Chiến lược phát triển ethanol, khí sinh học và hydro của Ấn Độ giúp giảm phụ thuộc dầu nhập khẩu, đồng thời mang đến nhiều gợi mở cho Việt Nam về an ninh năng lượng.
Khi giá dầu thế giới liên tục tăng cao và những bất ổn địa chính trị đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu, Ấn Độ đang tăng tốc cuộc chuyển đổi nhiên liệu quy mô lớn nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu.
Ấn Độ hiện đáp ứng khoảng 88,5% nhu cầu dầu thô bằng nguồn nhập khẩu. Riêng trong tháng 6, hơn một nửa lượng dầu nhập khẩu của nước này đến từ Nga, sau khi New Delhi tận dụng nguồn dầu giá rẻ kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào Moscow cũng khiến nền kinh tế Nam Á đối mặt với nhiều rủi ro mới. Washington đang cân nhắc áp mức thuế lên tới 100% đối với các quốc gia tiếp tục mua dầu Nga nếu xung đột Ukraine không sớm kết thúc.
Trong khi đó, công ty phân tích Kpler cảnh báo giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz và tuyến hàng hải Biển Đỏ đồng thời bị gián đoạn. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh đó, đa dạng hóa nguồn năng lượng đã trở thành lựa chọn bắt buộc thay vì một mục tiêu dài hạn.
Diwakar Murugan, chuyên gia của Omdia, nhận định các hãng xe tại Ấn Độ hiện đồng thời đầu tư vào xe hybrid, xe chạy khí nén tự nhiên (CNG), nền tảng nhiên liệu linh hoạt (flex-fuel) và hydro thay vì chỉ đặt cược vào xe điện. Cách tiếp cận này giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào bất kỳ một loại nhiên liệu nào.
Ethanol trở thành “lá bài” chiến lược
Trong số các giải pháp đang triển khai, ethanol được xem là thành công nổi bật nhất. Ấn Độ đã hoàn thành mục tiêu pha trộn 20% ethanol vào xăng sớm hơn kế hoạch 5 năm.
Chương trình ethanol được khởi động từ năm 2014 và nhanh chóng trở thành một phần quan trọng trong chiến lược giảm nhập khẩu dầu. Theo Chính phủ Ấn Độ, việc pha trộn ethanol đã giúp nước này tiết kiệm khoảng 20 tỷ USD ngoại tệ và thay thế hơn 31 triệu tấn dầu thô nhập khẩu.
Các chuyên gia của Rystad Energy ước tính, chỉ riêng việc duy trì tỷ lệ pha trộn E20 có thể giúp Ấn Độ tiết kiệm gần 4 tỷ USD mỗi năm cho đến năm 2030. Nếu giá dầu tiếp tục ở mức cao, khoản tiết kiệm có thể lên tới 6,4 tỷ USD mỗi năm.
Không chỉ giúp giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, ethanol còn tạo thêm đầu ra cho ngô, mía và nhiều loại cây trồng trong nước, qua đó nâng thu nhập của nông dân và giảm áp lực nhập siêu năng lượng.
Đây là điểm khác biệt trong chiến lược của Ấn Độ: chính sách nhiên liệu sinh học được thiết kế đồng thời phục vụ cả mục tiêu năng lượng lẫn phát triển nông nghiệp.
Song song với ethanol, New Delhi đang mở rộng sản xuất khí sinh học nén từ chất thải nông nghiệp và chất thải chăn nuôi nhằm thay thế khí thiên nhiên trong giao thông và công nghiệp.
Chính phủ nước này cũng đang nghiên cứu pha trộn 15% isobutanol vào dầu diesel, đồng thời vừa thử nghiệm thành công đoàn tàu đầu tiên chạy bằng pin nhiên liệu hydro.
Việc phát triển nhiều loại nhiên liệu thay thế cùng lúc cho thấy Ấn Độ đang theo đuổi mô hình đa dạng hóa, thay vì phụ thuộc vào một công nghệ duy nhất như xe điện.
Câu chuyện của Ấn Độ mang đến nhiều gợi mở đối với Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng nhanh, trong khi nền kinh tế vẫn chịu tác động lớn từ biến động giá dầu thế giới.
Khác với nhiều quốc gia chỉ tập trung vào điện hóa giao thông, Ấn Độ lựa chọn phát triển đồng thời nhiều giải pháp như ethanol, khí sinh học, hydro, nhiên liệu linh hoạt và nhiên liệu sinh học. Cách tiếp cận này giúp phân tán rủi ro và tận dụng tối đa lợi thế của từng nguồn năng lượng.
Việt Nam cũng có nhiều điều kiện để phát triển nhiên liệu sinh học nhờ nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào từ mía, sắn, ngô, rơm rạ và chất thải chăn nuôi. Việc mở rộng sử dụng ethanol, khí sinh học, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) hay hydro xanh không chỉ góp phần giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch mà còn tạo thêm giá trị cho khu vực nông nghiệp và thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Tuy nhiên, kinh nghiệm của Ấn Độ cũng cho thấy chuyển đổi năng lượng cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, đi kèm với nâng cấp tiêu chuẩn phương tiện, phát triển hạ tầng phân phối nhiên liệu và cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ.
Khi được thực hiện đồng bộ, đa dạng hóa nhiên liệu không chỉ là giải pháp ứng phó với biến động giá dầu, mà còn trở thành nền tảng để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những cú sốc năng lượng trong tương lai.
