Việt Nam đã không còn thuần túy là một quốc gia nhận vốn FDI, chúng ta đang bước vào giai đoạn trưởng thành để trở thành một thế lực mới về “xuất khẩu” dòng vốn trực tiếp ra nước ngoài (OFDI).
Nhiều thập kỷ qua, khi nói về dòng vốn quốc tế, giới quan sát kinh tế thường mặc định Việt Nam là một “vùng trũng” thu hút vốn – nơi các tập đoàn đa quốc gia đổ bộ để tận dụng lợi thế nhân công và dư địa chính sách. Thế nhưng, dòng chảy kinh tế toàn cầu đang chứng kiến một cuộc đổi ngôi âm thầm nhưng ngoạn mục. Tính đến đầu năm 2026, Việt Nam không còn thuần túy là một quốc gia “nhận” vốn (FDI); chúng ta đang bước vào giai đoạn trưởng thành để trở thành một thế lực mới về “xuất khẩu” dòng vốn trực tiếp ra nước ngoài (OFDI).
Số liệu thống kê tính đến nửa đầu năm 2026 ghi nhận một thực tế đầy kích thích: dòng vốn OFDI của Việt Nam đạt mức tăng trưởng đột biến, gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ năm ngoái, đưa tổng vốn đăng ký tích lũy vượt mốc 23,7 tỷ USD tại 85 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây không còn là những bước đi dò đường, mà là một chiến lược bành trướng không gian sinh tồn có chủ đích của các doanh nghiệp nội địa.
ành trình OFDI của Việt Nam lúc này giống như một bức tranh chuyển động đầy hứa hẹn, nơi chúng ta vừa nắm bắt những cơ hội lớn để bứt phá, vừa không ngừng hoàn thiện mình trước những bài toán mới của một thị trường toàn cầu đa dạng.
Nếu như trước đây, OFDI của Việt Nam chỉ gói gọn trong các lĩnh vực khai khoáng, nông nghiệp tại các thị trường lân cận như Lào hay Campuchia, thì cục diện năm 2026 đã hoàn toàn khác. Sức bật của chiếc lò xo OFDI hiện nay đến từ ba lực đẩy chiến lược:
Thứ nhất, đi tắt đón đầu trong nền kinh tế số và chuyển dịch xanh. Các tập đoàn công nghệ và công nghiệp lớn của Việt Nam như FPT hay VinGroup không còn thỏa hiệp với vị thế gia công. Việc doanh nghiệp đổ vốn trực tiếp vào các trung tâm công nghệ hàng đầu tại Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu chính là con đường ngắn nhất để tiếp cận “chất xám” toàn cầu, làm chủ công nghệ lõi và mang tư duy quản trị tiên tiến về nâng cấp chuỗi giá trị trong nước.
Thứ hai, “lách” qua các rào cản bằng mạng lưới FTA thế hệ mới. Trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ trỗi dậy, việc hàng hóa dán nhãn “Made in Vietnam” đối mặt với các cuộc điều tra phòng vệ thương mại là điều khó tránh khỏi. Bằng cách thiết lập pháp nhân và trực tiếp sản xuất tại nước sở tại thông qua OFDI, doanh nghiệp Việt có thể tận dụng chéo các quy tắc xuất xứ, né tránh các hàng rào thuế quan khắt khe để tiếp cận các thị trường lớn một cách danh chính ngôn thuận.
Thứ ba, khai phá những “mỏ vàng” mới. Sức cầu từ các thị trường mới nổi tại châu Phi hay Mỹ Latinh đối với các dịch vụ viễn thông, hạ tầng và bán lẻ là cực kỳ lớn. Việc Viettel hay các doanh nghiệp bán buôn Việt Nam gặt hái quả ngọt tại các thị trường này chứng minh năng lực thích ứng và quản trị của người Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng ở những địa bàn khắc nghiệt nhất.
