đày, từ thử thách đến trưởng thành, Phạm Văn Đồng không rời con đường đã chọn. Và rồi, vào đầu năm 1940, khi Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, ông được giao những nhiệm vụ quan trọng. Từ đây, một chặng đường dài mở ra, đó là một chặng đường làm việc, học hỏi và trưởng thành bên cạnh Bác Hồ.

Không ồn ào, không phô trương, nhưng chính quãng thời gian ấy đã lặng lẽ định hình nên một Phạm Văn Đồng của sau này: điềm đạm, sâu sắc, kiên định mà khiêm nhường; một nhà lãnh đạo luôn giữ được sự giản dị và gần gũi với nhân dân.

Tháng 6/1949, từ Nam Trung Bộ, ông trở lại Tuyên Quang – Thủ đô kháng chiến nhận nhiệm vụ mới, đồng thời được bổ sung là Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Không lâu sau, tại phiên họp Hội đồng Chính phủ từ 25 đến 27/7/1949, ông được giao giữ cương vị Phó Thủ tướng, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng tối cao.

Những chức danh ấy không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là trách nhiệm trong một thời điểm đầy thử thách, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt.

Dấu chân của ông khi ấy in trên nhiều vùng đất: từ Bình Yên, Tân Trào đến Kiên Đài, Kim Bình rồi Kim Quan. Mỗi địa danh không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là nơi những quyết định được đưa ra, những công việc được triển khai trong điều kiện vô cùng gian khó.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, ông được bầu là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, đồng thời đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong bộ máy lãnh đạo. Đến ngày 11/3/1951, ông được bầu vào Ủy ban Liên minh nhân dân Việt – Miên – Lào, đánh dấu bước tham gia sâu hơn vào sự phối hợp cách mạng giữa ba nước Đông Dương.

Đến tháng 9/1953, khi chiến lược Đông – Xuân 1953 - 1954 được triển khai, ông được giao làm Chủ tịch Hội đồng cung cấp Mặt trận. Công việc hậu cần – vận tải – dân công, tuy thầm lặng, nhưng lại là yếu tố quyết định bảo đảm cho các chiến dịch lớn của quân ta.

Và rồi, từ Kim Quan, vào tháng 3/1954, Phạm Văn Đồng lên đường tham dự Hội nghị Giơnevơ với tư cách Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ một vùng đất của kháng chiến, ông bước ra diễn đàn quốc tế, mang theo tiếng nói của một dân tộc đang đấu tranh giành độc lập.

Sau mốc ấy, hành trình của ông gắn liền với những chặng đường lớn của đất nước. Từ năm 1955 đến 1987, trên cương vị Thủ tướng Chính phủ, ông cùng tập thể lãnh đạo điều hành đất nước đi qua chiến tranh, thống nhất và những năm tháng đầu xây dựng hòa bình.

Ba mươi hai năm đứng đầu Chính phủ, ba mươi lăm năm là Ủy viên Bộ Chính trị, mười năm làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương, đó không chỉ là những những dấu mốc thời gian, mà là sự bền bỉ hiếm có của một đời làm cách mạng.

Nhưng có lẽ, điều còn lại không nằm ở những chức vụ hay mốc thời gian ấy. Điều còn lại là cách ông sống và làm việc: giản dị, tận tụy, luôn đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên trên hết.

Suốt 94 năm cuộc đời, với 75 năm hoạt động cách mạng liên tục, Thủ tướng Phạm Văn Đồng không chỉ đi cùng những bước ngoặt của đất nước, mà còn góp phần làm nên những bước ngoặt ấy.

Để rồi khi nhìn lại, người ta không chỉ nhớ đến một vị Thủ tướng, mà còn nhớ đến một con người lặng lẽ, bền bỉ, trọn vẹn với một lựa chọn duy nhất: dành cả cuộc đời mình cho đất nước.