Sau hơn 3 năm triển khai, Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội đã ghi nhận những bước tiến đáng kể khi số lượng dự án hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt 77% so với chỉ tiêu.
Theo báo cáo kết quả thực hiện Đề án, lũy kế đến nay, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 773.457 căn, tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỷ đồng. Trong đó, 289 dự án đã hoàn thành với 197.805 căn; 270 dự án đã khởi công, đang triển khai với 270.409 căn; 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với 305.243 căn.
-6220d1177c246957f9cdcfb18562d857.png)
Tính theo số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư, tiến độ hiện đạt khoảng 77% so với chỉ tiêu của Đề án. Đây là kết quả cho thấy quá trình phát triển nhà ở xã hội đã có chuyển biến rõ nét, với nhiều địa phương chủ động tham gia và hình thành nguồn cung dự án quy mô lớn.
Đáng chú ý, chỉ tiêu của Đề án cũng đã được điều chỉnh theo hướng tăng lên. Nghị quyết 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ đã nâng chỉ tiêu giai đoạn 2026 - 2030, đưa tổng chỉ tiêu của Đề án từ 1.062.200 căn lên 1.140.600 căn.
Như vậy, câu chuyện của Đề án trong giai đoạn tới không chỉ là hoàn thành mục tiêu 1 triệu căn, mà còn phải đáp ứng một yêu cầu cao hơn: tạo ra nguồn cung thực chất, đúng địa điểm, đúng đối tượng và phù hợp khả năng chi trả của người dân.
Nguồn cung vẫn chưa theo kịp nhu cầu
Bên cạnh những kết quả tích cực, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ rõ các tồn tại, hạn chế. Cụ thể, nguồn cung nhà ở xã hội chưa tương xứng với nhu cầu rất lớn của công nhân, người lao động và các đối tượng thu nhập thấp tại đô thị, khu công nghiệp.
Một nghịch lý khác được đặt ra là nhiều địa phương đã chủ động bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội, nhưng không phải quỹ đất nào cũng có khả năng tạo lập nguồn cung hiệu quả.
Theo báo cáo, nhiều vị trí đất được quy hoạch phát triển nhà ở xã hội nằm xa trung tâm đô thị, xa khu công nghiệp, trong khi mạng lưới giao thông kết nối chưa phát triển đồng bộ. Điều này làm gia tăng chi phí và thời gian đi lại, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận nhà ở của người lao động.
Theo định hướng mới, việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cần được tích hợp với quy hoạch đất đai, đô thị, khu công nghiệp, giao thông và thị trường lao động; ưu tiên các mô hình nhà ở cho thuê tại đô thị lớn, vùng động lực kinh tế và các khu vực có nhu cầu cao.
Đặc biệt, báo cáo đặt ra định hướng gắn phát triển nhà ở với mô hình TOD, tập trung nhà ở cho thuê tại các khu vực định hướng giao thông công cộng, khu vực cải tạo, chỉnh trang đô thị và các khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ.
Báo cáo cho thấy tại một số địa phương, thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng và nhà ở vẫn còn chậm; sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa thực sự đồng bộ, làm kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.
Trong khi đó, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng hỗ trợ vẫn còn khó khăn. Các dự án nhà ở xã hội đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, đặc biệt đối với nhà ở cho thuê, trong khi nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước và nguồn lực ngân sách vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.
Chuyển từ “nhà nước làm” sang kiến tạo thị trường
Một trong những điểm đáng chú ý trong định hướng giai đoạn tới là sự thay đổi về tư duy phát triển. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào nguồn lực ngân sách, định hướng mới nhấn mạnh việc khơi thông dòng vốn tư nhân và các quỹ đầu tư dài hạn, sử dụng vốn ngân sách theo hướng dẫn dắt, tạo điều kiện thu hút các nguồn lực xã hội tham gia phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Nhà nước cũng được xác định giữ vai trò kiến tạo, thay vì bao cấp, đồng thời không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn. Mục tiêu là hình thành một thị trường minh bạch, để doanh nghiệp có lợi nhuận hợp lý và người dân có thể tiếp cận nhà ở, đặc biệt là nhà ở cho thuê, với mức giá phù hợp.
Cùng với đó, chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, cơ chế tài chính và thuế cần tiếp tục được hoàn thiện để khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn vào phát triển nhà ở cho thuê giá hợp lý. Đây được xem là hướng đi quan trọng để tạo nguồn cung bền vững trong dài hạn, thay vì chỉ trông chờ vào từng chương trình hỗ trợ ngắn hạn.
Ở cấp địa phương, yêu cầu đặt ra là phải chuyển mục tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê thành một phần thực chất trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm. Các địa phương được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện chỉ tiêu giai đoạn 2026 - 2030, rà soát, điều chỉnh chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở, trong đó bổ sung chỉ tiêu nhà ở cho thuê làm cơ sở triển khai.
Đồng thời, cần chủ động bố trí ngân sách để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch; rà soát lại quỹ đất và hoàn thiện quy hoạch theo hướng gắn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê với hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội thiết yếu, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục. Trọng tâm trước hết cần hướng tới các khu đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và những khu vực đô thị hóa nhanh.
Một yêu cầu khác có tính quyết định là cắt giảm thời gian thủ tục. Theo định hướng được đưa ra, các thủ tục phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê cần được đơn giản hóa theo cơ chế một cửa, một đầu mối; thủ tục về đầu tư, quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng và tiếp cận tín dụng ưu đãi cần được rút ngắn, đồng thời xác định rõ thời hạn và trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan liên quan.
