Mặc dù phải chịu sức ép chuyển đổi xanh để giữ đơn hàng xuất khẩu, nhưng hàng nghìn doanh nghiệp vẫn tiếp tục chờ đợi cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) để tiếp cận nguồn điện tái tạo.
Theo phản ánh từ nhiều doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn tại các khu công nghiệp, điện mặt trời mái nhà, giải pháp được triển khai rộng nhất hiện nay, chỉ đáp ứng khoảng 12% đến 20% nhu cầu điện của nhà máy. Điều này đồng nghĩa, để đạt mục tiêu sử dụng 100% điện xanh, doanh nghiệp bắt buộc phải kết hợp thêm các phương án khác như hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) và cơ chế mua điện tái tạo trực tiếp qua DPPA. Tuy nhiên, đến nay, việc mua bán điện trực tiếp vẫn chưa rõ thời điểm áp dụng, khiến nhiều kế hoạch chuyển đổi năng lượng bị đình trệ.
Áp lực càng trở nên cấp bách khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong năm 2026, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh và yêu cầu hệ thống điện quốc gia phải mở rộng công suất nhanh chóng trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện vẫn hiện hữu. Cùng với đó, biến động của thị trường nhiên liệu toàn cầu tiếp tục đặt ra bài toán đảm bảo an ninh năng lượng và chi phí điện ổn định cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh hệ thống điện, đặc biệt vào mùa khô, vẫn có thể thiếu công suất vào giờ cao điểm, hệ thống lưu trữ (BESS) được kỳ vọng trở thành “mảnh ghép” quan trọng giúp nâng cao độ linh hoạt vận hành, hỗ trợ cung ứng điện, giảm áp lực cho lưới và tăng khả năng tích hợp nguồn năng lượng tái tạo. Không chỉ là giải pháp công nghệ, BESS đang được nhìn nhận như công cụ chiến lược để doanh nghiệp duy trì nguồn điện xanh ổn định, phục vụ sản xuất liên tục và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tuy vậy, ngay cả điện mặt trời mái nhà, mô hình tự sản tự tiêu vốn được coi là giải pháp nhanh nhất, cũng đang vấp phải hàng loạt “điểm nghẽn” trong triển khai. Các doanh nghiệp phản ánh tình trạng thiếu tiêu chuẩn rõ ràng về thiết bị đấu nối, quy trình kiểm định an toàn, cơ chế giám sát công suất phát ngược lên lưới… khiến nhà đầu tư lo ngại rủi ro phát sinh chi phí và kéo dài thời gian cấp phép.
Đáng chú ý, dù quy định hiện hành cho phép bán lượng điện dư lên lưới với tỷ lệ 20%, dự thảo đề xuất lên tới 50% nhưng thực tế vẫn chưa ghi nhận trường hợp doanh nghiệp hoặc người dân bán được điện dư. Phần lớn phải lắp thiết bị “chống phát ngược” (Zero-Export) để tránh thủ tục phức tạp. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả đầu tư mà còn gây lãng phí lớn khi nguồn điện sạch dư thừa bị “bỏ đi”, trong khi hệ thống điện vẫn chịu áp lực thiếu công suất.
Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân xuất phát từ những chính sách chưa được hoàn thiện trong cơ chế mua lại điện trực tiếp theo cơ chế DPPA, đồng thời doanh nghiệp còn e ngại do thủ tục hành chính còn rườm rà. Một số hiệp hội cũng nhận định, hiện vẫn tồn tại khoảng trống pháp lý đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ mua điện theo mô hình ESCO hiện nay bị hạn chế về chính sách, dẫn tới tình trạng hợp đồng phải “lách luật” để tiếp cận nguồn điện sạch. Bên cạnh đó, khái niệm và định nghĩa về “điện mặt trời mái nhà” vẫn còn cứng nhắc, chưa theo kịp thực tế hạ tầng đa dạng của doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, các cơ chế then chốt như mua bán điện qua đường dây riêng, chia sẻ điện nội bộ trong khu công nghiệp, hay bán điện dư lên lưới… vẫn thiếu hướng dẫn đồng bộ, khiến thị trường điện tái tạo chưa thể vận hành theo đúng kỳ vọng.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 253/2025/QH15 ngày 11/12/2025 đã xác định chủ trương mở rộng đối tượng tham gia cơ chế DPPA, cho phép các đơn vị bán lẻ điện trong khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp… được tham gia. Tuy nhiên, đến nay, các quy định hướng dẫn thực thi vẫn chưa được ban hành, khiến chính sách tiếp tục nằm trên giấy.
Trước yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ điểm nghẽn, tổng hợp vướng mắc và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý cho điện tái tạo và DPPA, đồng thời thúc đẩy ứng dụng BESS như một nền tảng đảm bảo nguồn điện xanh ổn định cho sản xuất, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp – cơ quan của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Viện Nghiên cứu Ứng dụng Năng lượng thông minh (iSEAR) tổ chức Diễn đàn với chủ đề: “HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐIỆN TÁI TẠO & LƯU TRỮ BESS: NỀN TẢNG NĂNG LƯỢNG XANH ỔN ĐỊNH CHO DOANH NGHIỆP”.
Diễn đàn sẽ diễn ra từ 13h30 – 17h30, thứ Ba, ngày 21/4/2026, tại Hội trường tầng 7, Tòa nhà VCCI, số 9 Đào Duy Anh, Kim Liên, Hà Nội.
Chương trình dự kiến có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, các chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp cùng các cơ quan báo chí, truyền hình. Diễn đàn được kỳ vọng sẽ là không gian đối thoại chính sách quan trọng, nơi các bên cùng nhìn thẳng vào những bất cập của thị trường điện tái tạo hiện nay và đề xuất giải pháp thực chất nhằm đưa DPPA vào vận hành, thúc đẩy đầu tư BESS và xây dựng nền tảng năng lượng xanh ổn định cho doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng cao sắp tới.
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
Nhà báo Phương Thanh - Điện thoại: 0978199764 - Email: [email protected]
Phóng viên Bích Phương - Điện thoại: 0949410296 - Email: [email protected]
Link đăng ký tham dự tại đây: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc1ZY6mqh2NeGPknWUhbM35APSCoMSDJIZKKyJ8MCmMFfa4tA/viewform
