Với tầm nhìn dài hạn, Lục Nam đang định hình hướng phát triển cân bằng giữa đô thị, công nghiệp, không gian công cộng và kinh tế đường sông.
Sau sáp nhập, xã Lục Nam (tỉnh Bắc Ninh) đứng trước cơ hội lớn để mở rộng không gian phát triển. Trên cơ sở chủ trương lãnh đạo của Đảng ủy, sự điều hành của UBND xã, địa phương đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, bài bản và dài hạn, tạo nền tảng vững chắc cho không gian phát triển trong tương lai.
Không “ăn xổi”, giữ đất cho không gian phát triển lâu dài
Trong định hướng phát triển KT-XH của xã Lục Nam, phát triển không chỉ là thu hút thêm dự án, mở rộng thêm khu sản xuất hay tăng nhanh tốc độ đô thị hóa. Điều quan trọng hơn là phải tạo dựng được một cấu trúc phát triển hợp lý, bền vững, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa để lại không gian lâu dài cho đời sống dân sinh, hạ tầng xã hội và các thế hệ tương lai.
Trao đổi về vấn đề này, ông Hoàng Văn Toán, Chủ tịch UBND xã Lục Nam cho biết, quan điểm chỉ đạo chung của địa phương là không “ăn xổi” với những dự án công nghiệp quá gần trung tâm hành chính xã. Trung tâm hành chính phải là không gian hạt nhân để hình thành các thiết chế đô thị, dịch vụ, văn hóa, giáo dục, y tế và đời sống cộng đồng.
Theo định hướng đó, Lục Nam tập trung dành quỹ đất phù hợp cho các không gian và công trình công cộng như công viên, nhà văn hóa, trường học, trạm y tế, nhà ở xã hội. Đây là những thiết chế không tạo ra giá trị tức thời như một dự án sản xuất, nhưng lại quyết định chất lượng sống, sức hút đô thị và khả năng phát triển bền vững của địa phương.
Cách làm này cho thấy Lục Nam không nhìn quy hoạch chỉ bằng lợi ích ngắn hạn. Nếu những khu đất có vị trí quan trọng được sử dụng vội vàng, thiếu cân nhắc, địa phương có thể có thêm nguồn lực trước mắt, nhưng sẽ mất đi không gian để xây dựng các công trình phục vụ cộng đồng về lâu dài. Bởi vậy, giữ đất cho công viên, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, nhà ở xã hội chính là giữ lại nền tảng phát triển cho một đô thị có chất lượng sống tốt hơn.
Ông Hoàn Văn Toán cho rằng, một đô thị muốn phát triển thực chất không thể chỉ có nhà máy, đường giao thông và khu dân cư. Đô thị ấy cần có không gian xanh để người dân nghỉ ngơi, vui chơi, có trường học để trẻ em được học tập trong điều kiện tốt hơn, có trạm y tế đủ khả năng chăm sóc sức khỏe ban đầu, có nhà văn hóa để cộng đồng sinh hoạt, có nhà ở xã hội để người lao động yên tâm gắn bó. Đây cũng là hướng phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội mà Lục Nam đang theo đuổi.
Một điểm đáng chú ý trong tầm nhìn quy hoạch của xã là việc nghiên cứu nâng chuẩn phát triển đô thị theo hướng cao tầng, tiết kiệm đất, gia tăng không gian sử dụng. Nếu trước đây, quy hoạch xây dựng tại Lục Nam chủ yếu tính đến các công trình nhà ở từ 9 đến 18 tầng, thì nay địa phương đặt vấn đề nâng tầm quy hoạch lên 25 tầng, 28 tầng tại những khu vực phù hợp.
Đây là tư duy sử dụng đất hiệu quả hơn trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp. Phát triển cao tầng có kiểm soát sẽ giúp tiết kiệm đất, tạo thêm không gian cho cây xanh, hạ tầng xã hội, giao thông, bãi đỗ xe, dịch vụ công cộng và các tiện ích đô thị. Đó là cách phát triển theo chiều sâu, không dàn trải, không manh mún, không để quá trình đô thị hóa trở thành sức ép lên hạ tầng và đời sống người dân.
Đáng chú ý, Lục Nam cũng đang tập trung dành quỹ đất để quy hoạch nghĩa trang chung của xã. Đây là vấn đề ít được nhắc đến trong các câu chuyện phát triển đô thị, nhưng lại có ý nghĩa rất lớn đối với quản lý đất đai, văn hóa cộng đồng và công tác giải phóng mặt bằng lâu dài. Nếu thiếu tầm nhìn sớm, các nghĩa trang nhỏ lẻ, phân tán có thể gây lãng phí nguồn lực đất đai, khó khăn trong quản lý, đồng thời trở thành điểm “nghẽn” khi triển khai các dự án phát triển sau này.
