Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đang tiến tới vai trò điều phối nguồn lực và phản biện chính sách từ thực tiễn.
Nhân kỷ niệm 63 năm ngày thành lập VCCI, phóng viên Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Trung Tuyên – Phó Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng.
- Thưa ông, chuyển đổi xanh và số là "tấm vé" bắt buộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại Hải Phòng, đâu là nút thắt lớn nhất khiến doanh nghiệp chưa thể bứt phá và vai trò của VCCI thể hiện ra sao?
Tôi cho rằng, giai đoạn "đánh động nhận thức" đã hoàn thành sứ mệnh của nó. Hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp công nghiệp tại Hải Phòng đều hiểu rằng nếu không xanh hóa, không số hóa, họ sẽ bị đào thải khỏi các chuỗi giá trị của Apple, Samsung hay các tập đoàn đa quốc gia đang hiện diện tại các KCN như Tràng Duệ, Đình Vũ.
Tuy nhiên, "nút thắt" lớn nhất hiện nay không nằm ở ý chí mà nằm ở chỗ chúng ta chưa có một hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh để biến nhận thức thành hành động thực tế. Khi bắt tay vào thực hiện, doanh nghiệp vấp phải một "ma trận" rào cản. Đó là: Chi phí đầu tư ban đầu cao, thiếu nhân lực có kỹ năng số, thiếu chuyên gia tư vấn đồng hành, thiếu công cụ đánh giá mức độ sẵn sàng và cũng thiếu các mô hình chuyển đổi phù hợp với quy mô doanh nghiệp Việt Nam.
VCCI có vai trò rất lớn trong việc kết nối và dẫn dắt thực thi. VCCI cần đứng ở vị trí trung tâm để kết nối 5 nhà: Nhà nước – Nhà khoa học – Tổ chức tài chính – Nhà cung cấp giải pháp - Doanh nghiệp. Chỉ khi VCCI tạo ra được một "hệ điều hành" kết nối các nguồn lực này, doanh nghiệp mới bớt đi cảm giác "độc hành" trên con đường chuyển đổi đầy rẫy rủi ro.
- Từ góc độ lãnh đạo hiệp hội địa phương, ông kỳ vọng như thế nào về cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa các hiệp hội chuyên ngành với VCCI để những kiến nghị chính sách, đặc biệt là các chính sách đặc thù cho ngành công nghiệp hỗ trợ, được phản hồi nhanh và trúng hơn?
Các hiệp hội địa phương như Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển công nghiệp Hải Phòng chính là những "cảm biến" nhạy bén nhất. Chúng tôi nắm bắt từng nhịp thở, từng vướng mắc nhỏ nhất của doanh nghiệp tại cơ sở.
Trong khi đó, VCCI lại có lợi thế về tầm vóc quốc gia, có tiếng nói trọng lượng trước Chính phủ và các tổ chức quốc tế. Kỳ vọng của tôi là xây dựng được một cơ chế phối hợp dòng chảy thông tin hai chiều.
VCCI nên đóng vai trò là "tổng kho dữ liệu và điều phối", còn các hiệp hội địa phương là những "điểm chạm" trực tiếp. Chúng ta cần một kênh phản hồi "nóng", nơi các kiến nghị không bị rơi vào im lặng hay phải chờ đợi qua các tầng nấc hành chính. Điều tôi mong muốn là tiếng nói của doanh nghiệp không chỉ được ghi nhận, mà còn được tổng hợp, sàng lọc, ưu tiên và truyền tải đúng thời điểm đến đúng cơ quan có thẩm quyền. Sự phối hợp này sẽ giúp hình thành một dòng chảy thông tin hai chiều, liên tục và thực chất hơn giữa doanh nghiệp và chính sách.
- Rõ ràng, việc kết nối là chìa khóa. Vậy ông có đề xuất nào để tăng cường vai trò "nhạc trưởng" của VCCI trong việc đưa các chương trình hỗ trợ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đến tận tay doanh nghiệp?
