Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp cạnh tranh bằng tri thức, người lao động cạnh tranh bằng năng lực học tập, và người lãnh đạo cạnh tranh bằng tư duy và khả năng đổi mới.
Xây dựng doanh nghiệp học tập vì thế không còn là một phong trào, mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững.
Sáng 8/10/2026, tại Nhà hát VOH, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM tổ chức Hội thảo "Xây dựng doanh nghiệp học tập trong thành phố học tập". Đây là hoạt động chuyên đề trọng tâm của Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2026, nhằm khởi động phong trào xây dựng doanh nghiệp học tập trên toàn Thành phố.
Trong nhiều thập niên, sức mạnh của một doanh nghiệp thường được đo bằng quy mô vốn, nhà xưởng, công nghệ hay thị phần. Nhưng trong kỷ nguyên kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, những thước đo ấy đang thay đổi. Công nghệ có thể mua được, quy trình có thể sao chép được, vốn có thể huy động được. Điều khó sao chép nhất lại là tốc độ học tập của một tổ chức: khả năng tiếp nhận tri thức mới, rút kinh nghiệm từ thành công lẫn thất bại, rồi biến những bài học ấy thành hành động nhanh hơn đối thủ.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư đáng kể cho đào tạo, nhưng đào tạo chưa chắc đã tạo nên một tổ chức biết học. Có doanh nghiệp mất đi cả kho kinh nghiệm khi một nhân sự chủ chốt nghỉ việc. Có doanh nghiệp lặp lại đúng sai lầm cũ chỉ vì bài học hôm qua chưa từng được ghi lại và chia sẻ. Khoảng cách giữa "có đào tạo" và "biết học" chính là vấn đề mà Hội thảo hướng tới giải quyết.
Theo Ban Tổ chức, trong bối cảnh mới, doanh nghiệp cạnh tranh bằng tri thức, người lao động cạnh tranh bằng năng lực học tập, và người lãnh đạo cạnh tranh bằng tư duy và khả năng đổi mới. Xây dựng doanh nghiệp học tập vì thế không còn là một phong trào, mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững.
Thành phố Hồ Chí Minh đang trên hành trình trở thành thành viên tiêu biểu của Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu UNESCO. Trong đó, học tập suốt đời được xác định là nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Phát biểu tại hội thảo, bà Trương Hải Thanh – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh cho biết, khi nói đến "thành phố học tập", nhiều người nghĩ ngay đến trường học, thư viện, trung tâm học tập cộng đồng và các cơ sở giáo dục. Đây là những nền tảng rất quan trọng. Nhưng một thành phố học tập sẽ không thể hoàn chỉnh nếu việc học chỉ diễn ra trong các cơ sở giáo dục.
Mỗi người có một giai đoạn học tập trong nhà trường, nhưng phần lớn cuộc đời trưởng thành lại gắn với công việc, với doanh nghiệp và cộng đồng. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ là nơi tạo việc làm, mà còn phải trở thành một không gian học tập; người lao động không chỉ là người làm việc, mà còn là người học suốt đời.
Đây cũng chính là một trong những yêu cầu quan trọng trong quá trình Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng và phát triển xã hội học tập, hướng đến một Thành phố học tập năng động, sáng tạo, nơi mọi người đều có cơ hội học tập ở mọi nơi, mọi lúc và trong mọi giai đoạn của cuộc đời.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Kiến thức và kỹ năng được trang bị hôm nay có thể chưa đủ cho công việc của ngày mai. Vì vậy, năng lực quan trọng của người lao động không chỉ là biết làm, mà còn phải biết học, biết cập nhật và biết thích ứng.
Ở góc độ đó, doanh nghiệp học tập chính là cầu nối giữa giáo dục và thực tiễn. Doanh nghiệp biết học sẽ giúp người lao động không ngừng nâng cao năng lực; doanh nghiệp biết chia sẻ tri thức sẽ tạo ra môi trường đổi mới; và một cộng đồng doanh nghiệp cùng học tập sẽ góp phần tạo nên năng lực cạnh tranh mới cho Thành phố.
Từ góc độ quản lý nhà nước và ngành Giáo dục, bà Trương Hải Thanh cho biết, Thành phố mong muốn cộng đồng doanh nghiệp cùng quan tâm đến ba vấn đề.
Thứ nhất, xây dựng văn hóa học tập trong doanh nghiệp. Học tập cần được xem là một khoản đầu tư cho sự phát triển lâu dài, không chỉ là hoạt động đào tạo ngắn hạn. Mỗi doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những việc thiết thực như xây dựng tủ sách, không gian đọc, câu lạc bộ học tập, chia sẻ kinh nghiệm nội bộ và tạo điều kiện để người lao động chủ động học tập, cập nhật tri thức mới.
