Du lịch bền vững không phải là điều quá xa xôi hay phức tạp, mà bắt đầu từ những quyết định tinh tế và có trách nhiệm của mỗi cá nhân.
Theo Báo cáo Du lịch & Bền vững (Travel & Sustainability Report) mới nhất từ Booking.com, phần lớn du khách Việt Nam mong muốn thực hiện các chuyến đi có trách nhiệm. Tuy nhiên, làm thế nào để hiện thực hóa mong muốn này nhằm mang lại lợi ích thiết thực cho người dân bản địa và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường?
Một khảo sát được Booking.com thực hiện trong hai năm liên tiếp trên 32.500 người tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ đã mang lại cái nhìn toàn diện về tác động của du lịch đến đời sống người dân.
Trên quy mô toàn cầu, 60% người tham gia nhận định du lịch đem lại ảnh hưởng tích cực. Tại Việt Nam, con số này lên tới 76% - phản ánh sự đón nhận cởi mở của người dân đối với ngành công nghiệp không khói. Những lợi ích được ghi nhận nhiều nhất gồm: 60% thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương; 55% tạo ra cơ hội việc làm và sinh kế; 50% mở rộng các lựa chọn vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng.
Tuy nhiên, sự phát triển nóng của du lịch cũng kéo theo nhiều áp lực. Mối quan ngại lớn nhất của cộng đồng địa phương tập trung vào: Ùn tắc giao thông: 41%; Lượng rác thải gia tăng: 41%; Chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn: 32%; Tình trạng quá tải du khách: 25%.
Đứng trước thực trạng đó, 85% du khách Việt Nam khẳng định du lịch bền vững là điều quan trọng hoặc rất quan trọng, và 85% mong muốn góp phần giúp điểm đến trở nên tốt đẹp hơn sau mỗi chuyến đi.
Để giúp du khách hiện thực hóa mong muốn này, Booking.com gợi ý 6 hành động đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt:
Thứ nhất, khám phá những điểm đến ít người biết đến. Áp lực lên hạ tầng và nhịp sống địa phương phần lớn đến từ sự quá tải tại các điểm du lịch nổi tiếng. Trong bối cảnh 35% người dân muốn địa phương quảng bá các danh thắng lân cận và 40% du khách Việt chủ động tránh nơi đông đúc, việc tìm kiếm các tọa độ mới là bước đi hợp lý.
Thứ hai, du lịch ngoài mùa cao điểm. Chỉ cần dịch chuyển thời gian chuyến đi sớm hoặc muộn hơn vài tuần, áp lực lên hạ tầng địa phương trong các đợt cao điểm đã giảm đi đáng kể.
Trải nghiệm cố đô Huế những tháng đầu năm để tận hưởng vẻ đẹp trầm lắng, tiết trời mát mẻ và nhịp sống êm đềm; hoặc ghé thăm Nhật Bản ngay sau Tuần lễ Vàng (cuối tháng 5) khi lượng khách đã vắng hơn nhưng không khí xuân vẫn còn dịu mát. Đối với các gia đình đi du lịch hè, việc chọn các quốc gia có lịch học lệch nhau cũng giúp chuyến đi thư thái và tiết kiệm chi phí hơn.
Thứ ba, ưu tiên di chuyển như người bản địa. Lựa chọn phương tiện giao thông ảnh hưởng trực tiếp đến khí thải và tình trạng kẹt xe tại điểm đến. Với 50% du khách dự định dùng phương tiện di chuyển bền vững, các giải pháp xanh ngày càng đa dạng:
Thay vì di chuyển hoàn toàn bằng ô tô hay taxi, hãy đi bộ, đạp xe dọc bờ sông hoặc đi giao thông công cộng. Tại TP HCM và Hà Nội, du khách có thể sử dụng xe buýt 2 tầng hop-on hop-off, hệ thống metro hoặc ngắm phố phường chậm rãi trên những chiếc xích lô truyền thống.
Thứ tư, chi tiêu tại chỗ – Trực tiếp hỗ trợ kinh tế địa phương. Lựa chọn nơi ăn uống, mua sắm quyết định dòng tiền của bạn có thực sự ở lại với cộng đồng hay không. Ưu tiên chọn quán ăn gia đình thay vì các chuỗi nhà hàng lớn. Khi tìm mua quà lưu niệm, hãy ghé các chợ truyền thống và cơ sở kinh doanh độc lập thay vì các cửa hàng kiểu sân bay. Điều này không chỉ giúp bạn sở hữu món quà mang đậm nét bản sắc mà còn trực tiếp hỗ trợ sinh kế cho nghệ nhân và doanh nghiệp nhỏ tại địa phương.
Thứ năm, chủ động bảo tồn môi trường địa phương. Khi rác thải là mối lo lớn của 41% người dân địa phương, việc 54% du khách cam kết giảm rác thải trong chuyến đi là tín hiệu rất tích cực. Mang theo bình nước cá nhân, túi vải và tuân thủ nguyên tắc "không để lại gì ngoài những vết chân". Đi đúng lộ trình hướng dẫn để không làm hư hại thảm thực vật hay hệ sinh thái nhạy cảm. Du khách cũng có thể tham gia các trải nghiệm gắn liền với bảo tồn như quan sát và thả rùa con tại Côn Đảo hoặc trekking sinh thái đỉnh Đại Bình (Bảo Lộc) kết hợp trồng cây và thu gom rác.
Thứ sáu, tôn trọng và hòa nhập với văn hóa bản địa. Những nỗ lực tìm hiểu quy tắc ứng xử, trang phục và tập quán local không chỉ giảm thiểu bất đồng văn hóa mà còn giúp du khách nhận được sự đón tiếp nồng hậu hơn. Tìm hiểu kỹ quy định tại các di tích lịch sử hay không gian linh thiêng trước khi đến. Học một vài từ chào hỏi bằng tiếng địa phương hay nhận biết thời điểm không nên chụp ảnh là những hành động nhỏ thể hiện sự trân trọng sâu sắc đến cộng đồng đón tiếp.
Du lịch bền vững không phải là điều quá xa xôi hay phức tạp, mà bắt đầu từ những quyết định tinh tế và có trách nhiệm của mỗi cá nhân. Bằng cách cân bằng giữa nhu cầu trải nghiệm và sự tôn trọng đối với thiên nhiên cũng như con người bản địa, mỗi chuyến đi sẽ vừa đong đầy kỷ niệm đẹp, vừa góp phần gìn giữ giá trị cho muôn đời sau.
