TSMC sẽ đưa công nghệ chip 3nm sang Nhật trong dự án Kumamoto, qua đó củng cố quan hệ song phương và phản ánh bước chuyển quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Theo Bloomberg, TSMC đã quyết định áp dụng công nghệ tiên tiến cho nhà máy chế tạo wafer thứ hai tại Kumamoto, Nhật Bản. Quyết định này đánh dấu việc nâng cấp so với kế hoạch ban đầu, vốn chỉ nhằm sản xuất chip 7nm vào cuối năm 2027.
Để thúc đẩy việc mở rộng này, công ty Đài Loan dự kiến nâng tổng mức đầu tư vào nhà máy ở miền nam Nhật Bản lên 2,6 nghìn tỷ yên (17 tỷ USD), theo báo Yomiuri.
Động thái này không chỉ nâng tầm vai trò của Nhật trong chuỗi giá trị bán dẫn tiên tiến, mà còn mang ý nghĩa chính trị rõ rệt đối với Thủ tướng Sanae Takaichi, người đang đặt cược mạnh vào công nghệ lõi như một trụ cột tăng trưởng dài hạn.
Trong nhiều năm, TSMC và chính quyền Đài Loan luôn khẳng định rằng những công nghệ cốt lõi nhất sẽ được giữ lại trong nước. Việc triển khai chip 3nm tại Nhật Bản vì thế cho thấy ranh giới này đang được điều chỉnh, ít nhất là ở mức độ có kiểm soát.
Động thái này được xem như sự thích nghi trước áp lực kép. Một mặt, nhu cầu toàn cầu đối với chip hiệu năng cao - từ một số ít công ty như Nvidia hay Apple - đang tăng mạnh cùng làn sóng AI. Mặt khác, Đài Loan đang đối mặt với những giới hạn ngày càng rõ rệt về đất đai, điện năng và hạ tầng.
Trong bối cảnh đó, Nhật Bản nổi lên như một lựa chọn hợp lý: có nền công nghiệp hỗ trợ bán dẫn lâu đời, môi trường chính trị ổn định, và quan trọng hơn, sẵn sàng chi ngân sách lớn để đổi lấy năng lực công nghệ.
Đối với chính quyền bà Takaichi, dự án Kumamoto là minh chứng cụ thể cho định hướng “hồi sinh công nghiệp bán dẫn” mà Tokyo theo đuổi suốt nhiều năm. Dưới thời bà, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản dự kiến gần như tăng gấp 4 lần ngân sách hỗ trợ chip tiên tiến và AI, lên khoảng 1,23 nghìn tỷ yên trong năm tài khóa bắt đầu từ tháng Tư.
Việc bà Takaichi dự kiến gặp CEO TSMC C. Wei để thảo luận về dự án được xem là một động thái mang tính biểu tượng. Nó cho thấy Nhật Bản không chỉ đóng vai trò là nước “chủ nhà” cho các nhà máy, mà đang tìm cách tham gia sâu hơn vào quá trình định hình chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu.
Ở cấp độ rộng hơn, việc mở rộng năng lực sản xuất ngoài Đài Loan còn mang ý nghĩa địa chính trị. Chuỗi cung ứng chip toàn cầu từ lâu đã bị chỉ trích là quá tập trung tại một địa điểm duy nhất, trong khi bối cảnh an ninh ở eo biển Đài Loan đang trong tình trạng khó đoán.
Theo thông tin, TSMC sẽ giúp xoa dịu những lo ngại này bằng việc đặt công nghệ cao tại Nhật, một đồng minh chiến lược của Mỹ, nhằm giúp TSMC giảm rủi ro chính trị trong mắt các khách hàng và chính phủ phương Tây, đồng thời củng cố vị thế là đối tác không thể thay thế trong hệ sinh thái AI.
Tuy nhiên, đây không phải là sự “chia sẻ toàn diện” công nghệ. TSMC vẫn kiểm soát chặt chẽ việc chuyển giao, và năng lực cốt lõi nhất — từ thiết kế quy trình đến bí quyết vận hành — nhiều khả năng vẫn nằm trong tay trụ sở tại Đài Loan.
Nếu được triển khai đúng như kế hoạch, nhà máy 3nm tại Kumamoto sẽ đặt Nhật Bản vào vị thế mới trong bản đồ bán dẫn toàn cầu: không còn chỉ là nhà cung cấp vật liệu, thiết bị và linh kiện, mà trở thành điểm sản xuất chip tiên tiến thực thụ. Với TSMC, đây là bước đi vừa mang tính phòng thủ — phân tán rủi ro tài nguyên và địa chính trị — vừa mang tính tấn công nhằm đáp ứng cơn khát chip AI đang lan rộng.
Ở thời điểm hiện tại, mọi thứ vẫn có thể thay đổi. Nhưng ngay cả ở dạng “kế hoạch”, quyết định nâng cấp này đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: kỷ nguyên bán dẫn không còn được định hình bởi một quốc gia duy nhất, và cuộc cạnh tranh thu hút công nghệ lõi sẽ ngày càng gắn chặt với năng lực chính sách, tài khóa và địa chiến lược của từng nền kinh tế.
