5 định hướng trọng tâm nâng cao năng lực tăng trưởng ngành bao bì

Hội thảo “Ngành bao bì Việt Nam: Từ cơ hội thị trường đến năng lực tăng trưởng doanh nghiệp”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh khu vực TP HCM (VCCI-HCM) phối hợp với Tập đoàn Protus tổ chức chiều ngày 25/3, tại phường Thủ Dầu Một, TP HCM.

Phát biểu tại Hội thảo, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm cho biết, thị trường bao bì toàn cầu hiện đã đạt quy mô khoảng 1,18 nghìn tỷ USD vào năm 2025, và tiếp tục tăng trưởng ổn định nhờ thương mại điện tử, nhu cầu mở rộng sản xuất, tiêu dùng và xu hướng phát triển bền vững.

Theo Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm, tại Việt Nam, quy mô thị trường bao bì năm 2025 ước đạt khoảng 14 tỷ USD. Theo báo cáo mới nhất từ Mordor Intelligence, ngành bao bì giấy Việt Nam đạt quy mô 2,84 tỷ USD vào năm 2025 và được dự báo sẽ đạt 3,11 tỷ USD năm 2026 và tăng lên 4,92 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm (CAGR) đạt khoảng 9,61% trong giai đoạn dự báo (2026 - 2031).

Giám đốc VCCI-HCM đánh giá, đà tăng trưởng của ngành bao bì Việt Nam trong giai đoạn hiện nay không chỉ đến từ sự mở rộng của sản xuất và tiêu dùng, mà còn được thúc đẩy bởi nhiều động lực mới mang tính dài hạn. Những động lực này đến từ cả các yếu tố bên ngoài như sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, sự bùng nổ của thương mại điện tử và tiến trình hội nhập quốc tế; đồng thời xuất phát từ các yếu tố nội tại như sức cầu trong nước, tiến bộ công nghệ và yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững.

“Sự cộng hưởng của các xu hướng này đang tái định hình cấu trúc thị trường, vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra áp lực chuyển đổi mạnh mẽ đối với các doanh nghiệp bao bì”, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm đánh giá.

Ông cũng đồng thời chỉ ra một số xu hướng rõ nét của năm 2025: Thứ nhất, nhu cầu bao bì xanh tăng mạnh: Các thị trường xuất khẩu lớn yêu cầu doanh nghiệp phải sử dụng vật liệu tái chế, giảm phát thải carbon và minh bạch chuỗi cung ứng.

Thứ hai, sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu: Việt Nam tiếp tục là điểm đến của các nhà sản xuất quốc tế, kéo theo nhu cầu lớn về bao bì chất lượng cao, đặc biệt trong các ngành điện tử, thương mại điện tử và thực phẩm chế biến.

Thứ ba, cạnh tranh trong ngành ngày càng gay gắt: Không chỉ giữa các doanh nghiệp trong nước, mà còn với các doanh nghiệp FDI có lợi thế về công nghệ và vốn.

“Trong bối cảnh đó, một vấn đề mang tính “then chốt” đối với ngành bao bì Việt Nam chính là liên kết ngành. Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp bao bì Việt Nam vẫn hoạt động rời rạc, quy mô nhỏ và chưa hình thành được chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Điều này dẫn đến chi phí sản xuất cao; Khó đáp ứng các đơn hàng lớn và tiêu chuẩn quốc tế; Hạn chế trong đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm”, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh.

Do đó, để nâng cao năng lực tăng trưởng, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm đã đề xuất một số định hướng trọng tâm:

Một là, thúc đẩy liên kết chuỗi trong ngành bao bì: Kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu – doanh nghiệp sản xuất bao bì – doanh nghiệp sử dụng bao bì, hình thành hệ sinh thái ngành.

Hai là, tăng cường liên kết vùng: Phát huy lợi thế của từng địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đặc biệt là TP HCM – Đồng Nai - Tây Ninh.

Ba là, đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo: Chuyển từ gia công sang thiết kế, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là bao bì thông minh, bao bì sinh học.

Bốn là, nâng cao năng lực quản trị theo tiêu chuẩn ESG: Đây không còn là xu hướng, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm là, tăng cường vai trò của các tổ chức trung gian: VCCI, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức hỗ trợ sẽ đóng vai trò kết nối, cung cấp thông tin thị trường, đào tạo và tư vấn cho doanh nghiệp.

