Việc làm của Mỹ giảm mạnh gần như bỏ qua khả năng Fed tăng lãi suất tháng 10, nhưng giới chuyên gia cảnh báo một đợt tăng vào tháng 12/2026.
Ngày 2/10, Bộ Lao động Mỹ công bố báo cao việc làm phi nông nghiệp (NFP) tháng 9 chỉ tăng 29.000 việc làm, thấp hơn nhiều dự báo khoảng 89.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,2% từ 4,1%. Số liệu NFP tháng 8 cũng bị điều chỉnh giảm mạnh, mất tổng cộng 60.000 việc so với công bố trước.
Như một phản ứng, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp vào ngày 27 và 28/10 tới theo CME FedWatch giảm xuống chỉ còn dưới 20%.
GS Mohamed El-Erian, cựu Tổng giám đốc PIMCO, nói rằng số liệu NFP của Mỹ gần như chắc chắn sẽ khiến Fed tạm dừng tăng lãi suất trong tháng 10. Ông mô tả đây là sự suy yếu trên diện rộng về phía cầu lao động.
Cú sốc việc làm xuất hiện ngay sau báo cáo lạm phát PCE công bố hôm thứ Tư, vốn cũng thấp hơn dự báo. Adam Schickling, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Vanguard, nhận định báo cáo lạm phát đó đã củng cố lý do để Fed kiên nhẫn chờ đợi. Ông lưu ý thị trường lao động chưa suy yếu mạnh, nhưng cũng không có bằng chứng nó mạnh lên đáng kể, nên các nhà hoạch định chính sách của Fed có cớ để chờ thêm dữ liệu.
Phát biểu của giới chức Fed trong tuần này cũng góp phần làm rõ điều này. Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson và Chủ tịch Fed New York John Williams đều nhấn mạnh sự kiên nhẫn trước báo cáo việc làm. Michael Feroli, kinh tế trưởng khu vực Mỹ tại JPMorgan, nói với Bloomberg rằng hai bài phát biểu đó là nỗ lực rõ ràng nhằm định hướng lại kỳ vọng thị trường, truyền tải thông điệp rằng Fed không cần tăng liên tiếp mỗi cuộc họp.
Phản ứng của thị trường trái phiếu Mỹ lại cho thấy giới đầu tư không hoàn toàn bị thuyết phục rằng chu kỳ thắt chặt đã kết thúc. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ban đầu giảm gần 6 điểm cơ bản xuống 5,18%, rời khỏi đỉnh từ năm 2002 lập trong tuần, nhưng sau đó bật tăng trở lại ngay trong phiên. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm, loại nhạy nhất với quyết định của Fed, tăng 5 điểm cơ bản lên 4,839%.
Timothy Chubb, Giám đốc đầu tư tại Girard Advisory Services, cho rằng diễn biến bật tăng trở lại của lợi suất trái phiếu là hợp lý, vì báo cáo này không thực sự thay đổi câu chuyện chính của Fed, vốn vẫn xoay quanh lạm phát.
Dù khả năng tăng lãi suất của Fed trong tháng 10 gần như bị loại bỏ, giới giao dịch vẫn đặt cược xác suất rất cao, có nơi tính khoảng 90%, cho một đợt tăng vào tháng 12.
Bà Diane Swonk, kinh tế trưởng Mỹ tại KPMG, cảnh báo dữ liệu lạm phát trước cuộc họp tháng 10 nhiều khả năng sẽ "xấu và nóng", do giá năng lượng tăng trở lại. Bà cho rằng kịch bản cơ sở vẫn là Fed giữ nguyên tháng 10 rồi tăng 0,25 điểm phần trăm vào tháng 12, và có thể thêm một lần nữa vào tháng 3/2027. Một bài phân tích trên FXStreet đặt câu hỏi còn sắc hơn, rằng rủi ro lớn nhất hiện nay là thị trường nhầm lẫn giữa sự kiên nhẫn với một sự đảo chiều chính sách thực sự.
Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee thừa nhận dù thị trường lao động suy yếu, nhưng lạm phát mới là "nơi có vấn đề" trong nhiệm vụ kép của Fed. Ngay cả khi việc làm yếu đi, miễn là lạm phát chưa về gần mục tiêu 2%, Fed khó có thể chuyển hẳn sang nới lỏng tiền tệ.
Trước khi nhậm chức, Chủ tịch Fed Kevin Warsh từng là một trong những người phê phán gay gắt nhất việc Fed phụ thuộc vào dữ liệu của Cục Thống kê Lao động, cho rằng dữ liệu này lỗi thời. Nhưng giờ đây chính ông phải dựa vào dữ liệu đó để quyết định tăng lãi suất hồi tháng 9, ngay trước khi số liệu đó bị điều chỉnh giảm mạnh.
Jamie Cox, đối tác quản lý tại Harris Financial, nói rằng tháng 9 lẽ ra nên là một tháng Fed giữ nguyên lãi suất, nhưng Fed đã "lệch hướng đúng lúc cần đi thẳng".
Bill Adams, kinh tế trưởng tại Fifth Third, cho rằng các báo cáo CPI, PPI, giá xăng dầu và diễn biến địa chính trị từ nay tới cuộc họp cuối tháng 10 sẽ có sức ảnh hưởng lớn hơn báo cáo việc làm này tới quyết định kế tiếp của Fed. Báo cáo CPI tháng 9, dự kiến công bố khoảng hai tuần trước cuộc họp, vì thế sẽ là dữ liệu mang tính quyết định.
Với Việt Nam, việc Fed tạm dừng đà tăng lãi suất là một tín hiệu đáng chú ý. Nếu lãi suất Mỹ quay lại xu hướng tăng vào tháng 12, đồng USD có thể mạnh lên trở lại, gây áp lực lên tỷ giá VND và làm tăng chi phí vay vốn quốc tế của doanh nghiệp.
