Fed được dự báo duy trì lãi suất cao đầu năm 2026 nhờ nền kinh tế vững, song áp lực chính trị có thể sớm thúc đẩy chu kỳ “tiền rẻ” dẫn tới rủi ro lạm phát và bất ổn.
Cơ sở thận trọng của Fed
Bức tranh chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong nửa đầu năm 2026 đang hiện lên với nhiều sắc thái thận trọng hơn so với kỳ vọng phổ biến của thị trường tài chính. Trong bối cảnh kinh tế Hoa Kỳ đã cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trong suốt năm 2025, các yếu tố nền tảng đang tạo ra dư địa để Fed duy trì lập trường không vội nới lỏng chính sách. Điển hình là quyết định giữ nguyên lãi suất chuẩn liên bang của Fed trong biên độ từ 3,5% - 3,75% đã được thông qua ngày 28/1.
Theo phân tích của chuyên gia tại CTCK BSC, tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ được đánh giá duy trì ổn định nhờ hai trụ cột chính là tiêu dùng và đầu tư. Tiêu dùng cá nhân chiếm khoảng 68,4% GDP, tiếp tục đóng vai trò là động lực chủ đạo của nền kinh tế. Dữ liệu cho thấy tỷ lệ tiết kiệm cá nhân gần như không tăng, phản ánh xu hướng chi tiêu ổn định của người dân Mỹ.
Đáng chú ý, nhiều nguồn số liệu chỉ ra rằng tăng trưởng tiêu dùng thời gian qua được thúc đẩy mạnh mẽ bởi nhóm thu nhập cao, những người hưởng lợi trực tiếp từ hiệu ứng gia sản thông qua thị trường tài chính và bất động sản. Nhóm này ít chịu tác động từ những khó khăn kinh tế chung, do đó có xu hướng duy trì và thậm chí mở rộng chi tiêu. Khi tài sản tài chính tiếp tục ở mức cao, hành vi tiêu dùng của tầng lớp thượng lưu sẽ là lực đỡ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế Mỹ trong năm tới.
Song song với tiêu dùng, đầu tư được kỳ vọng gia tăng vai trò đóng góp vào GDP trong năm 2026. Trong bối cảnh chính phủ liên bang cũng như khu vực doanh nghiệp đẩy mạnh chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, năng lượng và đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), dòng vốn đầu tư có cơ sở để tăng tốc.
Câu hỏi đặt ra hiện nay là khi nào Fed sẽ nối lại việc cắt giảm lãi suất? Trong các dự báo được công bố vào tháng 12/2025, 12 trong số 19 quan chức Fed cho rằng ít nhất một lần cắt giảm nữa là phù hợp trong năm nay.
Câu trả lời phụ thuộc vào rủi ro nào xuất hiện trước: thị trường lao động suy yếu nghiêm trọng hay lạm phát quay trở lại xu hướng giảm rõ ràng về mức 2%. Kể từ tháng 12/2025, chưa có kịch bản nào xảy ra. Tăng trưởng việc làm đã chậm lại rõ rệt, nhưng tỷ lệ thất nghiệp đã ổn định. Các số liệu lạm phát bị nhiễu bởi những gián đoạn trong thu thập dữ liệu do việc chính phủ đóng cửa.
Cũng theo BSC, về lạm phát, dù đã hạ nhiệt đáng kể so với vùng đỉnh năm 2022, áp lực giá tại Hoa Kỳ nhiều khả năng vẫn duy trì trên mức mục tiêu 2% của Fed trong năm 2026. Hai yếu tố chính được xác định là ảnh hưởng một lần của thuế quan và sức mạnh bền bỉ của tổng cầu.