Ông cũng cho rằng, ngành bao bì Việt Nam đang có “cơ hội thị trường” rất lớn. Nhưng để biến cơ hội đó thành năng lực tăng trưởng thực chất, điều quan trọng nhất là liên kết – đổi mới – và nâng cấp nội lực doanh nghiệp.

“Trong thời gian tới, VCCI-HCM cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp ngành bao bì thông qua các chương trình đào tạo về ESG và phát triển bền vững; Đồng thời, kết nối doanh nghiệp với đối tác quốc tế và hỗ trợ xây dựng chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh”, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm khẳng định.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Trường Thi – Phó Giám đốc Sở công thương TP HCM cũng đánh giá, ngành bao bì không còn đơn thuần là "lớp áo" bên ngoài. Trong những năm qua, ngành đã khẳng định vị thế là một ngành công nghiệp hỗ trợ thiết yếu, gắn kết chặt chẽ với các trụ cột sản xuất của thành phố và cả nước như: thực phẩm, dược phẩm, điện tử và logistics, đặc biệt là với các ngành trọng điểm của thành phố như gỗ và da giày.

Đặc biệt, trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, bao bì chính là "mắt xích" nâng cao giá trị thặng dư cho sản phẩm xuất khẩu và tối ưu hóa chi phí vận hành. Với khu vực phía Nam - trọng điểm là TP HCM, Đồng Nai, Tây Ninh chúng ta đã hình thành được một hệ sinh thái bao bì tương đối hoàn chỉnh tại các khu công nghiệp lớn như VSIP, Mỹ Phước, Sóng Thần.

Tuy nhiên, ông cho rằng, ngành bao bì đang đứng trước những "bài kiểm tra" khắc nghiệt từ thị trường quốc tế. Theo đó, các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đang áp dụng các tiêu chuẩn khắt khe về ESG, kinh tế tuần hoàn và đặc biệt là quy định chống phá rừng (EUDR).

Cùng với đó, quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam bắt buộc doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ "sản xuất" sang "tái chế". Ngoài ra, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là ở khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), vẫn còn là điểm nghẽn lớn.

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, ông Thi cho biết, Sở Công thương TP HCM xác định sẽ luôn đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp thông qua 4 định hướng trọng tâm sau:

Thứ nhất, thúc đẩy "Xanh hóa" sản xuất: Ưu tiên phát triển bao bì công nghệ cao, vật liệu mới thân thiện môi trường gắn liền với Chiến lược tăng trưởng xanh của Thành phố.

Thứ hai, hỗ trợ chuẩn hóa quốc tế: Tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận, thực hành các tiêu chuẩn ESG, giúp sản phẩm Việt Nam rộng đường vào các thị trường khó tính nhất như Hoa Kỳ, châu Âu.

Thứ ba, tăng cường liên kết vùng: Thắt chặt mối liên kết giữa TP HCM – Đồng Nai – Tây Ninh để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh chung cho khu vực.

Thứ tư, số hóa trong quản trị và thiết kế: Khuyến khích ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ trong thiết kế sản phẩm và quản lý sản xuất để bắt kịp xu hướng cá nhân hóa bao bì trong thương mại điện tử.

“Tôi tin tưởng rằng, với sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp và sự phối hợp chặt chẽ của các tổ chức như VCCI, ngành bao bì sẽ trở thành mũi nhọn trong quá trình hiện đại hóa nền công nghiệp nước nhà”, ông Nguyễn Trường Thi nhấn mạnh.

Ở góc độ doanh nghiệp đồng hành cùng chương trình, ông Hong Decheng – Tổng Giám đốc Công ty Protus Supply Chain Việt Nam nhấn mạnh đến vai trò của năng lực nội tại.

Ông Hong Decheng cho rằng, trong bối cảnh đơn hàng lớn và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế chi phí mà cần chuẩn bị năng lực một cách bài bản – từ quản trị, tài chính đến vận hành để có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Việc chủ động xây dựng nền tảng vận hành vững chắc sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ nắm bắt cơ hội, mà còn chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất và bền vững”, ông Hong Decheng nhấn mạnh.