Được mệnh danh là "đại lộ hiện đại" đầu tiên của Việt Nam xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đang dần chạm ngưỡng giới hạn thiết kế sau 10 năm vận hành.
Để giữ vững vai trò là trục mạch máu của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, một kế hoạch nâng cấp, mở rộng quy mô lên 8-10 làn xe đang được khẩn trương nghiên cứu, hứa hẹn mở ra một chương mới cho hạ tầng giao thông kết nối thủ đô với cửa ngõ ra biển lớn.
Từ "siêu dự án" hạ tầng mang tính biểu tượng đến trục kinh tế huyết mạch vùng Bắc Bộ
Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng giữ vai trò là trục hành lang kinh tế trọng điểm quốc gia, trực tiếp kết nối trung tâm chính trị với cửa ngõ hàng hải lớn nhất miền Bắc. Tuyến đường thiết lập chuẩn mực hạ tầng vượt trội với vận tốc thiết kế 120km/h, quy mô 6 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp rộng 33m, giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai đầu đầu mối xuống còn 1-1,5 giờ.
Để gánh vác áp lực giao thương liên tục, mặt đường được thảm nhựa polymer tiêu chuẩn quốc tế, tối ưu hóa năng lực chịu tải cho các dòng xe container siêu trường, siêu trọng di chuyển từ các cụm cảng biển vào nội địa. Sự hiện diện của trục cao tốc này không chỉ giải tỏa áp lực cho Quốc lộ 5 cũ kỹ mà còn định hình lại chuỗi cung ứng logistics toàn vùng, đảm bảo mạch lưu thông hàng hóa xuất nhập khẩu luôn thông suốt và an toàn.
Ông Lê Văn Tiến - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hải Phòng: Sau một thập kỷ vận hành, ý nghĩa của tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đã vượt xa tầm vóc của một công trình giao thông thuần túy. Nó chính là 'trục xương sống' mở đường cho dòng chảy kinh tế bùng nổ, trở thành đòn bẩy vĩ mô thúc đẩy làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ xô vào các thủ phủ công nghiệp dọc tuyến như Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng.
Đối với ngành vận tải chúng tôi, tuyến đường này là một cuộc cách mạng. Hệ thống logistics toàn vùng đã được tối ưu hóa triệt để: thời gian quay vòng xe nhanh hơn, khấu hao phương tiện giảm, và đặc biệt là chi phí vận hành trên mỗi container được tiết giảm mạnh mẽ. Điều này trực tiếp giúp các doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu.
Trong bối cảnh Hải Phòng đang khẳng định vị thế cửa ngõ hàng hải quốc tế, tuyến cao tốc đóng vai trò mạch máu nối liền hậu phương công nghiệp miền Bắc với các bến cảng nước sâu. Việc giao thương hàng hóa ra thế giới chưa bao giờ thông suốt, an toàn và tốc độ đến thế. Nếu không có bước đột phá hạ tầng này mười năm trước, logistics phía Bắc chắc chắn không thể gánh vác được quy mô xuất nhập khẩu khổng lồ như hiện nay.
.jpg)
"Cơn lốc" gia tăng phương tiện và áp lực quá tải chạm ngưỡng giới hạn
Không một ai có thể phủ nhận những giá trị to lớn mà tuyến cao tốc mang lại, thế nhưng chính sự phát triển kinh tế bùng nổ của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ lại đang đẩy công trình này vào một kịch bản "quá tải trước tuổi". Tốc độ cơ giới hóa cùng sự gia tăng nhanh chóng của các phương tiện giao thông cá nhân lẫn xe vận tải thương mại đã vượt xa những dự báo xa nhất từ mười lăm năm trước.
Theo ông Đỗ Văn Thuần – TGĐ Công ty TNHH MTV QL&KT Ô tô cao tốc Hà Nội – Hải Phòng: Khi mới đưa vào khai thác, tuyến đường đón nhận khoảng 18.000 lượt xe quy đổi (PCU)/ngày. Còn hiện nay, con số này đã nhảy vọt lên mức kỷ lục khoảng 73.795 lượt xe/ ngày – tức là tăng gấp 4,09 lần so với ban đầu. Tính đến nay, hiệu suất khai thác toàn tuyến đã chạm mốc 93% năng lực thiết kế.
Ông Bùi Ngọc Hiếu – GĐ Công ty TNHH Logistics Tân Hải Long: Hiệu suất tiệm cận tối đa khiến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng không còn thông thoáng như trước. Tình trạng ùn ứ, xe đuôi nhau di chuyển chậm xuất hiện ngày càng dày đặc. Đặc biệt vào dịp lễ, Tết hay cuối tuần, chỉ một va chạm hoặc sự cố phương tiện nhỏ cũng lập tức gây ùn tắc kéo dài hàng cây số, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ giao hàng.
Đáng lo ngại hơn, áp lực này còn đến từ sự cộng hưởng của hệ thống hạ tầng xung quanh. Tuyến Quốc lộ 5 chạy song hành từ lâu đã rơi vào trạng thái mãn tải trầm trọng với lưu lượng thực tế cao gấp 3 lần thiết kế. Sự xuống cấp và xung đột giao thông dày đặc tại đây đã vô hình trung 'đẩy' làn sóng xe tải nặng, xe container chuyển hướng hoàn toàn sang cao tốc để đảm bảo thời gian.
