Hội thảo "Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP HCM" đã mang đến góc nhìn toàn diện, khẳng định vai trò cốt lõi của hạ tầng trong việc định hình lại không gian đô thị và kích hoạt các động lực tăng trưởng cho siêu đô thị lớn nhất nước.
Bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và mở rộng địa giới, TP HCM đứng trước yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc kết nối liên vùng với các địa phương lân cận không chỉ giải tỏa áp lực cho khu vực trung tâm mà còn mở ra dư địa phát triển mới, đưa Thành phố hướng tới mục tiêu trở thành đô thị nổi trội của khu vực Đông Nam Á vào năm 2030.
Đánh giá về bối cảnh mới, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh hạ tầng không chỉ đơn thuần là hệ thống công trình phục vụ phát triển, mà phải trở thành công cụ tổ chức lại không gian, kết nối các động lực tăng trưởng và giảm chi phí cho nền kinh tế.
Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm phải là một chỉnh thể kinh tế đô thị thống nhất theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp. Mỗi cực phát triển cần được xác định rõ chức năng kinh tế, quy mô dân số, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội nhằm tránh tình trạng các đô thị mới tiếp tục phụ thuộc vào khu vực lõi.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho rằng các quyết định đầu tư hạ tầng hiện nay phải giải quyết triệt để bài toán liên thông giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, cảng biển và hàng không. Việc hoàn thiện các tuyến vành đai, cao tốc cửa ngõ, kết nối các hành lang vận tải hàng hóa với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cảng Cần Giờ và sân bay quốc tế Long Thành sẽ tạo ra sức bật liên vùng mạnh mẽ.
Đồng thời, phát triển đường sắt đô thị phải đi liền với mô hình TOD (phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), tích hợp giữa hạ tầng giao thông, sử dụng đất, nhà ở và thương mại dịch vụ, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất để tái đầu tư.
Đồng quan điểm về tầm quan trọng của thể chế, Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Trần Quang Lâm cho rằng bài học thực tiễn từ Singapore hay Trung Quốc cho thấy thể chế vượt trội và cơ chế thí điểm chính là chìa khóa tạo nên sự bứt phá.
Theo ông Lâm, với việc Quốc hội ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, TP HCM đang tích cực cụ thể hóa nhằm đẩy nhanh tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng, triển khai mô hình đầu tư công - quản trị tư, đa dạng hóa hợp đồng PPP và áp dụng các cơ chế chỉ định thầu cho những dự án cấp bách.
Ông Trần Quang Lâm cho biết Thành phố đang dồn lực hoàn thiện hạ tầng giao thông khung với mục tiêu khép kín Vành đai 2, Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến cao tốc liên vùng. Đáng chú ý, ở hệ thống đường sắt đô thị (metro), Thành phố phấn đấu đến năm 2030 sẽ hoàn thành 8 tuyến với khoảng 255 km và đạt trên 500 km vào năm 2035. Các cơ chế đặc thù về nguồn lực và thủ tục đang được áp dụng tối đa để chuẩn bị khởi công tiếp các tuyến Metro mới ngay trong năm nay.
Bên cạnh đó, TP HCM cũng đẩy mạnh các dự án cảng biển lớn như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Cảng Cái Mép Hạ, nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất để đáp ứng công suất khoảng 50 triệu hành khách/năm và hiện đại hóa sân bay Côn Đảo.
Bên cạnh các công trình giao thông trọng điểm, vấn đề phát triển cân bằng hạ tầng kỹ thuật, xã hội và sinh thái được các diễn giả đặc biệt coi trọng. Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn lưu ý không để xảy ra tình trạng hạ tầng giao thông mở đến đâu, đô thị phát triển đến đó nhưng hạ tầng xã hội và chất lượng sống lại đi sau.
Ông nhấn mạnh, mọi phương án mở rộng không gian phải tính toán đầy đủ nguy cơ ngập úng, triều cường, sụt lún và xâm nhập mặn; coi hệ thống sông, kênh rạch, hành lang xanh và rừng ngập mặn Cần Giờ là bộ phận cấu thành không thể tách rời của hạ tầng đô thị.
Đồng tình với định hướng này, Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Trần Quang Lâm nhấn mạnh, Thành phố đang chủ động triển khai các quy định quản lý không gian ngầm và tầm thấp để mở rộng đô thị theo cả ba chiều: ngang, sâu và cao. Đồng thời, TP HCM đặt mục tiêu cải tạo 398 kênh rạch, di dời khoảng 41.000 căn nhà trên và ven kênh, rạch từ nay đến năm 2030 để kết hợp chỉnh trang đô thị với giải quyết thoát nước, giảm ô nhiễm.
Đi cùng với đó là chiến lược chuyển đổi xanh giao thông mạnh mẽ, tiến tới xanh hóa toàn bộ phương tiện vận tải công cộng và quản lý phát triển nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư đồng bộ với các dự án hạ tầng.
Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, nhận định việc giải quyết hài hòa giữa bài toán vốn đầu tư công và huy động nguồn lực xã hội hóa là thách thức lớn nhất hiện nay. Diễn đàn được tổ chức nhằm kết nối ý kiến từ các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp để đề xuất các giải pháp khơi thông dòng vốn, hỗ trợ hoạch định chính sách hạ tầng hiệu quả cho Thành phố.
Về phương thức huy động vốn, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề xuất đầu tư công phải giữ vai trò dẫn dắt, tập trung vào hạ tầng khung có tính mở khóa không gian, từ đó kích hoạt nguồn vốn tư nhân và vốn quốc tế. Thành phố cần xác định rõ thứ tự ưu tiên, phân kỳ hợp lý và có cơ chế chia sẻ rủi ro hài hòa giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân trong các dự án PPP.
Đồng thời, nâng cao năng lực quản trị và phối hợp liên ngành, liên vùng là yếu tố quyết định. Các vấn đề giao thông hàng hóa, cảng biển, cấp thoát nước hay xử lý chất thải vượt địa giới hành chính đòi hỏi một cơ chế điều phối đủ hiệu lực giữa TP HCM với Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng và các tỉnh lân cận.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch hạ tầng trên nền tảng số công khai, minh bạch sẽ là công cụ quan trọng hỗ trợ nhà đầu tư và giám sát tiến độ thực hiện, đưa các quy hoạch chiến lược nhanh chóng trở thành hiện thực.
Có thể thấy, hạ tầng không chỉ là câu chuyện của những cây cầu, con đường hay các dự án bê tông cốt thép đơn thuần, mà chính là "mạch máu" quyết định sự bứt phá kinh tế và mở rộng không gian phát triển của TP HCM trong kỷ nguyên mới
Khi các nguồn lực được khơi thông và các dự án trọng điểm nhanh chóng chuyển hóa từ quy hoạch thành hiện thực, TP HCM không chỉ giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế cả nước mà còn tự tin khẳng định vị thế một siêu đô thị hiện đại, phát triển bền vững và đáng sống hàng đầu khu vực
.jpg "Thị trường căn hộ TP HCM phân hóa theo khả năng chi trả")
