Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động và xu hướng bảo hộ mậu dịch gia tăng, việc bảo vệ sản xuất nội địa gắn liền với nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trở thành yêu cầu sống còn.
Khẳng định vai trò là cực tăng trưởng chiến lược của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, thành phố Hải Phòng không chỉ khẳng định thế mạnh về xuất nhập khẩu và hệ thống doanh nghiệp dịch vụ thương mại năng động, mà còn đi đầu trong việc tận dụng hiệu quả các công cụ phòng vệ thương mại.
.jpg)
Sự kiện Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 do Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức vừa qua chính là bước đi thiết thực để hiện thực hóa mục tiêu thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia, kiến tạo động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng.
Từ phản ứng sự vụ sang chủ động quản trị rủi ro thương mại
Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 với chủ đề "Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia, kiến tạo động lực cho tăng trưởng" diễn ra khi nền kinh tế thế giới đối mặt với nhiều thách thức từ cạnh tranh chiến lược, sự tái cấu trúc của chuỗi cung ứng và áp lực dư thừa công suất tại một số thị trường lớn. Đối với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam, những diễn biến này đan xen cả cơ hội lẫn thách thức, đòi hỏi hệ thống quản lý và cộng đồng doanh nghiệp phải có tầm nhìn chủ động hơn.
Phát biểu khai mạc tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh rằng trong giai đoạn phát triển mới, mục tiêu của Việt Nam không chỉ là duy trì tăng trưởng nhanh mà còn phải xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn. Cùng với việc mở rộng thị trường và thu hút đầu tư, việc củng cố năng lực tự chủ của các ngành công nghiệp nền tảng đóng vai trò quyết định để nâng cao sức chống chịu trước các biến động bên ngoài.
Thứ trưởng Sinh cũng chỉ rõ, công tác phòng vệ thương mại cần có bước chuyển dịch quan trọng từ việc thụ động phản ứng với từng vụ việc sang chủ động quản trị rủi ro thương mại, tăng cường cảnh báo sớm, theo dõi sát sao biến động dòng chảy thương mại và tình trạng dư thừa công suất trên bình diện quốc tế. Đồng thời, hệ thống dữ liệu ngành dựa trên bằng chứng cần được chú trọng xây dựng thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, địa phương và lực lượng hải quan.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gắn kết phòng vệ thương mại với chiến lược phát triển công nghiệp, Thứ trưởng chỉ ra rằng các biện pháp này phải tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, qua đó thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng suất lao động.
Tiếp nối tinh thần đó, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp tại Diễn đàn đã thảo luận sâu về giải pháp bảo vệ thị trường nội địa trước các hành vi cạnh tranh không bình đẳng. Điểm nhấn trong khuôn khổ sự kiện là Hội thảo chuyên đề với chủ đề "Từ nhận diện thiệt hại đến xây dựng hồ sơ yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại", nơi cung cấp cho các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp những hướng dẫn thiết thực về quy trình nhận diện dấu hiệu khởi xướng, xác định mức độ thiệt hại và phương pháp chuẩn bị hồ sơ pháp lý vững chắc.
Bệ phóng xuất nhập khẩu và bài học chiến lược từ phòng vệ thương mại
Thời gian qua, thành phố Hải Phòng tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm kinh tế, công nghiệp và logistics hàng đầu của cả nước. Trong những năm qua, bức tranh kinh tế - xã hội của thành phố Cảng ghi nhận những bước bứt phá mạnh mẽ với các số liệu ấn tượng về hoạt động xuất nhập khẩu và sự phát triển năng động của hệ thống doanh nghiệp dịch vụ thương mại.
.jpg)
7 tháng năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố đạt 133.384 tỷ đồng, đạt 68,4% dự toán giao. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Hải Phòng luôn duy trì đà tăng trưởng cao, đóng góp đáng kể vào ngân sách quốc gia và khẳng định vai trò cầu nối giao thương quốc tế quan trọng của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Cụ thể, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu thực hiện 57.407 tỷ đồng, đạt 68,2% dự toán giao. Tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 36,8 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ, đạt 70,8% kế hoạch năm. Tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 26,5 tỷ USD, tăng 18,67% so với cùng kỳ, đạt 63,89% kế hoạch năm.
Hàng chục nghìn doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn, bao gồm các tập đoàn sản xuất lớn, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và hệ thống doanh nghiệp dịch vụ thương mại, logistics tiên tiến, đã tạo nên một hệ sinh thái kinh tế năng lực cao, gắn kết sâu rộng với chuỗi giá trị toàn cầu. Tính đến hết tháng 8/2026, toàn thành phố có 54.549 doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 17,06% so với cùng kỳ năm 2025, đạt tỷ lệ 13,14 doanh nghiệp/1.000 dân. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp tới 63,4% trong tổng thu ngân sách nội địa 8 tháng đầu năm 2026 (trừ tiền sử dụng đất đạt 57,1%), giải quyết việc làm cho trên 64,3% lực lượng lao động và đóng góp gần 42% GRDP thành phố.
Tuy nhiên, chính độ mở lớn và sự tham gia sâu vào thương mại quốc tế cũng đặt ra cho Hải Phòng những bài toán cấp thiết về bảo vệ thị trường nội địa. Trong chiến lược phát triển công nghiệp của thành phố những năm qua, công tác phòng vệ thương mại đã từng bước khẳng định vai trò là "tấm khiên" bảo vệ các ngành sản xuất cốt lõi trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng dư thừa công suất toàn cầu có nguy cơ tràn vào thị trường trong nước.
Nhờ bám sát các chủ trương của Chính phủ và Bộ Công Thương, ngành công thương Hải Phòng đã tích cực phối hợp với các cơ quan quản lý trung ương trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp về cách thức sử dụng công cụ phòng vệ thương mại không chỉ để tự vệ mà còn để kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Thực tiễn tại Hải Phòng cho thấy, việc chủ động ứng dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đã giúp nhiều ngành sản xuất công nghiệp, từ cơ khí, vật liệu xây dựng đến công nghiệp hỗ trợ, giữ vững thị phần, ổn định việc làm cho người lao động và duy trì đà tăng trưởng bền vững. Các doanh nghiệp dịch vụ thương mại và logistics tại thành phố Cảng cũng nhờ đó mà có thêm cơ sở để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, quản trị rủi ro hiệu quả trước những biến động khó lường của thị trường toàn cầu.
Nhìn chung, bài học thực tiễn từ Hải Phòng cho thấy việc chủ động nắm bắt và vận dụng linh hoạt các công cụ phòng vệ thương mại không chỉ là "tấm khiên" bảo vệ vững chắc cho các ngành sản xuất cốt lõi, mà còn mở ra cơ hội lớn để cộng đồng doanh nghiệp thành phố Cảng vươn lên mạnh mẽ.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và đầy biến động, việc hoàn thiện khung pháp lý cùng tư duy quản trị rủi ro chủ động chính là bệ phóng quan trọng giúp doanh nghiệp Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu và khẳng định vị thế chiến lược. Đây cũng là tiền đề thiết thực để thành phố tiếp tục thu hút đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ phát triển bền vững và đóng góp hiệu quả hơn nữa vào sự tăng trưởng kinh tế chung của cả nước trong giai đoạn mới.
