Xây dựng chuỗi cung ứng thông minh, thích ứng và tái tạo là xu hướng tất yếu trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Muốn bứt phá, doanh nghiệp cần kết hợp AI, dữ liệu và phát triển bền vững để tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Đây là thông điệp chính tại Hội nghị quốc tế về Logistics lần thứ 30 (ISL 2026) diễn ra mới đây tại Đại học RMIT Việt Nam, cơ sở Hà Nội.
Hội nghị do Đại học RMIT Việt Nam đồng tổ chức với chủ đề “Regenerative Supply Chain Intelligence” (dịch: Trí tuệ chuỗi cung ứng tái tạo), thu hút hơn 100 học giả, chuyên gia trong ngành và nhà hoạch định chính sách tham dự. Đây là cơ hội để các chuyên gia quốc tế trao đổi về cách thức xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu và hiệu quả cao, đồng thời tạo ra giá trị tích cực về môi trường, xã hội và kinh tế.
Trong bài phát biểu khai mạc, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương, nhận định rằng các vấn đề được thảo luận tại hội nghị rất phù hợp bởi bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu sức ép chưa từng có.
“Trong những năm gần đây, thế giới đã chứng kiến nhiều gián đoạn trong thương mại toàn cầu, từ căng thẳng địa chính trị, biến đổi khí hậu, đến những biến động kinh tế khó lường. Những gián đoạn này cho thấy một sự thật rõ ràng: chuỗi cung ứng yếu có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế”, ông nói.
Ông Hải nhấn mạnh rằng, đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng hiện nay không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hàng hóa khỏi các hành vi trộm cắp hay gian lận, mà còn là xây dựng các hệ thống có khả năng chống chịu cao để nhu yếu phẩm và nguyên vật liệu sản xuất có thể lưu thông xuyên biên giới một cách liên tục.
“Để tăng trưởng và duy trì hiệu quả, chúng ta cần thay đổi cách nghĩ và cách làm”, ông Hải nói. Ông cũng kêu gọi tăng cường hợp tác công-tư và đầu tư vào chuyển đổi số và logistics xanh.
Chủ đề chính của hội nghị ISL 2026 phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng rằng các chuỗi cung ứng trong tương lai cần tạo ra giá trị tích cực cho môi trường và xã hội song song với duy trì tính linh hoạt và khả năng thích ứng.
Giáo sư Kulwant Pawar thuộc Trường Kinh doanh - Đại học Nottingham, Chủ tịch Hội nghị quốc tế về Logistics, giải thích rằng các chuỗi cung ứng truyền thống được thiết kế nhằm tối ưu chi phí và hiệu quả vận hành. Trong khi đó, chuỗi cung ứng tái tạo chủ động tạo ra giá trị tích cực về môi trường và xã hội bên cạnh lợi ích kinh tế.
Ông cho biết việc xây dựng chuỗi cung ứng tái tạo đòi hỏi sự phối hợp từ nhiều bên liên quan. “Doanh nghiệp cần đầu tư vào năng lực số và vận hành bền vững. Cơ quan quản lý cần xây dựng các khung pháp lý và hạ tầng phù hợp. Và các trường đại học đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nghiên cứu để hỗ trợ quá trình chuyển đổi này”, ông nói.
Một câu hỏi quan trọng được đặt ra tại hội nghị là làm thế nào để xây dựng các chuỗi cung ứng vừa thông minh vừa có khả năng thích ứng. Xoay quanh chủ đề này, Tiến sĩ Đinh Hữu Thạnh, Đồng sáng lập, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Bee Logistics, đã có bài thuyết trình về cách AI, dữ liệu và chuyển đổi số đang định hình lại vai trò của quản lý chuỗi cung ứng và logistics.
Theo ông, gián đoạn trong chuỗi cung ứng đã trở thành trạng thái “bình thường mới”, buộc chúng ta phải nhìn nhận lại bản chất của logistics – từ một lĩnh vực chủ yếu tập trung vào tối ưu chi phí sang một năng lực cạnh tranh dựa trên trí tuệ dữ liệu.
Ông cho rằng doanh nghiệp cần bứt phá khỏi mô hình logistics truyền thống vốn tập trung chủ yếu vào giảm chi phí và tối ưu quy mô vận hành. Thay vào đó, lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi dữ liệu thành những dự báo chính xác và các quyết định tự động hóa.
“Lợi thế cạnh tranh ngày nay thuộc về những doanh nghiệp có khả năng nhìn xa hơn, ra quyết định nhanh hơn và thích ứng liên tục”, ông nói.
Đối với Việt Nam, thách thức không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ mới mà còn ở việc đảm bảo các chuỗi cung ứng phát triển theo hướng bền vững và tạo ra giá trị lâu dài.
“Việt Nam đã trở thành một trung tâm quan trọng trong các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, nhờ vào sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành sản xuất và thương mại quốc tế. Điều này tạo cơ hội để chúng ta bứt phá, hướng tới các mô hình chuỗi cung ứng tái tạo”, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản lý chuỗi cung ứng và logistics tại RMIT Việt Nam, cho biết.
Ông nhận định rằng quá trình này không chỉ đòi hỏi đầu tư vào hạ tầng hay nâng cao hiệu quả vận hành.
“Thành công sẽ phụ thuộc vào sự phối hợp hiệu quả giữa các doanh nghiệp và cơ quan quản lý để tích hợp tính bền vững, khả năng thích ứng và trí tuệ số vào toàn bộ hệ sinh thái chuỗi cung ứng. Nếu làm được điều này, chúng ta sẽ có lợi thế lớn để đáp ứng kỳ vọng của khách hàng và nhà đầu tư toàn cầu”, Tiến sĩ Hùng nói.
