Cục Hàng không cho biết tình hình xung đột Trung Đông đã và đang gây ra gián đoạn quy mô lớn với mạng bay toàn cầu, nguy cơ đẩy chi phí vận hành tăng cao.
Trước diễn biến chiến sự leo thang tại khu vực Trung Đông, Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu các hãng hàng không chủ động rà soát, điều chỉnh kế hoạch khai thác và lựa chọn đường bay phù hợp nhằm bảo đảm an toàn hoạt động bay.
Sáng 1/3, Cục Hàng không Việt Nam có công điện khẩn gửi các hãng hàng không nội địa, các hãng hàng không nước ngoài đang khai thác tại Việt Nam; Tổng Công ty Quản lý Bay Việt Nam, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam, các cảng hàng không quốc tế, đơn vị liên quan, triển khai thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn trước tình hình chiến sự leo thang tại khu vực Trung Đông.
Theo Cục Hàng không Việt Nam, tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang nghiêm trọng do các hoạt động quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran. Nhiều quốc gia trong khu vực như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Israel đã công bố đóng cửa hoặc hạn chế không phận nhằm bảo đảm an ninh quốc gia.
Một số cảng hàng không lớn như Dubai, Abu Dhabi và Doha International Airport cũng phải tạm dừng hoặc hạn chế khai thác do lệnh đóng không phận và nguy cơ mất an toàn đối với hàng không dân dụng.
Cục Hàng không cho biết tình hình này đã và đang gây ra gián đoạn quy mô lớn đối với mạng bay toàn cầu. Nhiều hãng hàng không quốc tế buộc phải hủy hoặc điều chỉnh lịch khai thác, trong đó các đường bay đi, đến Trung Đông và các tuyến nối châu Âu - châu Á qua khu vực này chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.
Để bảo đảm tuyệt đối an toàn hàng không, duy trì hoạt động vận tải thông suốt và hạn chế rủi ro cho hành khách, cơ quan quản lý hàng không yêu cầu các đơn vị trong ngành khẩn trương triển khai nhiều biện pháp đồng bộ.
Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) được yêu cầu chủ động xây dựng các giải pháp điều hành bay, đặc biệt với các chuyến bay phải điều chỉnh lịch do ảnh hưởng của chiến sự. VATM có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho các hãng hàng không và đơn vị liên quan để phục vụ công tác điều hành bay an toàn.
Cơ quan quản lý hàng không yêu cầu các hãng hàng không Việt Nam và nước ngoài có đường bay đi, đến hoặc bay qua khu vực không phận bị ảnh hưởng thường xuyên theo dõi, cập nhật tình hình xung đột quân sự tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran và các quốc gia đóng cửa không phận.
Các hãng phải chủ động đánh giá nguy cơ tiềm ẩn, mức độ ảnh hưởng đến các đường bay quốc tế, nhất là các tuyến châu Âu - châu Á; đồng thời cập nhật đầy đủ các cảnh báo an toàn và thông tin từ nhà chức trách hàng không các nước, cũng như từ IATA, ICAO, EASA và các nguồn chính thức khác.
Trên cơ sở đó, các hãng cần kịp thời điều chỉnh kế hoạch khai thác, phương án bay, lựa chọn các đường hàng không thay thế an toàn, tránh khu vực không phận bị đóng hoặc có nguy cơ cao, bảo đảm tàu bay không bay qua vùng xung đột.
Cục Hàng không Việt Nam cũng yêu cầu các hãng hàng không kịp thời thông tin đầy đủ cho hành khách khi có thay đổi lịch bay do ảnh hưởng của xung đột quân sự; thực hiện nghiêm các nghĩa vụ với hành khách theo quy định pháp luật, cung cấp thông tin hỗ trợ, lịch bay mới và giải thích rõ nguyên nhân nhằm hạn chế bất tiện. Các hãng hàng không khai thác đi, đến Việt Nam phải báo cáo và phối hợp chặt chẽ với Cục Hàng không Việt Nam khi điều chỉnh kế hoạch khai thác.
