Nghị quyết 79 cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho DNNN, thay vì phải nộp về ngân sách đã thay đổi hoàn toàn hệ tọa độ dòng vốn này.
Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) từ vai trò “giữ nhịp ổn định” sang trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng và hội nhập.
Theo chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân, với Nghị quyết 79, DNNN không còn làm thay thị trường mà phải đóng vai trò kiến tạo và dẫn dắt. Thay vì đầu tư dàn trải, tham gia sâu vào những lĩnh vực khu vực tư nhân có thể đảm nhiệm hiệu quả, DNNN cần tập trung vào các ngành then chốt như hạ tầng chiến lược, công nghệ nền tảng, năng lượng, logistics, tài chính - những lĩnh vực có tính lan tỏa lớn, rủi ro cao và đòi hỏi nguồn lực dài hạn mà tư nhân khó hoặc không sẵn sàng tham gia.
Cùng với đó là đòi hỏi “nâng chất”, DNNN phải vận hành theo chuẩn mực thị trường, lấy hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh làm thước đo chủ đạo, thay cho tư duy "an toàn, bảo toàn vốn".
Trong vai trò dẫn dắt, DNNN phải trở thành lực kéo của khu vực tư nhân, không phải lực cản. Điều này thể hiện qua việc hình thành các chuỗi giá trị và hệ sinh thái sản xuất - dịch vụ, trong đó DNNN đóng vai trò "đầu tàu", tạo thị trường, thiết lập chuẩn mực, chuyển giao công nghệ và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp tư nhân, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Vị chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh việc đưa DNNN về đúng “sân chơi". Theo đó, doanh nghiệp Nhà nước chỉ nên tập trung vào những lĩnh vực mà thị trường chưa hoặc không thể đảm đương hiệu quả, có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế. “Mục tiêu không chỉ là lợi nhuận ngắn hạn mà là bảo đảm ổn định dài hạn và chủ quyền kinh tế. Ngược lại, cần mạnh dạn thoái vốn, rút lui khỏi những ngành khu vực tư nhân làm tốt hơn, tránh đầu tư dàn trải và xung đột vai trò”, TS Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cũng bày tỏ sự kỳ vọng ở cơ chế phân tách rõ ràng giữa doanh nghiệp "chiến lược" và doanh nghiệp "thương mại". Theo đó, nhà nước sẽ nắm giữ trên 50% đến 100% vốn tại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực chiến lược như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính - ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm. Ngược lại, tại các doanh nghiệp thương mại, nơi khu vực tư nhân có thể làm tốt thì tỉ lệ sở hữu nhà nước sẽ giảm xuống mức không chi phối dưới 50%, qua đó kích hoạt một làn sóng thoái vốn trong giai đoạn 2026-2027.
Đặc biệt, theo ông Minh, Nghị quyết 79 tạo tác động đối với thị trường chứng khoán thông qua các cơ chế truyền dẫn.
Đơn cử, cơ chế giữ lại nguồn lực để tái đầu tư. Ông Minh cho rằng, lần đầu tiên, Nghị quyết cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho DNNN, thay vì phải nộp về ngân sách.
"Trong suốt giai đoạn trước năm 2025, tư duy quản lý vốn nhà nước chủ yếu tập trung vào việc bảo toàn vốn và tránh thất thoát. Dù cần thiết, tư duy này đã vô tình tạo ra sự trì trệ. Nghị quyết 79 đã thay đổi hoàn toàn hệ tọa độ này bằng cách xác định kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế", ông Thế Minh nhấn mạnh.
