Mỹ muốn dùng bảo hiểm chiến tranh để duy trì sự lưu thông của của các con tàu qua eo biển Hormuz; nhưng rủi ro thực sự nằm ở một nơi khác, không phải con tàu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố sẽ cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị cho toàn bộ tàu thương mại qua Eo biển Hormuz với mức giá “rất hợp lý”. Nhưng các chuyên gia môi giới bảo hiểm hàng hải ở London – trung tâm thị trường bảo hiểm chiến tranh toàn cầu – cho rằng Mỹ đang tiếp cận sai cách.
Theo kế hoạch trước đó, Nhà Trắng sẽ giao cho Cơ quan Tài chính Phát triển (DFC) Mỹ - một cơ quan liên bang – để triển khai chương trình bảo hiểm 20 tỷ USD theo mô hình "America First", tức công ty bảo hiểm Mỹ dẫn đầu sẽ phục vụ tàu thuyền khắp thế giới.
Vấn đề cốt lõi ở chỗ, bảo hiểm rủi ro chiến tranh hàng hải vốn được bảo lãnh chủ yếu qua Lloyd's of London, với mạng lưới nhà bảo lãnh quốc tế bao phủ tàu nước ngoài, hàng hóa nước ngoài, theo luật hàng hải quốc tế. Trong khi các công ty bảo hiểm Mỹ gần như vắng mặt trong hệ sinh thái này.
"Đây là cả một hệ sinh thái xoay quanh rủi ro chiến tranh," David Smith, Giám đốc bộ phận hàng hải của công ty môi giới McGill and Partners, nói.
Theo WSJ, các quan chức Mỹ đã gọi điện tới London để tìm hiểu cách thị trường vận hành. Đây là một chi tiết không nhỏ, cho thấy mức độ thiếu chuẩn bị trước khi kế hoạch được công bố. Một số đầu mối trong ngành cho biết họ nhận được yêu cầu cung cấp dữ liệu mật về thị trường Lloyd's — và đã từ chối.
Chưa đầy hai tuần sau khi ông Trump đăng bài trên mạng xã hội, DFC buộc phải điều chỉnh mô hình. Thay vì bán bảo hiểm trực tiếp — vốn đòi hỏi năng lực bảo lãnh mà các công ty Mỹ không có, Washington chuyển sang vai trò tái bảo hiểm: tức cung cấp lớp bảo vệ tài chính cho các công ty bảo hiểm khác, thay vì trực tiếp tiếp cận chủ tàu.
Chubb, tập đoàn bảo hiểm lớn có trụ sở tại Zurich nhưng niêm yết tại Mỹ, được chỉ định làm đầu mối, phối hợp với các công ty bảo hiểm Mỹ khác.
“Cấu trúc này phản ánh các cuộc thảo luận sâu rộng với ngành bảo hiểm và phù hợp với nhu cầu hiện tại của thị trường,” một quan chức DFC cho biết.
Cam kết ban đầu của ông Trump - bao phủ “toàn bộ” thương mại hàng hải ở Vịnh - cũng bị thu hẹp lại. Chương trình tái bảo hiểm liên bang sẽ chỉ áp dụng cho những tàu đáp ứng “một số tiêu chí nhất định” mà đến nay vẫn chưa được xác định cụ thể.
"Có rất ít thông tin cụ thể về các điều kiện thực tế, và thông điệp còn khá mâu thuẫn," Smith nhận xét.
Theo các chuyên gia, ngay cả khi chương trình tái bảo hiểm này hoạt động trơn tru, nó vẫn có thể giải quyết sai vấn đề. Theo các chủ tàu và môi giới bảo hiểm, lý do thực sự khiến họ không di chuyển không phải là thiếu bảo hiểm.
“Vấn đề cốt lõi là sự an toàn của thủy thủ đoàn, chứ không phải chuyện có bảo hiểm cho thiệt hại hay không,” Jerry Kalogiratos, Tổng Giám đốc Capital Clean Energy Carriers — công ty vận hành hơn 20 tàu LNG — nói với WSJ.
Marcus Baker, Giám đốc toàn cầu bộ phận hàng hải và hàng hóa của công ty môi giới Marsh, xác nhận: bảo hiểm không thiếu. "Lloyd's vẫn đang kinh doanh bình thường," ông nói. Vấn đề là không có ai mua — vì rủi ro về người, không phải rủi ro về tài sản.
Chi phí bảo hiểm hiện đã leo thang lên mức 1–2% giá trị con tàu cho mỗi hành trình qua eo biển Hozmuz, so với khoảng 0,25% trong thời bình. Với những tàu liên quan đến Mỹ hoặc Israel, mức phí nằm ở đỉnh thang. Dù phí cao, đề nghị bảo hiểm vẫn được đưa ra. Vấn đề chỉ là không được chấp nhận.
Giới chuyên gia cho rằng lá chắn tài chính của DFC, dù được thiết kế tốt đến đâu, vẫn không đủ để khai thông tuyến đường nếu không có sự hiện diện quân sự thực sự.
“Tôi nghi rằng bất cứ điều gì xảy ra với DFC cũng cần đi kèm một hình thức hỗ trợ hải quân nào đó,” Baker nói.
Kế hoạch hộ tống tàu qua eo biển Hozmuz của ông Trump vẫn còn mù mờ: chưa rõ áp dụng cho loại tàu nào, và khi nào thì triển khai. Một vài tàu đã vượt eo biển trong những ngày gần đây — một số liên quan đến dầu mỏ Iran — nhưng phần lớn chủ tàu vẫn giữ nguyên quyết định neo đậu.
Kịch bản khả quan nhất, theo các nhà môi giới, là chương trình DFC giúp giữ chi phí bảo hiểm không tăng thêm khi hộ tống quân sự cuối cùng được triển khai và rủi ro giảm xuống mức có thể chấp nhận được. Nhưng đó vẫn là một chuỗi điều kiện dài và hiện tại, không có điều kiện nào được đáp ứng.
.jpg "\"Cuộc chiến\" thuế quan mới của ông Donald Trump")
