Tăng trưởng huy động đang và sẽ là bài toán đầy thách thức với ngành ngân hàng trong bối cảnh các ngân hàng chịu áp lực nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu mở rộng dư nợ cho vay.
Tại TP Hồ Chí Minh, địa bàn đông dân nhất cả nước, ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 2 cho hay, năm 2025, tổng huy động vốn của các TCTD trên địa bàn đạt 5.262 nghìn tỷ đồng, tăng 13,9% so với năm 2024. Trong đó, huy động vốn trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh (cũ) đạt 4.650 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng cao và chủ yếu trong tổng huy động vốn, chiếm 88,3%.
Theo ông Lệnh, việc phân tích giá kết quả hoạt động huy động vốn theo địa bàn và theo chỉ số tăng trưởng qua từng năm trong 5 năm trở lại đây, có ý nghĩa đánh giá xu hướng tăng trưởng và những thay đổi trong hoạt động huy động vốn của các TCTD. Trên cơ sở đó, có giải pháp phù hợp cho tăng trưởng và phát triển nguồn vốn ổn định, bền vững trong điều kiện mới. Với tiền đề đó, ông cho rằng trước hết, cần phải khẳng định rằng, môi trường kinh tế xã hội và cơ chế chính sách tiền tệ tín dụng của Ngân hàng Nhà nước là yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động huy động vốn nói riêng. Theo đó, kinh tế tăng trưởng, quy mô nền kinh tế mở rộng có tác động tích cực đến hoạt động huy động vốn và cho vay vốn của các TCTD. Thực tế, nguồn vốn huy động (tiền gửi từ dân cư, doanh nghiệp và nền kinh tế) tại các TCTD trên địa bàn trong 2 năm qua đều đạt tốc độ tăng trưởng trên 10%: năm 2024 huy động vốn tăng 15,28%; năm 2025 tăng 13,94%.
Đồng thời, chính sách ngoại hối, tỷ giá và lãi suất và giải pháp chống đô la hóa nền kinh tế tiếp tục phát huy tác dụng, tiền gửi ngoại tệ chiếm tỷ trọng thấp trong tổng tiền gửi và luôn giữ ở mức bình quân khoảng 10% trong tổng tiền gửi trong suốt 5 năm qua.
Bên cạnh đó, tiền gửi tiết kiệm dân cư – bộ phận tiền gửi với bản chất tiết kiệm và tích lũy của người dân luôn duy trì tốc độ tăng trưởng qua từng năm và chiếm tỷ trọng trên 35% trong tổng huy động vốn. Đến nay, tổng tiền gửi tiết kiệm dân cư trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh (cũ) đạt 1.657 nghìn tỷ đồng, chiếm 35,6% tổng tiền gửi và tăng 14,3% so với năm 2024; tăng 1,46 lần so với năm 2021.
Đây nguồn vốn quan trọng và tạo điều kiện cho các TCTD khai thác và sử dụng vốn hiệu quả nhờ tính ổn định và kỳ hạn gửi dài của bộ phận tiền gửi này.
Một yếu tố quan trọng khác cần nhấn mạnh, đó là yếu tố công nghệ và dịch vụ ngân hàng điện tử phát triển đã làm thay đổi tính chất và cơ cấu huy động vốn của các TCTD. Trong đó, việc đẩy mạnh áp dụng công nghệ và tiện ích của hoạt động thanh toán, các TCTD đã tạo ra những sản phẩm huy động vốn đa dạng, phong phú và mang lại lợi ích tối đa, toàn diện cho khách hàng. Bên cạnh đó, công nghệ và sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử đã góp phần thúc đẩy mở rộng và phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế; thúc đẩy quá trình tuần hoàn và luân chuyển vốn, tạo tốc độ luân chuyển vốn nhanh hơn.
"Quá trình này cũng làm thay đổi tính chất và cơ cấu nguồn vốn huy động của các TCTD theo hướng mở rộng tiền gửi không kỳ hạn và vòng quay vốn nhanh hơn; yêu cầu về quản trị nguồn vốn cao hơn để sử dụng hiệu quả nguồn vốn không kỳ hạn cho hoạt động kinh doanh của các TCTD", ông Lệnh nhấn mạnh.
Kết quả tốc độ tăng trưởng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn và tỷ trọng có xu hướng ngày càng tăng của bộ phận tiền gửi này – là minh chứng cho quá trình ứng dụng công nghệ và phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử; phát triển ngân hàng số hiện nay. Cụ thể, đến cuối năm 2025, tổng tiền gửi của tổ chức kinh tế&cá nhân tại các TCTD trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đạt 2.517 nghìn tỷ đồng, chiếm 54,1% tổng huy động vốn và tăng 11,53% so với năm 2024; tăng 1,45 lần so với năm 2021.
Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 nhìn nhận, có thể nói 5 năm qua, hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động huy động vốn của các TCTD nói riêng đã và đang có nhiều thay đổi gắn liền với sự phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử và định hướng&điều hành chính sách của NHNN. Song đồng thời, hoạt động này tiếp tục gắn liền với hoạt động tín dụng trong mối liên hệ huy động vốn- cho vay vốn. Vì vậy hiệu quả tín dụng và hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế cùng, với những kế hoạch phát triển kinh tế xã hội thông qua các yếu tố động lực tăng trưởng: xuất khẩu – tiêu dùng và đầu tư và các động lực tăng trưởng mới, sẽ tiếp tục góp phần thúc đẩy hoạt động huy động vốn của các TCTD tăng trưởng hiệu quả, bền vững đáp ứng yêu cầu tăng trưởng tín dụng cho nền kinh tế trong giai đoạn 2026-2030.
Trên toàn nền kinh tế, theo Cục Thống kê, tính đến thời điểm 22/12/2025, tổng phương tiện thanh toán tăng 14,98% so với cuối năm 2024 (cùng thời điểm năm trước tăng 9,15%); huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 13,68% (cùng thời điểm năm trước tăng 8,79%); tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 17,65% (cùng thời điểm năm trước tăng 13,4%).
Xu hướng chênh lệch giữa huy động và cho vay, với huy động tăng thấp hơn tăng trưởng tín dụng khoảng 2 -3 điểm phần trăm (tương ứng khoảng 2 đến 3 triệu tỷ đồng), đặc biệt khoảng 80% nguồn vốn huy động là vốn ngắn hạn, trong khi 50% dư nợ tín dụng cho vay lại là dài hạn, ảnh hưởng đến khả năng cân đối về nguồn vốn tại các ngân hàng.
Tuy vậy, các tổ chức tín dụng trả lời theo khảo sát của Ngân hàng Nhà nước, huy động vốn toàn hệ thống được kỳ vọng tăng bình quân 4,2% trong quý I/2026 và tăng 16,3% trong năm 2026. Trong khi đó, kỳ vọng dư nợ tín dụng tổng thể của hệ thống ngân hàng tăng 4,4% trong quý I/2026 và tăng 18,1% trong năm 2026. Mức chênh lệch khoảng 2 điểm phần trăm theo đó cũng chưa thể kéo gần và đảm bảo giảm áp lực thiếu hụt vốn, đặc biệt vốn dài hạn để các ngân hàng tài trợ cho tăng trưởng. Vì vậy, theo các chuyên gia, định hướng chính sách tiền tệ bám sát chỉ đạo mới nhất của Thủ tướng Chính phủ trong sự phối hợp với chính sách tài khóa trong năm 2026, bảo đảm dòng vốn được phân bổ hiệu quả càng được đề cao.