Thuế quan có thể tạo ra cú hích tăng giá mang tính nhất thời, song mức độ được đánh giá là hạn chế. Nguyên nhân là do: Thứ nhất, nhóm hàng thực phẩm chiếm 14,4% trọng số rổ CPI, hầu như không chịu tác động bởi thuế quan vì Mỹ nhập khẩu chủ yếu từ Mexico và Canada theo hiệp định USMCA; Thứ hai, chi phí nhà ở với trọng số khoảng 36% không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thuế quan; Thứ ba, khoảng 1/3 tổng giá trị nhập khẩu của Mỹ là các mặt hàng điện tử được miễn thuế.
Tuy nhiên, tổng cầu duy trì ở mức cao mới là yếu tố khiến Fed phải đặc biệt thận trọng. Hiệu ứng thu nhập và gia sản gia tăng có thể tiếp tục thúc đẩy tiêu dùng, trong khi chính sách tài khóa mang tính mở rộng có nguy cơ kích cầu mạnh hơn dự kiến. Các biện pháp như cắt giảm thuế thu nhập, tăng hoàn thuế thường niên diễn ra từ tháng 1 đến tháng 4 và ước tính bơm khoảng 100 tỷ USD trực tiếp vào túi người tiêu dùng, cùng với đề xuất hỗ trợ người dân 2.000 USD từ nguồn thu thuế quan, đều có thể khiến áp lực lạm phát kéo dài. Trong bối cảnh đó, việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao thêm một thời gian được xem là lựa chọn hợp lý để đảm bảo lạm phát quay về mục tiêu một cách bền vững.
“Liên quan đến thị trường lao động, tỷ lệ thất nghiệp nhích tăng vào cuối năm 2025 được xem là yếu tố chính khiến Fed bắt đầu cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy sự gia tăng này không phản ánh bản chất suy yếu của thị trường lao động. Lý do chính đến từ việc siết chặt nhập cư, làm giảm quy mô lực lượng lao động khả dụng, trong khi số người thất nghiệp thực tế không tăng đáng kể.
Nhìn sang năm 2026, với triển vọng tăng trưởng tích cực dựa trên tiêu dùng ổn định, tỷ lệ thất nghiệp được dự báo sẽ duy trì ở mức tương đối ổn định. Chỉ trong kịch bản số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tăng vọt vượt ngưỡng 270.000-280.000 đơn, thị trường lao động mới có nguy cơ suy yếu nhanh, từ đó buộc Fed phải triển khai các đợt cắt giảm lãi suất mạnh và dồn dập hơn”, BSC phân tích.
Nếu Fed giảm lãi suất, dòng tiền ra sao?
Từ góc nhìn của chuyên gia tài chính ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu nhìn nhận dựa trên các biến số chính trị đang hiện hữu tại Mỹ và bối cảnh áp lực chính trị gia tăng cũng như yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng ngày càng lớn, lãi suất điều hành của Fed được dự báo sẽ giảm tối thiểu 0,5% trong cả năm. Đồng thời được triển khai theo hai giai đoạn có tính toán chiến lược.
Đầu tiên là trước tháng 5/2026, Fed có thể thực hiện một đợt hạ lãi suất 0,25% nhằm xoa dịu căng thẳng chính trị và duy trì sự ổn định ngắn hạn của hệ thống. Giai đoạn sau, khi Chủ tịch Fed mới được Quốc hội phê chuẩn theo đề xuất của Tổng thống, một đợt cắt giảm ít nhất 0,25% nữa nhiều khả năng sẽ được triển khai, chính thức khởi động chu kỳ “tiền rẻ” mang tính dài hạn hơn.
Đáng chú ý, cơ chế truyền dẫn chính sách sẽ không chỉ dừng lại ở công cụ lãi suất mà còn được khuếch đại thông qua nới lỏng định lượng (QE), với việc Fed gia tăng mua trái phiếu chính phủ, mở rộng bảng cân đối kế toán và bơm thanh khoản quy mô lớn vào hệ thống ngân hàng thương mại.