Hiện nay, các hãng hàng không Việt Nam chưa có đường bay thẳng đến Iran và các nước Trung Đông. Vietnam Airlines có một số chuyến bay từ Việt Nam đi và đến châu Âu. Vietnam Airlines cho biết các chuyến bay giữa Việt Nam và châu Âu đều cách xa khu vực xảy ra chiến sự. Hãng tiếp tục theo dõi sát tình hình khai thác và chủ động chuẩn bị phương án phù hợp nhằm bảo đảm hành trình của hành khách luôn an toàn, đúng kế hoạch.
Một số hãng quốc tế như Emirates, Qatar Airways,... có một số chuyến bay từ Việt Nam đến Trung Đông hoặc trung chuyển hành khách qua khu vực này. Cục Hàng không Việt Nam cho biết hiện do ảnh hưởng xung đột quân sự tại Trung Đông, đóng cửa không phận nên hiện tại, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài có 2 tàu bay của hãng Qatar Airways (QR) và Emirates (EK) đang buộc phải nằm lại chưa quay về nước được.
Theo ghi nhận của Reuters, các sân bay lớn trong khu vực như Dubai, Doha, Abu Dhabi và Kuwait đồng loạt đóng cửa khi nhiều quốc gia Trung Đông phong tỏa không phận. Dữ liệu bản đồ bay cho thấy bầu trời trên Iran, Iraq, Kuwait, Israel và Bahrain gần như trống rỗng. Hàng loạt hãng bay tại châu Âu và Trung Đông thông báo hủy chuyến trên diện rộng.
Theo dữ liệu sơ bộ của Cirium, khoảng 50% số chuyến bay đến Qatar và Israel đã bị hủy trong ngày thứ Bảy, gần 28% chuyến bay đến Kuwait bị hủy, tổng cộng khoảng 24% số chuyến bay đến Trung Đông bị xóa khỏi lịch trình.
Dubai và Doha vốn là nút giao Đông - Tây, điều phối lưu lượng bay đường dài giữa châu Âu và châu Á thông qua hệ thống nối chuyến dày đặc. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều tạo hiệu ứng dây chuyền toàn cầu, buộc các hãng bay phải chuyển hướng qua Larnaca (Síp), Jeddah, Cairo hoặc Riyadh, làm tăng thời gian bay và chi phí nhiên liệu.
“Quy mô của các trung tâm trung chuyển này hiện nay là vô cùng lớn. Hàng trăm nghìn người sẽ bị mắc kẹt ở những nơi không phù hợp trên thế giới mà không biết khi nào có thể tiếp tục hành trình”, nhà phân tích hàng không Anh John Strickland nhận định.
Ông lưu ý các hãng vùng Vịnh như Emirates và Qatar Airways không chỉ vận chuyển hành khách mà còn là những nhà khai thác vận tải hàng hóa lớn nhất thế giới, nên tác động lan sang chuỗi cung ứng toàn cầu.
Eric Schouten, Giám đốc tư vấn an ninh hàng không của Dyami cũng cảnh báo hành khách và hãng bay có thể phải đối mặt với việc đóng cửa không phận “trong một thời gian khá dài” nếu xung đột leo thang.
Cơ quan An toàn hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đã khuyến cáo các hãng bay tránh không phận khu vực bị ảnh hưởng bởi hoạt động quân sự. Flightradar24 thậm chí phải tạm thời hạn chế dịch vụ do lượng truy cập tăng đột biến.
Chuyên gia nhận định, sau xung đột Nga – Ukraine, việc đóng cửa thêm một hành lang bay chiến lược có nguy cơ đẩy chi phí vận hành, giá vé và thời gian di chuyển tăng cao trên quy mô toàn cầu, trong khi nguy cơ bắn nhầm và rủi ro an ninh tiếp tục phủ bóng lên ngành vận tải hàng không.
