4 ưu tiên để tăng trưởng xanh tại Việt Nam

Nhận định được các chuyên gia trong nước và quốc tế nêu ra tại Diễn đàn Đầu tư xanh Vương quốc Anh – Việt Nam 2026. Diễn đàn vừa được Đại sứ quán Anh tại Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán Anh tại TP. Hồ Chí Minh tổ chức, nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực tài chính xanh, năng lượng sạch và tăng trưởng thích ứng với khí hậu.

Diễn đàn đánh dấu cột mộc ra mắt Quan hệ đối tác Đầu tư xanh Vương quốc Anh – Việt Nam, cụ thể lễ ra mắt Bộ công cụ Quan hệ đối tác Đầu tư xanh (GIP) nâng cấp của Vương quốc Anh cùng “Hướng dẫn Năng lực xanh”, cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn chính sách và công cụ tài chính nhằm hỗ trợ Việt Nam đạt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao và phát thải ròng bằng 0 (net-zero).

Bộ công cụ GIP là cơ chế tăng cường nhằm triển khai các cam kết trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Vương quốc Anh – Việt Nam, bao gồm Quan hệ đối tác Năng lượng sạch và Tài chính xanh, qua đó kết nối hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ xuyên suốt chuỗi đầu tư cho các nhà hoạch định chính sách, định chế tài chính, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Bộ công cụ này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam triển khai các mục tiêu của Quan hệ đối tác Chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) trong tiến trình chuyển dịch xanh.

Tại sự kiện, Đại sứ Anh Iain Frew đã công bố một loạt sáng kiến hợp tác mới được ra mắt nhằm minh chứng cho việc áp dụng hiệu quả Bộ công cụ GIP, gồm: Chương trình Hợp tác thúc đẩy chuyển dịch vì khí hậu (UK PACT) hỗ trợ kỹ thuật để JETP xây dựng lộ trình Phòng thí nghiệm toàn cầu về phát triển năng lượng xanh và mạng lưới liên kết (GREEN Lab) cho Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia tại Việt Nam (NSMO);

Thỏa thuận với Bộ Công Thương Việt Nam về “Đối tác Tăng tốc điện gió ngoài khơi”, một sáng kiến lấy JETP làm trọng tâm để tập trung vào việc chuẩn bị dự án, phát triển chuỗi cung ứng cũng như giảm rủi ro giai đoạn đầu cho việc phát triển điện gió ngoài khơi, hỗ trợ đạt mục tiêu JETP và Quy hoạch điện VIII;

Hỗ trợ kỹ thuật của UK PACT về tài chính xanh để xây dựng Khung Tài chính bền vững cho Trung tâm Tài chính Quốc tế của Việt Nam, kế thừa các hoạt động trước đó từ TheCityUK;

Chương trình Thành phố xanh, Năng lượng và Hạ tầng của Vương quốc Anh (GCIEP) hỗ trợ Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội triển khai Nền tảng Thông tin mời thầu nâng cấp nhằm đơn giản hóa việc tiếp cận thông tin cho các doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế, đẩy nhanh phát triển giao thông đô thị bền vững.

Đại sứ Anh tại Việt Nam, Iain Frew, chia sẻ: “Sự tham gia tích cực của các cơ quan chính phủ, đối tác phát triển và khu vực tư nhân tại Diễn đàn hôm nay thể hiện cam kết chung của chúng ta: thúc đẩy các quan hệ đối tác mới, dựa trên một môi trường thuận lợi vững chắc, nhằm mở rộng các dự án khả thi để hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh toàn diện và bền vững của Việt Nam.”

Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Trương Thanh Hoài cũng cho biết: “Chuyển đổi năng lượng xanh, ít phát thải là con đường tất yếu để Việt Nam phát triển bền vững. Với sự hỗ trợ của Vương quốc Anh và các đối tác quốc tế trong khuôn khổ JETP, Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách, tháo gỡ rào cản và tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực điện gió.”

Thảo luận xoay quanh các chủ đề "nóng" - trụ cột của tăng trưởng xanh tại Việt Nam, với trụ cột chuyển dịch xanh – Năng lượng sạch & Hạ tầng xanh, diễn đàn nhận định tài chính tư nhân quốc tế và tài chính hỗn hợp giữ vai trò then chốt trong mở rộng năng lượng tái tạo và nâng cấp lưới điện, đặc biệt trong các lĩnh vực điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và hạ tầng xanh, phụ thuộc vào các chính sách tạo điều kiện và hỗ trợ giai đoạn cuối rõ ràng.

Về tài chính xanh, theo các chuyên gia, cần các khung chính sách vững chắc và mô hình hỗn hợp để khai thông nguồn vốn xanh lớn, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các tổ chức tài chính phát triển (DFI), ngân hàng thương mại và các đối tác quốc tế.

Tăng trưởng thích ứng của Việt Nam cũng được nhìn nhận đang thúc đẩy các giải pháp thích ứng và dựa vào tự nhiên, với sự hỗ trợ từ Vương quốc Anh, song khoảng cách tài chính thích ứng vẫn là thách thức lớn.

Đổi mới xanh: Ví dụ về Chương trình Thúc đẩy Tài chính khí hậu của Vương quốc Anh trong thúc đẩy hợp tác tài chính và các giải pháp xanh hướng tới tương lai như điện mặt trời áp mái cho khu vực thương mại và công nghiệp, cũng như thí điểm các giải pháp lưu trữ năng lượng bằng pin.

Theo đó, các đại biểu đề xuất bốn nhóm ưu tiên để thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Việt Nam:

Thứ nhất, thúc đẩy cải cách chính sách và quy định để khai thông nguồn năng lượng sạch, tài chính xanh và đầu tư hạ tầng bền vững.

Thứ hai, tăng cường chuẩn bị cho các dự án, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, lưới điện và phát triển đô thị thích ứng với khí hậu.

Thứ ba, mở rộng các công cụ và quan hệ đối tác tài chính hỗn hợp để huy động vốn tư nhân trên quy mô lớn, bao gồm doanh nghiệp vừa và nhỏ và doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Thứ tư, tăng cường phối hợp đa bên từ các cơ quan chính phủ, các tổ chức tài chính phát triển và khu vực tư nhân để đưa cam kết thành hành động thực tế, bao gồm công nghệ khí hậu, đổi mới và phát triển kỹ năng.

Diễn đàn tái khẳng định cam kết lâu dài của Vương quốc Anh trong việc hỗ trợ Việt Nam phát triển xanh, sạch và bền vững thông qua quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, tận dụng Bộ công cụ GIP nâng cấp để hỗ trợ xuyên suốt các lĩnh vực chính sách, công nghệ, tài chính và thương mại, hướng tới các mục tiêu chung về tăng trưởng xanh và JETP.