Kinh doanh quốc tế tất nhiên không chỉ có màu hồng. Bên cạnh mỗi cơ hội lớn luôn có những yếu tố cần sự thận trọng và sáng tạo. Thực tế đặt ra cho doanh nghiệp Việt ba nhóm vấn đề cần đồng hành và tháo gỡ:
Thứ nhất, biến động địa chính trị và tỷ giá. Thế giới năm 2026 thay đổi nhanh, các cú sốc ngoại tệ hay chính sách đột ngột có thể ảnh hưởng đến hiệu quả dự án. Song, đó cũng là dịp để doanh nghiệp rèn luyện khả năng dự báo, đa dạng hóa rủi ro và linh hoạt trong quản trị tài chính, những năng lực mà bất kỳ nhà đầu tư toàn cầu nào cũng phải trau dồi theo thời gian.
Thứ hai, yêu cầu tuân thủ và chuẩn mực ESG. Khi đặt chân đến những thị trường phát triển, các quy định về môi trường, lao động, sở hữu trí tuệ đặt ra tiêu chuẩn rất cao. Tuy vậy đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng tầm quản trị, học hỏi các thông lệ tốt nhất và xây dựng thương hiệu bền vững, nếu biết chuẩn bị từ sớm, chi phí cho việc thích ứng sẽ trở thành khoản đầu tư xứng đáng cho vị thế dài hạn.
Thứ ba, sự hỗ trợ và nguồn lực giữa các bên. Không phải doanh nghiệp nào cũng có tiềm lực tài chính dồi dào, và việc thiếu một “hệ sinh thái” đồng hành ở nước ngoài có thể khiến các nhà đầu tư vừa và nhỏ lẻ loi. Nhưng xu hướng đang thay đổi: những tiên phong đã bắt đầu chia sẻ kinh nghiệm, kết nối chuỗi cung ứng và cùng nhau tạo ra cộng đồng doanh nghiệp Việt tại các thị trường trọng điểm. Nếu được tiếp sức bằng các chương trình đào tạo nhân lực toàn cầu và các liên minh chiến lược, đây sẽ chỉ còn là thử thách tạm thời, không phải rào cản cố hữu.
Để dòng vốn OFDI thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của quốc gia, tôi cho rằng chúng ta cần một chiến lược mang tính tổng thể, được định hình bởi chiếc “kiềng ba chân” vững chắc:
Thứ nhất, hệ thống pháp luật về đầu tư ra nước ngoài cần được đơn giản hóa tối đa về mặt thủ tục hành chính, chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” linh hoạt. Đồng thời, phát huy hơn nữa vai trò cầu nối của “ngoại giao kinh tế”, chủ động đàm phán và mở rộng các hiệp định bảo hộ đầu tư, tạo dựng hành lang pháp lý thuận lợi, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt ở những thị trường đầy tiềm năng..
Bên cạnh đó, cần có sự nhập cuộc của hệ thống tài chính quốc gia. Chúng ta nên nghiên cứu thành lập các quỹ hỗ trợ OFDI hoặc các gói tín dụng ưu đãi từ các ngân hàng thương mại lớn, dành riêng cho các dự án mang tính chiến lược như công nghệ cao hay đảm bảo an ninh năng lượng, giúp doanh nghiệp có đủ nội lực để trường vốn trên chiến trường quốc tế.
Trong khi đó, về phía doanh nghiệp, đầu tư quốc tế đòi hỏi sự thượng tôn pháp luật và tính bản địa hóa cao độ. Doanh nghiệp Việt cần chủ động bắt tay nhau, kết nối từ logistics, ngân hàng cho đến sản xuất để tạo thành một hệ sinh thái thuần Việt tại nước ngoài. Đi một mình có thể đi nhanh, nhưng muốn đi xa và an toàn giữa tâm bão toàn cầu, các doanh nghiệp phải đi cùng nhau.
Việt Nam đang đứng trước một vận hội lớn để định vị lại mình trên bản đồ kinh tế toàn cầu. "Chiếc lò xo" OFDI đã được nén đủ chặt và đang bung sức mạnh mẽ. Điều cần làm lúc này là một cái đầu lạnh, một chiến lược khôn ngoan và một sự đồng hành xuyên suốt giữa chính sách và doanh nghiệp, để mỗi USD người Việt đầu tư ra thế giới đều mang lại vị thế và sự thịnh vượng bền vững cho quốc gia.
