Các doanh nghiệp hàng đầu khu vực đang coi ASEAN là nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo, thay vì chỉ là lựa chọn thay thế trước những biến động toàn cầu.
Phát biểu tại Lễ ra mắt báo cáo ASEAN Intelligence 2026, bà Chen Huifen, Tổng Biên tập The Business Times, nhận định: “Những doanh nghiệp chiến thắng sẽ không phải là những doanh nghiệp chờ đợi thế giới ổn định trở lại, mà là những doanh nghiệp hiểu rằng bất ổn đã trở thành trạng thái vận hành mới và chủ động xây dựng chiến lược để thích ứng với điều đó".
Theo bà Chen, lợi thế cạnh tranh tiếp theo tại ASEAN không thuộc về những doanh nghiệp lớn nhất hay phát triển nhanh nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp biết cách xây dựng niềm tin, thúc đẩy hội nhập và hành động dựa trên những hiểu biết đó bằng sự kiên định và kiên nhẫn.
Dẫn số liệu từ báo cáo, bà cho biết các doanh nghiệp Đông Nam Á tỏ ra lạc quan nhất về triển vọng kinh tế tại khu vực và tại chính thị trường nội địa của mình. Tuy nhiên, đây cũng là những thị trường tồn tại khoảng cách lớn nhất giữa cơ hội và niềm tin.
Sự chênh lệch này xuất phát từ những bất ổn về chính sách, việc thực thi không đồng đều, sự phân mảnh trong hệ thống quản trị, chi phí gia tăng và cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Đối với bà Faye Wongso, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Kumpul, một tổ chức thúc đẩy trao quyền kinh tế thông qua khởi nghiệp, đây là phát hiện đáng chú ý nhất của báo cáo. “Nếu chúng ta cùng tiến lên với tư cách một khu vực thống nhất, ASEAN sẽ rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, hiện nay các quy định và thủ tục hành chính vẫn còn khá phân tách”, bà Faye Wongso nhận xét.
Cụ thể, Indonesia vẫn thiếu các giải pháp công nghệ chuyên sâu (deeptech). Theo bà Chen, thay vì chờ đợi từng quốc gia tự tạo ra đột phá, hợp tác và liên kết trong khu vực có thể là con đường giúp tăng trưởng nhanh hơn.
“Chúng tôi luôn cho rằng ASEAN cần được nhìn nhận như một sức mạnh chung”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh chìa khóa nằm ở việc thu hẹp khoảng cách giữa cơ hội và niềm tin.
Các chuyên gia cũng đánh giá, “hào lũy cạnh tranh” của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Đông Nam Á không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ mà còn ở khả năng hoạt động hiệu quả trong những môi trường mà người khác cho là thiếu minh bạch và khó tiếp cận.
Theo ông Chan Yeng Kit, Tổng Giám đốc SPH Media, Đông Nam Á đang đứng ở trung tâm của nhiều thay đổi lớn trong trật tự kinh tế toàn cầu, từ việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng đến sự trở lại của chủ nghĩa bảo hộ.
Chuyên gia này cũng cho rằng khả năng đưa ra quyết định đúng đắn của doanh nghiệp, nhà đầu tư và chính phủ không chỉ phụ thuộc vào việc tiếp cận thông tin mà còn phụ thuộc vào việc tiếp cận đúng thông tin, được diễn giải trong đúng bối cảnh và được cung cấp một cách đáng tin cậy.
“Khi thế giới vận động nhanh đến như vậy, truyền thông không chỉ là người ghi chép các sự kiện, mà còn là chiếc la bàn định hướng”, ông nhấn mạnh.
Bà Chen cho biết khoảng 45% số doanh nghiệp được khảo sát thuộc nhóm “người tiên phong”, sẵn sàng hành động nhanh, đầu tư rộng và chấp nhận rủi ro để giành lợi thế cạnh tranh.
Khoảng 42% thuộc nhóm “tối ưu thực dụng”, lựa chọn đầu tư có chọn lọc, tập trung vào hiệu quả sinh lời và tránh sự phức tạp. Trong khi đó, khoảng 13% là nhóm “truyền thống thận trọng”, ưu tiên sự ổn định và các cải tiến từng bước.
Nghiên cứu cho thấy các doanh nghiệp Indonesia tự xem mình là nhóm tiên phong nhiều nhất, với 70% số người được hỏi cho biết họ đang chịu áp lực phải chuyển đổi.
Ông Michael Gryseels, nhà sáng lập và đối tác điều hành của quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ sâu Antares Ventures, cho rằng kết quả khảo sát cũng khẳng định hướng đi mà quỹ đang theo đuổi, đó là đầu tư vào những nền tảng hạ tầng cốt lõi của AI, lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp từ sự gia tăng ứng dụng AI và nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu.
Một điểm nổi bật khác của khảo sát là đa số các doanh nghiệp được hỏi cho biết họ dự định phân bổ nguồn vốn đầu tư mới ngay trong châu Á, đặc biệt là tại ASEAN và thị trường nội địa của mình. Trong đó, các doanh nghiệp Indonesia là nhóm cam kết mạnh mẽ nhất đối với chiến lược đầu tư trong khu vực.
Trong khi đó, sức hấp dẫn của Mỹ và châu Âu đã giảm xuống trong danh sách ưu tiên đầu tư. Trung Quốc hiện là điểm đến được ưa chuộng đứng thứ ba, đặc biệt đối với các doanh nghiệp Malaysia và Việt Nam.
Theo bà Chen, mô hình toàn cầu hóa truyền thống, mở rộng sang phương Tây và theo đuổi người tiêu dùng Mỹ đang dần bị gác lại. Thay vào đó, trọng tâm đầu tư đang dịch chuyển về gần hơn với khu vực.
“Nếu hiện nay bạn đang phân bổ vốn đầu tư ra ngoài châu Á, bạn đang bơi ngược lại một dòng chảy khu vực rất mạnh mẽ. Câu hỏi không còn là có nên mở rộng trong khu vực hay không, mà là mở rộng nhanh đến mức nào", bà Chen chỉ ra.