Giải “bài toán” khơi thông kinh tế đường sông
Bên cạnh câu chuyện quy hoạch đô thị, Lục Nam cũng nhìn thấy một dư địa phát triển quan trọng từ vận tải đường sông. Đây là lợi thế cần được khai thác hiệu quả hơn, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển vật liệu xây dựng, hàng hóa và kết nối các ngành kinh tế ngày càng lớn.
Theo UBND xã Lục Nam, một trong những vấn đề địa phương đang quan tâm kiến nghị là việc tháo gỡ vướng mắc đối với các bến, bãi tập kết vật liệu ven sông. Hiện nay, việc xác định và áp dụng đúng các khái niệm “bến” và “bãi” còn phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau. Trường hợp bãi chưa có bến, dẫn đến bãi chưa kết nối được với bến nên chưa phát huy được hiệu quả vận tải đường thủy. Trong khi đó, trình tự, thủ tục cấp phép bến thủy nội địa liên quan đến nhiều cơ quan, ban, ngành; một số quy định còn chồng chéo, khiến cơ sở và doanh nghiệp gặp khó khăn khi thực hiện.
Vướng mắc này nếu được cấp có thẩm quyền quan tâm tháo gỡ sẽ mở ra hướng phát triển đáng kể cho Lục Nam. Khi thủ tục thành lập, cấp phép bến thủy nội địa được rõ ràng hơn, địa phương có điều kiện khai thác tốt hơn vận tải đường sông. Qua đó, việc vận chuyển hàng hóa, vật liệu, nhất là đất, cát, đá, vật liệu xây dựng có thể chuyển một phần sang đường thủy, góp phần giảm áp lực cho hạ tầng đường bộ, tiết kiệm chi phí vận tải và khơi thông thêm nhiều ngành kinh tế phụ trợ.
Đây được coi là “bài toán” tổ chức lại không gian kinh tế. Nếu đường sông được khai thác đúng mức, Lục Nam có thể hình thành thêm lợi thế trong vận tải, vật liệu xây dựng, logistics và các dịch vụ liên quan. Một “điểm nghẽn” khi được tháo gỡ có thể mở ra cả một “dòng chảy” kinh tế mới cho địa phương.
Song song với định hướng phát triển kinh tế, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đang tạo ra những tín hiệu tích cực tại Lục Nam. Mô hình mới giúp loại bỏ một số khâu trung gian, để các chủ trương, chính sách, pháp luật, chỉ đạo từ Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Ninh đến với người dân nhanh hơn, trực tiếp hơn. Chính quyền xã vì vậy cũng phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong phương thức quản lý, điều hành và phục vụ.
Trong điều kiện mới, thước đo hiệu quả của chính quyền ở việc người dân có được phục vụ thuận lợi hơn không, doanh nghiệp có được hướng dẫn kịp thời hơn không, các vướng mắc ở cơ sở có được xử lý nhanh hơn không? Chính quyền thân thiện, gần dân, sát doanh nghiệp không chỉ thể hiện bằng thái độ niềm nở, mà còn bằng năng lực giải quyết vấn đề thực chất.
Chủ tịch UBND xã Lục Nam - Hoàng Văn Toán nhấn mạnh: “Với Lục Nam, gần dân là phải hiểu người dân cần gì trong quy hoạch đô thị, cần gì trong không gian sống, hạ tầng xã hội, trường học, y tế, nhà văn hóa. Sát doanh nghiệp là phải nhận diện được những điểm nghẽn của doanh nghiệp, từ đó kiến nghị cấp có thẩm quyền tháo gỡ. Một chính quyền không chạy theo lợi ích ngắn hạn sẽ biết cân nhắc giữa thu hút đầu tư và gìn giữ không gian phát triển lâu dài cho cộng đồng”.
Ông Nguyễn Quang Chiến, công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Duy Anh, người thực hiện thủ tục hành chính về chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã chia sẻ: “Tôi đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ tại Trung tâm. Hồ sơ được hướng dẫn rõ ràng, tiếp nhận đúng quy trình, không gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Điều quan trọng hơn là thủ tục được giải quyết đúng hẹn, tạo sự yên tâm, tin tưởng và giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh”.