Khi cả hai tuyến đường cùng phải gồng mình gánh chịu dòng phương tiện từ hậu phương đổ dồn ra biển, việc cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chạm ngưỡng giới hạn kỹ thuật là điều tất yếu. Nếu không sớm mở rộng, điểm nghẽn này sẽ trực tiếp làm gia tăng chi phí và chậm trễ chuỗi cung ứng logistics toàn vùng.
Sẵn sàng cho kế hoạch đại nâng cấp 8-10 làn xe
Trước áp lực mãn tải hạ tầng, Tổng công ty VIDIFI đã đề xuất nghiên cứu phương án mở rộng quy mô toàn tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng nhằm chủ động đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong giai đoạn mới. Theo đề xuất sơ bộ, tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng sẽ được thực hiện một cuộc "đại phẫu" về mặt kiến trúc giao thông.
Từ quy mô 6 làn xe như hiện tại, con đường dự kiến sẽ được nâng cấp mở rộng lên thành 8 đến 10 làn xe chạy tốc độ cao. Đây được xem là một giải pháp căn cơ, mang tính dài hạn nhằm giải quyết triệt để bài toán ùn tắc, đồng thời nâng cao mức độ an toàn và tốc độ lưu thông trung bình trên tuyến. Tuy nhiên, việc triển khai một dự án mở rộng quy mô lớn trên một trục đường đang vận hành huyết mạch chắc chắn sẽ đối mặt với không ít thách thức phức tạp.
Theo ông Trần Anh Tú – TGĐ VIDIFI: Khi mở rộng làn đường Dự án Đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng sẽ có những thuận lợi và khó khăn. Thuận lợi là dự án đã được giải phóng mặt bằng với bề rộng 100m chạy dọc tuyến, hiện đang trồng dài cây xanh bình quản rộng 17m môi bên đường.
Việc không phải tiến hành đền bù giải phóng mặt bằng rất thuận lợi cho việc triển khai Dự án đáp ứng yêu cầu tiến độ, tiêu chuẩn kỹ thuật và tiết kiệm nhiều chi phí đầu tư; Tuyến đường hiện có 6 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp. Làn đường khi mở rộng lên 8 đến 10 làn xe 2 làn dừng khẩn cấp sẽ tận dụng được làn dừng khẩn thành làn đường mở rộng. Dọc 2 bên tuyến có đường gom chạy dọc, đóng vai trò như bệ phản áp chống sạt trượt nên đảm bảo độ ổn định nên đường;
Chủ trương của Đảng và Nhà nước đang tập trung phát triển các vùng kinh tế động lực, hành lang kinh tế, trục phát triển và các cực tăng trưởng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trên cơ sở đó, việc điều chỉnh quy hoạch và mở rộng tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy liên kết vùng. Đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bên vững của cả nước.
Hiện, các Khu công nghiệp dọc tuyến như KCN Lý Thường Kiệt, KCN Tân Dân ... (tỉnh Hưng Yên) và KCN Hoàng Diệu, KCN Bình Giang, KCN Hưng Đạo, KCN Tràng Cát, KCN Cầu Cựu .... (thành phố Hải Phòng) đang được triển khai khẩn trương, tạo nhu cầu vận tải, lưu thông trong vòng 3-5 năm năm tiếp theo.
Đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là tuyến đường cửa ngõ phía Đông của Thủ đô Hà Nội. Trong khi các dự án đường cao tốc phía Nam của Thủ đô Hà Nội đã được điều chỉnh quy hoạch tại Quyết định 12/QĐ-TTg ngày 3/1/2025 như: Hà Nội - Cầu Giẽ: từ 8 làn xe lên 10-12 làn xẹ, Cầu Giế Ninh Bình từ 6 đến 8 làn xe lên 10 làn xe. Do đó, Đường ộ tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng cần thiết điều chỉnh quy hoạch để đảm bảo sự đồng bộ, kết nối liên thông, đáp ứng nhu cầu vận tải...
Ngoài thuận lợi thì dự án cũng gặp một số khó khăn như: Đối với các cầu trên tuyến gồm câu vượt sông, cầu vượt đường địa phương, hiện tại có 30 cầu bê tông cốt thép dự ứng lực với kết cấu nhịp là đúc hầng, dầm giản đơn, dầm hộp sẽ phải mở rộng. Tuy nhiên, với công nghệ thi công hiện nay việc mở rộng các cầu rất thuận lợi và thời gian thi công nhanh gọn với giải pháp thiết kế dự kiến như thi công bổ sung 2 cầu độc lập nằm ở 2 bên cầu hiện tại với kết cấu và khẩu độ nhịp tương tự cầu hiện tại, có mặt cắt ngang mỗi cầu đâm bảo 2 làn xe và 1 làn dừng khẩn cấp.
Mở rộng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng lên 8-10 làn xe là bước đi chiến lược bảo đảm kết nối thông suốt giữa thủ đô với hệ thống cảng biển quốc tế. Khi dòng chảy giao thông được khơi thông, mạch đập kinh tế toàn vùng Bắc Bộ sẽ có thêm xung lực để bứt phá mạnh mẽ.