Thứ hai, tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp và nhà trường. Ngành Giáo dục mong muốn doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hướng nghiệp, trải nghiệm nghề nghiệp, thực tập, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và hỗ trợ phát triển kỹ năng cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, nhà trường cần lắng nghe nhu cầu của doanh nghiệp để từng bước đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp hơn với yêu cầu của thị trường lao động.
Thứ ba, lan tỏa các mô hình doanh nghiệp học tập. Những doanh nghiệp tiên phong cần trở thành những hạt nhân chia sẻ kinh nghiệm, cách làm và mô hình phù hợp với cộng đồng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thành phố mong muốn từ những mô hình cụ thể được trao đổi tại Hội thảo hôm nay, chúng ta có thể hình thành thêm nhiều cách làm thiết thực, dễ áp dụng và có khả năng nhân rộng.
Tuy nhiên, một thành phố học tập không thể chỉ được xây dựng bằng hệ thống trường học. Mỗi người dân thường dành mười lăm đến hai mươi năm trên ghế nhà trường, nhưng có tới ba mươi, bốn mươi năm làm việc trong các tổ chức, doanh nghiệp. Doanh nghiệp vì vậy là không gian học tập quan trọng nhất của người trưởng thành. Nếu việc học dừng lại ở cổng trường, thành phố học tập cũng sẽ dừng lại ở đó.
Tại Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, câu chuyện này còn mang một ý nghĩa đặc biệt. Bác là tấm gương sáng về tinh thần tự học và học tập suốt đời. Việc hình thành một thế hệ doanh nhân, doanh nghiệp học tập vì thế không chỉ là yêu cầu về năng lực cạnh tranh, mà còn là sự tiếp nối tự nhiên một bản sắc gắn liền với tên gọi Thành phố. Đó cũng là nền tảng để TP HCM không chỉ tham gia Mạng lưới Thành phố học tập UNESCO như một danh hiệu, mà tạo dựng một bản sắc riêng, khác biệt với các đô thị khác trong khu vực và thế giới.
Điểm nhấn của Hội thảo là việc giới thiệu và lan tỏa hệ giá trị ba tầng, như một khung tham chiếu để doanh nghiệp tự đánh giá và xây dựng lộ trình phát triển.
Doanh nhân học tập: người lãnh đạo là người học trước, làm gương và kiến tạo môi trường để cả tổ chức cùng học.
Doanh nghiệp học tập: học tập trở thành một phần của hệ điều hành doanh nghiệp. Tri thức được lưu giữ, chia sẻ và chuyển hóa thành cải tiến trong quy trình, sản phẩm và chiến lược.
Cộng đồng doanh nghiệp học tập: các doanh nghiệp học hỏi lẫn nhau, để những mô hình hay không dừng lại trong một tổ chức mà lan tỏa ra toàn cộng đồng, đặc biệt tới các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ba tầng giá trị này cũng là sự tiếp nối tự nhiên của thông điệp xuyên suốt Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2026: "Doanh nhân đọc để dẫn đầu, viết để dẫn dắt, học tập suốt đời để doanh nghiệp không ngừng lớn mạnh." Nếu lễ vinh danh "Top 10 sách hay do Doanh nhân Việt viết" ngày 6/10 tôn vinh những doanh nhân viết sách, thì Hội thảo đặt ra câu hỏi tiếp theo: làm thế nào để cả một tổ chức biết học?
Tại hội thảo, các doanh nhân cũng chia sẻ các kinh nghiệm về việc đưa học tập vào chiến lược và vận hành. Ông Trần Hoàng - Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình HTV, Trưởng ban tổ chức hội thảo bày tỏ, kỳ vọng Hội thảo không phải là một sự kiện diễn ra một lần rồi thôi, mà là điểm khởi đầu cho một cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các bên. Trong đó, mỗi bên giữ một vai trò rõ ràng: chính quyền kiến tạo chính sách và ghi nhận; trường đại học cung cấp tri thức và đào tạo; doanh nghiệp là chủ thể hành động; cơ quan truyền thông là cầu nối lan tỏa, kết nối nguồn lực và tôn vinh xứng đáng.
Với Thành phố, sự kiện góp phần hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành viên tiêu biểu của Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu UNESCO. Đó là một thành phố nơi tinh thần học tập suốt đời không chỉ là khẩu hiệu, mà là văn hóa vận hành thực chất trong cộng đồng doanh nghiệp.
