Việt Nam không còn chờ đợi các cơ hội đến từ bên ngoài mà đang ngày càng tự tạo ra con sóng của riêng mình — thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển thị trường vốn và các cải cách...
Những "cơn gió ngược" trước biến động vĩ mô của thị trường toàn cầu với các rủi ro xung đột địa chính trị và chính sách siết chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn để ứng phó lạm phát đã dẫn đến xu hướng bán ròng của các nhà đầu tư trên khắp các thị trường toàn cầu. Tại Việt Nam, năm 2024, khối ngoại bắt đầu đà bán ròng trên thị trường chứng khoán. Quy mô bán của khối này trong 2024 là khoảng 90 nghìn tỷ đồng. Đến 2025, khối này tiếp tục bán ròng 125 nghìn tỷ đồng. Nửa đầu năm 2026, tính đến 19/6, khối ngoại bán ròng ước tính gần 78 nghìn tỷ đồng. Đây là hệ quả của áp lực tỷ giá và lãi suất trước "cơn gió ngược" Fed trong những tháng qua, bất chấp đà tăng trưởng tích cực, ổn định của kinh tế Việt Nam và những nỗ lực cải cách trên thị trường chứng khoán.
Trong tháng 6, Fed - Cục Dự trữ Liên bang Mỹ - đã có cuộc họp với quyết định giữ nguyên lãi suất điều hành. Biểu đồ Dot Plot chỉ ra Fed có xu hướng nhiều hơn nghiêng về kịch bản tăng lãi suất so với cuộc họp tháng 3. Lãi suất chính sách dự phóng năm 2026 ở mức bình quân 3,8% (tăng 40 điểm cơ bản (bps) so với dự phóng tháng 3).
Các dự báo kinh tế mới cho thấy 9 quan chức trong Hội đồng Thống đốc của Fed (trong tổng 18 quan chức dự báo) dự báo ít nhất một lần tăng lãi suất trong năm nay, với 6 người dự báo ít nhất hai lần tăng lãi suất trong năm nay. 8 quan chức dự báo giữ nguyên lãi suất. Chỉ 1 quan chức dự báo có 1 đợt cắt giảm lãi suất. Đặc biệt, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh không gửi dự báo cá nhân vào biểu đồ Dot Plot trong cuộc họp lần này và đề xuất bỏ biểu đồ Dot Plot. Dự phóng kinh tế của FOMC trong cuộc họp tháng 6 nâng mức dự phóng lạm phát PCE - chỉ số thước đo lạm phát ưa thích của Fed - lên 3,6% (+90bps so với dự phóng tháng 3) và hạ dự phóng tăng trưởng GDP xuống 2,2% (-20bps so với dự phóng tháng 3).
Chính sách điều hành của Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho thấy Fed đang nghiêng về xu hướng "diều hâu" - tăng lãi suất trong năm nay và lạm phát cao; mặc dù các quyết sách vẫn có thể thay đổi khi xuất hiện thay đổi trong biến số và theo phương pháp tính mới mà ông Kevin đề xuất như năng suất và việc làm, với khung lạm phát với vập trung vào tác động của AI đối với nền kinh tế; cũng như xem xét lại các động lực gây ra lạm phát và cân nhắc các ý tưởng để đảm bảo ổn định giá cả trong một nền kinh tế đang thay đổi.
Trước bối cảnh và xu hướng "diều hâu" của chính sách Fed cùng các chính sách có thể trở nên khó dự đoán hơn dưới thời Kevin Warsh, áp lực lên tỷ giá và lãi suất trong nước được dự báo có thể gia tăng trong thời gian tới. NHNN vẫn đang nỗ lực để giảm mặt bằng lãi suất hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 10%, trong bối cảnh áp lực lạm phát cao và nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong việc huy động tiền gửi.
Bên cạnh đó, nhiều giải pháp cũng được đưa ra nhằm ổn định tỷ giá và lãi suất trong nước. Các giải pháp ổn định tỷ giá và lãi suất trong nước. Đối với nhóm giải pháp tạm thời, nhà điều hành đã liên tục linh hoạt điều tiết thanh khoản hệ thống thông qua thị trường mở (OMO), bán hoán đổi kỳ hạn USD.... Quản lý thị trường phi chính thức, gồm thị trường vàng và ngoại hối.
Cùng với đó, ban hành các quy định đối với ngành ngân hàng như: Thông tư 25/2026/TT-NHNN ngày 22/6/2026 (hiệu lực từ 1/7/2026) với quy định nâng tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn lên 40% (từ mức trước đó 30%). Cho phép ngân hàng kéo dài thời gian được tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước khi tính tỷ lệ LDR; Hay Công văn 4551/NHNN-CSTT (hiệu lực từ 01/01-31/12/2026) gửi 25 NHTM cho phép loại bỏ phần dư nợ tín dụng tăng thêm so với năm 2025 đối với các dự án nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản (BĐS) khi kiểm soát mức tăng trưởng tín dụng BĐS...