Khi lãi suất chuẩn Fed Funds Rate hạ nhiệt, toàn bộ mặt bằng lãi suất thị trường sẽ phản ứng theo một trật tự tương đối rõ ràng. Trong đó, các lãi suất ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng như lãi suất qua đêm và LIBOR sẽ giảm nhanh, cải thiện đáng kể thanh khoản hệ thống.
Tiếp đó, các lãi suất tham chiếu đối với khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là lãi suất cơ bản sẽ đi xuống, trực tiếp làm giảm chi phí vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Cuối cùng, lãi suất trong khu vực kinh tế thực như vay mua nhà và vay mua ô tô sẽ giảm mạnh, kích thích tiêu dùng cá nhân; riêng việc áp trần lãi suất thẻ tín dụng ở mức 10% có thể tạo ra một cú hích cầu rất lớn. Sự bùng nổ của cung tiền kết hợp với chi phí vay vốn thấp sẽ nhanh chóng tái định hình bản đồ định giá các loại tài sản tài chính trên phạm vi toàn cầu.
Trong môi trường tiền rẻ kéo dài, mối quan hệ nghịch chiều giữa đồng USD và các tài sản thực được dự báo sẽ trở nên gay gắt hơn. Khi cung tiền gia tăng làm suy yếu giá trị thực của đồng bạc xanh, dòng vốn quốc tế có xu hướng tìm đến các kênh trú ẩn. Vàng, trong bối cảnh giá thế giới đã tiệm cận các mốc rất cao, được kỳ vọng tiếp tục bứt phá nhờ tâm lý phòng vệ trước bất ổn chính trị và rủi ro xói mòn giá trị tiền tệ, qua đó không chỉ đóng vai trò đầu tư sinh lời mà còn là công cụ bảo hiểm bắt buộc trong danh mục năm 2026.
Song song đó, thị trường chứng khoán hưởng lợi từ lãi suất chiết khấu thấp và thanh khoản dồi dào, khi doanh nghiệp vừa giảm được chi phí tài chính vừa được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu dùng gia tăng, đẩy các chỉ số lên những đỉnh cao mới. Trái phiếu chính phủ cũng được hưởng lợi nhờ lực mua trực tiếp từ Fed trong khuôn khổ QE, hỗ trợ cho cả thị trường nợ lẫn ngân sách chính phủ.
“Tuy nhiên, lịch sử cho thấy sự thăng hoa mạnh mẽ của thị trường tài chính thường đi kèm những tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ quá nhiệt của nền kinh tế thực. Cú sốc cầu xuất phát từ tiêu dùng, đặc biệt qua kênh tín dụng cá nhân, có thể khiến lượng tiền lưu thông vượt xa năng lực sản xuất hiện hữu, đẩy nền kinh tế vào trạng thái “hâm nóng” khó kiểm soát. Nguy cơ lạm phát tăng vọt trong thời gian ngắn là hiện hữu, tác động đến sức mua của hộ gia đình; đồng thời việc theo đuổi chính sách tiền rẻ vì mục tiêu chính trị ngắn hạn có thể thổi phồng các bong bóng tài sản rủi ro.
Nghiêm trọng hơn, nếu tính độc lập của Fed bị nghi ngờ và lạm phát không được kiềm chế, vai trò dự trữ toàn cầu của đồng USD có nguy cơ bị xói mòn, kéo theo những biến động mạnh trên thị trường ngoại hối quốc tế.
Như vậy, năm 2026 được dự báo là một năm vẫn đầy biến động, các nhà quản trị và nhà đầu tư cần chuẩn bị cho nhiều kịch bản, từ kịch bản cơ sở với tăng trưởng đi kèm áp lực giá cả gia tăng dần, đến kịch bản tiêu cực khi lạm phát bùng phát buộc Fed phải đảo chiều chính sách đột ngột, hoặc kịch bản bất ổn địa chính trị và thể chế làm lung lay niềm tin vào đồng USD”, vị chuyên gia cảnh báo.
