Làn sóng bán ròng của khối ngoại tiếp tục tạo áp lực lên thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng cũng mở ra cơ hội tích lũy cổ phiếu chất lượng ở mức định giá hấp dẫn cho nhà đầu tư dài hạn.
Trong cấu trúc tài chính toàn cầu, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đóng vai trò như một lực hút trung tâm đối với dòng vốn đầu tư quốc tế. Khi lợi suất này tăng lên, các thị trường cận biên và mới nổi thường phải đối mặt với nguy cơ rút vốn do nhà đầu tư tìm đến các tài sản an toàn hơn.
Khối ngoại bán ròng kỷ lục
Theo số liệu từ Mirae Asset, phản ứng trước triển vọng thắt chặt của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chỉ số DXY đã tăng lên 100,9 điểm, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn hai năm vọt lên 4,18%, mức cao nhất trong vòng một năm. Sự phục hồi của đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ đang trở thành “cơn gió ngược” đối với nhiều nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Tính đến ngày 19/6/2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng gần 78.000 tỷ đồng. Con số này đặc biệt đáng chú ý khi so sánh với mức bán ròng khoảng 90.000 tỷ đồng của cả năm 2024 và 125.000 tỷ đồng trong năm 2025. Như vậy, chỉ trong chưa đầy nửa năm, lượng vốn rút ra đã tiến sát quy mô bán ròng của cả năm 2024. Trong bối cảnh đó, ổn định tỷ giá trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của chính sách tiền tệ Việt Nam.
Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động hơn thông qua việc điều chỉnh các tỷ lệ an toàn hệ thống. Theo Thông tư 25/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn được nâng từ 30% lên 40%. Đồng thời, quy định mới cho phép kéo dài thời gian tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng huy động (LDR), qua đó giúp các ngân hàng giảm áp lực huy động vốn từ khu vực dân cư.
Bên cạnh đó, NHNN còn ban hành Công văn 4551/NHNN-CSTT cho phép loại trừ phần dư nợ tăng thêm đối với các dự án nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi giới hạn tín dụng bất động sản. Chính sách này tạo dư địa tín dụng đáng kể cho các lĩnh vực được ưu tiên phát triển.
Các công cụ điều tiết thanh khoản khác như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), bán hoán đổi kỳ hạn USD hay quản lý thị trường vàng cũng đang được triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, mặt trái của việc nới lỏng các tỷ lệ an toàn là nguy cơ gia tăng áp lực lạm phát trong nước nếu dòng tín dụng mở rộng quá nhanh. Điều đó cho thấy chính sách tiền tệ hiện đang phải cân bằng giữa hai mục tiêu đầy thách thức: duy trì tăng trưởng và kiểm soát ổn định giá cả.
Ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch AzFin Việt Nam cho biết, so sánh với giai đoạn 2007-2011, nguyên nhân chính khiến khối ngoại rút vốn mạnh trên thị trường chứng khoán đến từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nhiều tập đoàn tài chính quốc tế buộc phải thu hồi vốn từ các thị trường mới nổi nhằm bảo vệ thanh khoản và bảng cân đối kế toán tại công ty mẹ.
Trái lại, bối cảnh hiện nay mang tính chất hoàn toàn khác. Áp lực bán chủ yếu đến từ chênh lệch lãi suất quốc tế và hoạt động tái cơ cấu danh mục của các quỹ đầu tư. Tỷ giá vẫn nằm trong vùng kiểm soát, nền tảng vĩ mô ổn định hơn đáng kể so với 15 năm trước.
Quan trọng hơn, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đã thay đổi về chất. Những doanh nghiệp đầu ngành như Hòa Phát hay Techcombank sở hữu quy mô tài sản, công nghệ sản xuất, năng lực quản trị và hệ sinh thái khách hàng vượt xa chính họ trong quá khứ. Dù định giá hiện tại chưa đạt mức “siêu rẻ” như năm 2009, nhưng chất lượng tài sản lại cao hơn đáng kể.
Chiến lược giữa sóng rút vốn
Trong bối cảnh biến động mạnh, việc lựa chọn cổ phiếu cần dựa trên các tiêu chí định lượng rõ ràng thay vì cảm xúc thị trường. Ông Phục khuyến nghị chiến lược được nhiều nhà đầu tư giá trị áp dụng là mô hình 3P gồm: Price (Định giá), Profit (Lợi nhuận) và Payout (Cổ tức).
Thứ nhất, về định giá, ưu tiên các doanh nghiệp có hệ số P/E dưới 8 lần và P/B dưới 2 lần. Đây là mức định giá tương đối hấp dẫn nếu so sánh với tiềm năng tăng trưởng dài hạn của nhiều doanh nghiệp đầu ngành.
Thứ hai, về lợi nhuận, doanh nghiệp cần duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trên 15% mỗi năm, phản ánh khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh và gia tăng giá trị cho cổ đông.
Thứ ba, về cổ tức, tỷ suất cổ tức tiền mặt nên đạt từ 4-6%, đủ để tạo ra dòng thu nhập ổn định và giảm áp lực tâm lý trong những giai đoạn thị trường điều chỉnh.
Trên cơ sở đó, danh mục đầu tư có thể được xây dựng theo hướng cân bằng giữa tăng trưởng và giá trị. Nhóm tăng trưởng tiêu biểu là các doanh nghiệp công nghệ như FPT, nơi tốc độ tăng trưởng lợi nhuận duy trì ở mức cao trong nhiều năm liên tiếp. Trong khi đó, nhóm giá trị tập trung vào các ngân hàng hoặc doanh nghiệp sản xuất đầu ngành đang giao dịch ở mức P/B quanh 0,7-1 lần, đồng thời duy trì chính sách cổ tức ổn định.
“Trong mọi chu kỳ thị trường, khả năng quản trị rủi ro thường quan trọng hơn việc lựa chọn đúng cổ phiếu và nguyên tắc cần được ưu tiên là hạn chế tối đa việc sử dụng đòn bẩy tài chính. Khi áp lực bán ròng từ khối ngoại chưa hoàn toàn kết thúc, việc sử dụng margin có thể khiến nhà đầu tư mất quyền chủ động trước các biến động ngắn hạn của thị trường.
Ngược lại, việc sử dụng nguồn vốn tự có giúp nhà đầu tư duy trì vị thế dài hạn và tận dụng được các cơ hội khi thị trường giảm sâu.
Ngoài ra, nhà đầu tư cần nhìn nhận đúng về khái niệm thanh khoản. Nhiều nhà đầu tư lo ngại rằng dòng vốn đang rời bỏ thị trường. Tuy nhiên, trên thực tế, mỗi lệnh bán đều có một bên mua tương ứng. Việc các doanh nghiệp vẫn huy động được lượng vốn lớn thông qua IPO và phát hành cổ phiếu cho thấy dòng tiền trong hệ thống tài chính vẫn đang vận hành bình thường.
Trong dài hạn, câu hỏi quan trọng nhất không phải là khối ngoại đang bán bao nhiêu, mà là liệu thị trường chứng khoán Việt Nam có tiếp tục tồn tại và phát triển hay không. Nếu câu trả lời là có, thì việc sở hữu các doanh nghiệp tốt với mức giá hấp dẫn vẫn là con đường tạo ra giá trị bền vững”, vị chuyên gia lưu ý.