Đặc biệt, đối với thị trường chứng khoán, Chứng khoán Mirae Asset nhận định, điểm sáng nổi bật đang là các nỗ lực cải cách và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong Tọa đàm “Các chính sách phát triển thị trường vốn của Việt Nam do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức tại Singapore vào ngày 2/6, cơ quan quản lý thị trường đã cho biết về việc tập trung triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến đưa vào vận hành trong quý 1/2027, nghiên cứu sửa đổi Luật Chứng khoán cùng các quy định liên quan môi trường đầu tư, xem xét các giải pháp về giới hạn sở hữu nước ngoài và nâng cao năng lực giám sát thị trường.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục lấy ý kiến các bên liên quan để hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành tiệm cận hơn với các thông lệ quốc tế.
Thông tư 08/2026/TT-BTC (ngày 03/02/2026) giúp thị trường vốn Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn then chốt để FTSE Russell nâng hạng và giải quyết một số quan ngại của MSCI về khả năng tiếp cận thị trường, tính tin cậy của cơ chế thanh toán bù trừ và tính minh bạch trong vận hành.
Cùng với đó, bổ sung phương thức giao dịch qua Global Brokerage - nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện để chuyển lệnh vào các công ty chứng khoán trong nước.
Cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước (Non-pre-funding - NPF) cũng được tối ưu hóa với việc không giới hạn mã chứng khoán được giao dịch NPF. Đồng thời, bãi bỏ quy định công bố thông tin đại chúng khi vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF; thay vào đó, công ty chứng khoán có trách nhiệm báo cáo trực tiếp cho SSC - VSDC - VNX ngay trong ngày vi phạm. Các chế tài xử phạt cũng được siết chặt với thời gian đình chỉ giao dịch NPF từ 7 ngày (vi phạm lần đầu) đến 180 ngày (vi phạm nghiêm trọng 3 lan/30 ngày).
Cơ chế giảm thiểu rủi ro thanh toán được nâng lên khi thiết lập khung xử lý rủi ro thông qua thỏa thuận giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký nhằm đảm bảo chuyển giao quyền sở hữu và thu hồi chi phí khi nhà đầu tư lỗi thanh toán.
Trong ngắn hạn, triển vọng thị trường vẫn xoay quanh nâng hạng bởi FTSE Russell khi việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sẽ được triển khai theo 4 giai đoạn, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và hoàn tất vào 20/9/2027
Về dài hạn, theo Mirae Asset, tiềm năng thị trường đến từ việc được tái định giá với lộ trình đi đến mục tiêu 2030. Theo đó, Việt Nam đang tiếp tục nỗ lực đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI (gồm FOL, CCP, và thị trường FX). Tiềm năng được tái định giá đến từ các nỗ lực để Việt Nam phát triển thị trường tài chính bền vững xét đến các tiêu chí cấu trúc thị trường, thanh khoản, minh bạch thông tin và tính thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận đầu tư.
Ngoài các ứng phó từ chính sách tiền tệ nhằm thích ứng và hóa giải những áp lực trực tiếp đến từ xu hướng bán ròng của khối ngoại, cùng với việc củng cố nền tảng nội tại, hoàn thiện dần các quy định, khung pháp lý và nâng tầm thị trường theo các chuẩn mực mới, câu chuyện sâu xa hơn của năm 2026 là Việt Nam đang ngày càng tập trung vào việc xây dựng động lực tăng trưởng của riêng mình.
Theo các chuyên gia SSI Research, câu chuyện ấy không chỉ thể hiện qua những nỗ lực cải cách trên thị trường tài chính mà còn ở các lĩnh vực hạ tầng, nhà ở, thị trường vốn, cải cách doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Các nhà hoạch định chính sách đang dịch chuyển từ quản lý cầu ngắn hạn sang mở rộng năng lực sản xuất dài hạn. Đầu tư công, thu hút FDI, nới lỏng điều kiện kinh doanh và cải cách pháp lý ngày càng hướng đến cùng một mục tiêu: giảm chi phí kinh doanh và nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Khi nâng hạng thị trường ngày càng không chỉ là câu chuyện đạt được một "danh hiệu", mà quan trọng hơn là quá trình xây dựng những nền tảng và điều kiện cần thiết để thực sự xứng đáng với vị thế của Việt Nam, thì nguyên tắc tương tự cũng áp dụng cho tín nhiệm quốc gia. Cải cách hạ tầng, tái cấu trúc các dự án PPP, kỷ luật tài khóa, cải thiện thực thi pháp luật và nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn của các dự án tồn đọng từ lâu đều góp phần củng cố năng lực thu hút vốn dài hạn của đất nước.
Xếp hạng tín nhiệm quốc gia, cũng như phân loại thị trường cổ phiếu, suy cho cùng là kết quả chứ không phải mục tiêu. Mục tiêu là tạo ra một nền kinh tế mà các nhà đầu tư toàn cầu có thể giải ngân vốn với sự tin tưởng.
"Việt Nam không còn chờ đợi các cơ hội đến từ bên ngoài mà đang ngày càng tự tạo ra "con sóng" của riêng mình thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng, cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn và các cải cách giúp cả nền kinh tế lẫn thị trường trở nên thực sự có thể đầu tư được (investable). Việc nâng hạng có thể sẽ theo sau, nhưng ngày càng trở thành hệ quả hơn là chất xúc tác", SSI Research khẳng định.
