Xây hệ điều hành số cho tăng trưởng xanh

Trong bối cảnh Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và khả năng thích ứng trước các thách thức của biến đổi khí hậu ngày càng được nâng cao.

Gắn chuyển đổi xanh với chuyển đổi số trong mô hình phát triển mới

Bên cạnh những cơ hội từ kinh tế biển, logistics, công nghiệp hiện đại, du lịch và quá trình mở rộng không gian đô thị, Quảng Ninh cũng đứng trước áp lực ngày càng lớn về quản trị tài nguyên, bảo tồn môi trường sinh thái Vịnh Hạ Long – Vịnh Bái Tử Long và yêu cầu cấp bách nâng cao năng lực chống chịu thiên tai.

Tại Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số Thành phố Quảng Ninh năm 2026, ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh cho biết: “Những hình thái thời tiết cực đoan gần đây, từ bão lớn, triều cường gây ngập lụt đô thị ven biển, lũ quyét vùng cao, đến nguy cơ sạt lở đồi núi và bãi thải mỏ, xâm nhập mặn ở các vùng đảo… đã đặt ra cho Quảng Ninh bài toán lớn: Không thể quản trị một không gian phát triển mới bằng tư duy cũ; không thể giải quyết bài toán phát triển bền vững và an toàn cho nhân dân bằng những công cụ chắp vá và lạc hậu”, ông Nguyễn Văn Công nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh cũng đặt ra yêu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số phải song hành, hỗ trợ và thúc đẩy lẫn nhau. Đặc biệt, trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và các hiện tượng thiên tai cực đoan, thành phố cần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, quản trị rủi ro và khả năng chống chịu trên cơ sở dữ liệu và khoa học công nghệ.

Đồng thời, đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương thực thi ngay các giải pháp kết nối dữ liệu số để đánh giá sức chịu tải của tự nhiên. Trong đó, đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hình thành kho dữ liệu tập trung của thành phố; đề xuất các cơ chế thử nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi kép, tập trung hỗ trợ sát sao cho các ngành trọng điểm, đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số các ngành nghề theo định hướng của thành phố. Đồng thời, tích hợp các giải pháp phát triển kinh tế xanh gắn với hạ tầng thích ứng vào quy hoạch từng vùng sinh thái tập trung tại dải đô thị ven biển, khu vực hải đảo, đồi núi và khai trường mỏ.

Hiến kế thúc đẩy thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển bền vững

Thực tế, điều kiện địa hình của Quảng Ninh có sự khác biệt lớn giữa ven biển, hải đảo và miền núi. Khu vực ven biển đối diện với bão, triều cường, nước biển dâng, xâm nhập mặn và ngập lụt; các khu vực hải đảo có thêm áp lực về nguồn nước ngọt và khả năng duy trì hạ tầng trong điều kiện thời tiết cực đoan; trong khi miền núi chịu rủi ro về lũ quét, lũ ống và sạt lở đất.

Gợi mở những giải pháp để kết nối tăng trưởng xanh, dữ liệu và năng lực chống chịu biến đổi khí hậu, GS.TSKH Hồ Tú Bảo - Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, Thành viên Hội đồng Tư vấn Quốc gia và Quảng Ninh về Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho rằng, tăng trưởng xanh cần tạo ra nhiều giá trị hơn với lượng tài nguyên sử dụng ít hơn; đồng thời, thành phố cần nâng cao khả năng phát hiện, phản ứng, phục hồi và thích nghi trước những biến động khí hậu.

GS.TSKH Hồ Tú Bảo đề xuất 5 ưu tiên cho tăng trưởng xanh và chống chịu khí hậu. Đó là, mô hình bản sao số vốn tự nhiên; kết nối 3 cực thành một hệ thống; phát triển xanh và chống chịu khí hậu; xây nền tảng số của hệ thống; xây hệ điều hành và quyết định xanh – số.

Còn nghiên cứu của PGS.TS Lưu Đức Hải - Viện trưởng viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng và PGS.TS Tạ Quỳnh Hoa - Trưởng khoa Đào tạo Quốc tế - trường Đại học Xây dựng Hà Nội đề xuất kết hợp quy hoạch đô thị thích ứng, hạ tầng xanh - xám, mô hình “đô thị bọt biển” và các giải pháp dựa vào tự nhiên.

Theo PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng, đối với thành phố Quảng Ninh, cần ưu tiên cách tiếp cận kết hợp giữa hạ tầng xanh - xám, mô hình đô thị bọt biển (Sponge City) và giải pháp dựa vào tự nhiên (NbS). Trong đó, hạ tầng xám giữ vai trò bảo đảm an toàn đối với các rủi ro có cường độ lớn; hạ tầng xanh và NbS tăng cường khả năng trữ, thấm, điều tiết nước, bảo vệ hệ sinh thái; còn mô hình đô thị bọt biển tạo cơ chế kết nối các giải pháp này trong cấu trúc đô thị. Cách tiếp cận này phù hợp định hướng phát triển đô thị xanh, thông minh và bền vững của Quảng Ninh.

Việc áp dụng cần được cụ thể hóa theo từng dạng không gian. Khu vực ven biển cần ưu tiên kiểm soát ngập, triều cường, xói lở và bảo vệ hành lang sinh thái; khu vực hải đảo chú trọng quản lý nước mưa, bổ sung nguồn nước và bảo vệ bờ đảo; khu vực miền núi cần tăng cường khả năng điều tiết dòng chảy, phòng chống lũ quét và sạt lở đất. Đối với các đô thị như, Hạ Long, Cẩm Phả và Quảng Yên, có thể ưu tiên hình thành các không gian “bọt biển” kết hợp công viên ngập nước, hồ điều hòa, bề mặt thấm và giải pháp thu - trữ - tái sử dụng nước mưa.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khoa học công nghệ tại Quảng Ninh cũng đã triển khai nghiên cứu nhiều giải pháp, thiết bị công nghệ hỗ trợ, đánh giá tình hình thời tiết, địa hình, thủy văn… để đưa ra các phương án khắc phục hậu quả của thiên tai. Các doanh nghiệp cũng có cơ hội để kết nối, liên kết để cùng nhau tạo dựng ra những sản phẩm công nghệ phù hợp với điều kiện phát triển của địa phương.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Tuấn - Đại diện Công ty Cổ phần Công nghệ Sáng tạo ATIN cho biết: “Việc Quảng Ninh tổ chức các chương trình kết nối doanh nghiệp công nghệ là một hoạt động rất thiết thực. Qua đó giúp doanh nghiệp công nghệ có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị đang có nhu cầu chuyển đổi số, từ đó mở ra cơ hội hợp tác, triển khai các giải pháp công nghệ và mở rộng thị trường”.