Để chuyển đổi xanh và số không còn là "bánh vẽ", VCCI cần tập trung vào 4 trụ cột hành động cụ thể:
Thứ nhất, xây dựng bản đồ nhu cầu. VCCI cần phối hợp với các hiệp hội ngành hàng để khảo sát, định vị chính xác mức độ sẵn sàng của từng nhóm doanh nghiệp. Qua đó, phối hợp xây dựng bản đồ nhu cầu chuyển đổi của doanh nghiệp theo ngành nghề, quy mô, mức độ sẵn sàng và những rào cản đang gặp phải. Bởi một doanh nghiệp cơ khí nhỏ cần giải pháp khác hoàn toàn với một doanh nghiệp điện tử lớn. Sự hỗ trợ cần được cá nhân hóa, tránh tình trạng "phát thuốc đại trà" cho mọi loại bệnh.
Thứ hai, cầu nối tài chính và công nghệ. VCCI chủ động đàm phán với các ngân hàng, các quỹ đầu tư quốc tế để thiết lập các gói tín dụng ưu đãi riêng cho hội viên VCCI thực hiện chuyển đổi xanh. Đồng thời, kết nối trực tiếp các "ông lớn" về công nghệ với doanh nghiệp cần giải pháp để giảm chi phí trung gian.
Thứ ba, cần đẩy mạnh các mô hình thí điểm, mô hình điểm, để doanh nghiệp thấy rõ hiệu quả thực tế trước khi nhân rộng.
Thứ tư, chiến lược đào tạo thực chiến. VCCI có thể đồng hành trong đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý và lao động kỹ thuật, bởi chuyển đổi chỉ thành công khi con người sẵn sàng thay đổi cùng công nghệ. Tôi cho rằng phát triển công nghiệp bền vững không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của từng doanh nghiệp. Đồng thời, rất cần một tổ chức đủ uy tín, đủ năng lực điều phối và kết nối như VCCI để tạo thành một mạng lưới hỗ trợ hiệu quả, giúp doanh nghiệp đi nhanh hơn, đúng hướng hơn và vững chắc hơn.
VCCI cần phối hợp với các doanh nghiệp FDI lớn để đào tạo theo đơn đặt hàng, giúp nhân lực của doanh nghiệp nội địa thích ứng ngay với các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Phát triển công nghiệp bền vững là một cuộc chạy marathon, không phải chạy nước rút. Và trong cuộc đua đó, doanh nghiệp cần một người "dẫn tốc" đủ bản lĩnh như VCCI.
- Nhân kỷ niệm 63 năm ngày thành lập VCCI (27/4/1963 - 27/4/2026), một dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế của tổ chức đại diện lớn nhất cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ông muốn gửi gắm thông điệp gì, thưa ông?
63 năm là một hành trình dài đầy tự hào. VCCI đã cùng doanh nghiệp Việt đi qua những giai đoạn khó khăn nhất của thời kỳ đổi mới, mở cửa và hội nhập.
Lời chúc của tôi gửi tới Ban lãnh đạo và đội ngũ cán bộ, chuyên gia VCCI gói gọn trong 4 chữ: Đoàn kết – Bản lĩnh – Sáng tạo – Thực chất. Tôi kỳ vọng VCCI sẽ không chỉ là "người đại diện" mà phải là "người đồng hành cùng chung nhịp đập" với doanh nghiệp. Trong kỷ nguyên kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, mong VCCI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, trở thành ngọn hải đăng dẫn lối cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam vươn ra biển lớn với vị thế tự tin và bền vững.
Chúc VCCI mãi là điểm tựa vững chắc, là nơi kết nối tri thức và nguồn lực để nền công nghiệp Việt Nam không chỉ mạnh về quy mô mà còn sâu về giá trị.
- Trân trọng cảm ơn ông!
