Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đang được đề xuất nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, góp phần xử lý hàng triệu mã số thuế tồn đọng.
Hơn 2,5 triệu người nộp thuế đang ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Để tháo gỡ những vướng mắc kéo dài, Chính phủ đang xây dựng chính sách đặc thù về xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoàn tất các thủ tục liên quan đến mã số thuế.

Theo Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06. Trong đó, trạng thái 03 là trường hợp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; trạng thái 06 là trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Tại dự thảo nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, Chính phủ đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, bao gồm cả thuế môn bài phát sinh trước ngày 1/1/2017, cùng tiền chậm nộp, trong đó có tiền phạt chậm nộp phát sinh trước ngày 1/7/2013, đối với người nộp thuế thuộc hai trạng thái trên.
Theo phương án được nêu trong dự thảo, chính sách dự kiến áp dụng đối với người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 tính đến ngày 21/11/2026. Đáng chú ý, việc xóa tiền chậm nộp theo dự thảo phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện. Người nộp thuế phải hoàn thành việc nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách nhà nước chậm nhất ngày 30/6/2028; đồng thời, hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế phải được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028.
Tiền thuế nợ gốc được xác định bao gồm tiền thuế, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế, không bao gồm lệ phí môn bài thuộc diện được xem xét xóa nợ.
Dự thảo cũng loại trừ hai nhóm đối tượng khỏi phạm vi áp dụng chính sách đặc thù. Nhóm thứ nhất là các chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh ở trạng thái 03, 06 nhưng đơn vị chủ quản vẫn đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Theo số liệu được Bộ Tài chính nêu, nhóm này có khoảng 44.000 chi nhánh.
Nhóm thứ hai là người nộp thuế vẫn thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian ở trạng thái 03, 06. Ngoại lệ được đề xuất đối với trường hợp chỉ bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã kê khai, nộp đủ số thuế phát sinh.
Về quy mô các khoản nợ, Bộ Tài chính cho biết, theo số liệu đến hết năm 2025, khoảng 710.000 người nộp thuế thuộc hai trạng thái trên còn nợ khoảng 1.250 tỷ đồng lệ phí môn bài gốc, cùng khoảng 438 tỷ đồng tiền chậm nộp.
Ngoài ra, nếu tiếp tục hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động đối với gần 2 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03, 06, số tiền phát sinh dự kiến lên tới khoảng 15.000 tỷ đồng. Đây được đánh giá là khoản rất khó thu hồi.
Việc đề xuất xử lý những khoản nợ tồn đọng không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà còn tạo điều kiện để cơ quan thuế rà soát, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu quản lý.
Cùng với chính sách xử lý nợ, việc thông báo tình trạng tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế cũng đang được Bộ Tài chính nghiên cứu hoàn thiện. Trao đổi với báo chí ngày 18/11, đại diện Cục Thuế cho biết Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công an triển khai phương án cung cấp thông tin về tình trạng tạm hoãn xuất cảnh trên ứng dụng VNeID, dự kiến thực hiện trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu bổ sung các phương thức cảnh báo như phối hợp với doanh nghiệp lữ hành, đại lý bán vé máy bay và các nhà mạng di động để gửi thông tin, tin nhắn SMS, giúp người nộp thuế chủ động kiểm tra nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh.
Việc mở rộng các kênh thông báo được kỳ vọng hạn chế tình trạng doanh nghiệp, cá nhân chỉ phát hiện mình thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh khi đã đến sân bay, gây ảnh hưởng đến kế hoạch công tác và hoạt động kinh doanh.

Từ góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng chính sách xử lý những khoản nợ thuế tồn đọng, nếu được thông qua, sẽ tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp, hộ kinh doanh giải quyết các vướng mắc kéo dài. Tuy nhiên, việc được xem xét xóa nợ phải căn cứ vào từng khoản nghĩa vụ và điều kiện cụ thể, không đồng nghĩa toàn bộ số thuế còn nợ đều được xóa.
“Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động đối chiếu nghĩa vụ thuế với cơ quan quản lý, xác định rõ khoản nào thuộc diện được xem xét xóa, khoản nào vẫn phải thực hiện. Đặc biệt, cần quan tâm đến điều kiện và thời hạn hoàn thiện hồ sơ, tránh để những vướng mắc về thủ tục tiếp tục kéo dài”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong khuyến nghị.
Theo Luật sư Nguyễn Thanh Phong, đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục về mã số thuế, việc rà soát hồ sơ đăng ký, tình trạng kê khai và các nghĩa vụ tài chính là cần thiết. Trường hợp phát hiện thông tin chưa chính xác hoặc có vướng mắc trong quá trình xử lý, người nộp thuế nên sớm liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn.
“Chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và hoàn thiện thủ tục pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro phát sinh mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp thuận lợi hơn khi khôi phục hoạt động hoặc thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động theo quy định”, luật sư nhấn mạnh.