Tây Ninh đang đứng trước cơ hội vàng để chuyển mình thành một trung tâm đổi mới sáng tạo (ĐMST) năng động.
Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành động lực bứt phá, tỉnh cần một chiến lược nhất quán: kiến tạo "Hệ sinh thái ĐMST mở" dựa trên tư duy thực tế, bình đẳng và liên kết vùng bền vững.
Theo TS Nguyễn Văn Trúc- Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ, Tây Ninh sở hữu những lợi thế độc nhất vô nhị: cửa ngõ kết nối trực tiếp với đầu tàu kinh tế TP HCM, liền kề các tỉnh phát triển, và sở hữu 362 km đường biên giới giáp Campuchia – hành lang kinh tế ASEAN; quy mô dân số lớn cùng nền tảng kinh tế vững chắc (hơn 2.000 dự án đầu tư, trong đó có hơn 1.000 dự án FDI trị giá 20 tỷ USD), dư địa bứt phá của Tây Ninh là vô cùng lớn.
Để khơi thông nguồn lực này, TS Nguyễn Văn Trúc đề xuất xây dựng Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Tây Ninh (Tây Ninh Innovation Hub) vận hành theo mô hình 3 trụ cột cốt lõi: Thứ nhất, chính quyền địa phương: Kiến tạo thể chế, định hướng chiến lược và là "khách hàng" lớn nhất thông qua việc đặt hàng giải quyết các bài toán công cộng thực tế (môi trường, an toàn thực phẩm, hạ tầng).
Thứ hai, doanh nghiệp dẫn dắt: Lựa chọn khoảng 20 doanh nghiệp quy mô lớn tại địa phương làm đầu tàu, đưa ra các đơn đặt hàng công nghệ thực tiễn từ chính chuỗi sản xuất của họ.
Thứ ba, trường đại học và viện nghiên cứu: Khai thác triệt để mạng lưới tri thức chất lượng cao từ TP HCM nhờ khoảng cách di chuyển thuận lợi chỉ 1,5 giờ.
Đồng quan điểm, ông Huỳnh Thanh Vạn - Chủ tịch HĐQT Công ty S Furniture, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn và Hỗ trợ Khởi nghiệp Quốc gia phía Nam nhấn mạnh việc hỗ trợ khởi nghiệp phải dựa trên năng lực và lợi thế đặc thù của địa phương, tránh rập khuôn mô hình của các đô thị lớn như TP HCM. Học hỏi từ Singapore, Mỹ hay Trung Quốc, ông chỉ ra rằng các doanh nghiệp lớn phải là bệ đỡ, chủ động đầu tư vào các dự án khởi nghiệp ngay từ nhà trường nhằm tạo ra thế hệ doanh nhân trẻ dám nghĩ, dám làm và tự chủ tài chính.
Ông Vạn cũng thẳng thắn đánh giá hạ tầng logistics của Tây Ninh hiện vẫn còn khoảng cách lớn so với các tỉnh lân cận. Để thu hút các tập đoàn lớn, Tây Ninh cần đẩy nhanh tốc độ cải thiện cơ sở hạ tầng, đặt ra các đề bài quy hoạch đúng trọng tâm để phát triển bền vững.
Dưới góc nhìn quốc tế, bà Nguyễn Phương Linh - Viện trưởng MSD United Way Việt Nam, đại diện Shinhan Square Bridge Việt Nam khẳng định: Việt Nam là điểm đến đầy tiềm năng cho các dòng vốn ĐMST toàn cầu. Tuy nhiên, để hấp thụ hiệu quả nguồn lực này, hệ sinh thái cần thay đổi sâu sắc về mặt nhận thức: lấy sự bình đẳng trong quan hệ đối tác làm triết lý cốt lõi.
Bà Linh phản biện mạnh mẽ tư duy cũ kỹ coi startup là bên yếu thế cần được "ban ơn" hay "hỗ trợ". Ngược lại, chính quyền và các tập đoàn lớn phải nhìn nhận họ là đối tác bình đẳng để cùng đồng kiến tạo giá trị thực, giải quyết thách thức thực tế thay vì chỉ tham gia vào các cuộc thi mang tính trình diễn phong trào.
Minh chứng cho tính hiệu quả của mô hình ĐMST mở xã hội, bà Linh chia sẻ kinh nghiệm từ mạng lưới hoạt động của bà: Trong suốt 5 năm qua, không có bất kỳ startup nào bị phá sản nhờ cơ chế hỗ trợ chiều sâu với cam kết đồng hành của ít nhất 15 đối tác cho mỗi dự án.
Đối với Tây Ninh, bà đưa ra khuyến nghị: Các nhà đầu tư quốc tế sẽ đầu tư vào "sức khỏe" toàn diện của cả hệ sinh thái địa phương chứ không rót vốn vào các cá nhân đơn lẻ. Tỉnh cần tập trung thúc đẩy liên kết vùng, phát huy lợi thế đặc thù và cam kết đồng hành dài hạn thay vì chạy theo các chỉ số KPI ngắn hạn hay chỉ cạnh tranh bằng các chính sách ưu đãi đơn thuần.
