Việt Nam đã có bước tiến trong việc xây dựng nền tảng pháp lý phục vụ phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế. Tuy nhiên, việc hình thành một trung tâm tài chính có khả năng thu hút các định chế quốc tế đòi hỏi nhiều hơn những quy định ban đầu.
Tại phiên thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào thu hút dòng vốn toàn cầu?”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026, diễn ra ngày 27/10, bà Đào Thanh Hương - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính - cho biết, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được xây dựng theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”, với hai địa điểm tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây là mô hình có tính đặc thù của Việt Nam, trong đó hai địa điểm có định hướng phát triển khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau, cùng hướng tới mục tiêu thu hút dòng vốn và các định chế tài chính quốc tế.
Về thể chế, Việt Nam đã thiết lập khuôn khổ pháp lý cho Trung tâm Tài chính quốc tế thông qua 1 nghị quyết và 8 nghị định hướng dẫn. Theo nguyên tắc được quy định tại Nghị định số 323 của Chính phủ, hai địa điểm có cơ quan điều hành trực tiếp riêng, nhưng hoạt động theo một hệ thống quy định và tiêu chí chung. Mô hình này có quy chế hoạt động, bộ quy tắc ứng xử, hệ thống cơ quan giám sát và cơ sở dữ liệu thống nhất. Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế, do một Phó Thủ tướng phụ trách, thực hiện vai trò điều phối chung.
Về định hướng phát triển, TP Hồ Chí Minh tập trung vào các sản phẩm tài chính chuyên sâu, các hoạt động tài chính truyền thống và những lĩnh vực gắn với nhu cầu huy động vốn cho các dự án quy mô lớn. Trong khi đó, Đà Nẵng hướng đến tạo lập không gian phát triển cho đổi mới sáng tạo và các lĩnh vực tài chính mới, hiện đại. Hai định hướng này được kỳ vọng bổ trợ lẫn nhau, tạo thêm dư địa phát triển cho thị trường tài chính Việt Nam và tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài, các định chế tài chính quốc tế.
Bà Hương cho biết, phát triển trung tâm tài chính là một quá trình dài hạn. Với Việt Nam, đây là lĩnh vực còn mới, đòi hỏi vừa triển khai, vừa nghiên cứu và hoàn thiện mô hình trong thực tiễn. Việc lựa chọn sản phẩm tài chính cần xuất phát từ nhu cầu của thị trường và nhà đầu tư, thay vì xác định trước một danh mục cứng nhắc.
Đối với TP Hồ Chí Minh, các cơ quan điều hành đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện điều kiện để triển khai những sản phẩm như quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản, phát hành trái phiếu và huy động vốn cho các dự án lớn. Tại Đà Nẵng, định hướng là phát triển các sản phẩm gắn với đổi mới sáng tạo và tài chính hiện đại. Quá trình thiết kế sản phẩm phải đi đôi với xây dựng cơ chế quản lý, giám sát, vận hành và các thủ tục liên quan.
Ông Marc Knapper, cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, Chủ tịch Knapper Global Advisors, thành viên Tổ tư vấn VIFC-HCMC, cũng đánh giá Việt Nam đã có bước tiến trong việc xây dựng nền tảng pháp lý phục vụ phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế.
Tuy nhiên, việc hình thành một trung tâm tài chính có khả năng thu hút các định chế quốc tế đòi hỏi nhiều hơn những quy định ban đầu.
Theo ông, nhà đầu tư toàn cầu quan tâm ba yếu tố quan trọng: sự ổn định của chính sách, khả năng kết nối sâu với thị trường quốc tế và nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao. Những yếu tố này có ý nghĩa đối với quyết định hiện diện và triển khai hoạt động lâu dài của các tổ chức tài chính.
Ở góc độ cố vấn thành viên cấp cao VIFC Đà Nẵng, ông Oscar Njuguna nhấn mạnh vai trò của quản trị minh bạch và cơ chế giải quyết tranh chấp có hiệu lực chung thẩm trong việc xây dựng niềm tin nhà đầu tư.
Theo ông, nhà đầu tư quan tâm khả năng dự đoán chính sách và mức độ chắc chắn của môi trường pháp lý hơn những ưu đãi thuế ngắn hạn. Nhận định này đặt trọng tâm vào chất lượng thể chế và khả năng thực thi các cam kết pháp lý, thay vì chỉ cạnh tranh bằng chính sách ưu đãi.
Trong khi đó, ông Richard D. McClellan - Giám đốc điều hành VIFC-HCMC đề cập thực trạng Việt Nam thu hút mạnh dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào sản xuất nhưng vẫn gặp thách thức trong việc giữ và phát triển dòng vốn đầu tư gián tiếp.
Theo số liệu được nêu tại phiên thảo luận, vốn đầu tư gián tiếp bị rút ròng gần 20 tỷ USD trong 5 năm, riêng năm 2026 khoảng 5 tỷ USD.
Từ thực trạng đó, ông giới thiệu định hướng thiết kế VIFC-HCMC theo cơ chế “một cửa” chuẩn quốc tế, tạo thuận lợi cho hoạt động của các định chế tài chính và nhà đầu tư.
Các cơ chế được đề cập gồm giao dịch bằng USD, khả năng áp dụng luật nước ngoài và giải quyết tranh chấp bằng trọng tài quốc tế theo khuôn khổ pháp lý được cho phép.
Mục tiêu là tạo điều kiện để dòng vốn quốc tế được giao dịch và quản lý tại Việt Nam, thay vì phải thông qua những trung tâm tài chính nước ngoài.
Đáng chú ý, ông đặt mục tiêu trong 6 tháng tới, VIFC-HCMC ghi nhận những giao dịch thực tế có giá trị 100-300 triệu USD. Mục tiêu này được xem là phép thử đối với khả năng vận hành của trung tâm, từ thiết lập cơ chế pháp lý đến thu hút nhà đầu tư và tổ chức giao dịch.
Trong lộ trình phát triển Trung tâm tài chính hiện nay và giai đoạn tới, đại diện Bộ Tài chính cho hay, cơ chế giám sát là một yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế. Mô hình dự kiến kết hợp giám sát trực tiếp, thường xuyên tại địa phương với cơ chế giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, trong đó có Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Mục tiêu là bảo đảm dòng vốn được quản lý, giám sát và vận hành theo các chuẩn mực quốc tế.
Trong giai đoạn 2026 - 2027, Hội đồng điều hành và các cơ quan điều hành tại địa phương đang xem xét lựa chọn những sản phẩm có thể đưa vào vận hành trước, trong đó có tài trợ vốn cho các dự án lớn, dự án hạ tầng; phát hành trái phiếu phục vụ các dự án quy mô lớn; thành lập các công ty quản lý quỹ và quản lý tài sản.
Bà Đào Thanh Hương nhấn mạnh, lộ trình phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam cần được thực hiện thận trọng, theo từng bước. Việc triển khai sản phẩm phải gắn với mức độ sẵn sàng của khuôn khổ quản lý, giám sát và vận hành, qua đó từng bước xây dựng môi trường tài chính có khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế.
.jpg "Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP HCM sắp công bố 10 thành viên mới")
