Quy định áp thuế 0,1% trên mỗi lần chuyển nhượng tài sản mã hóa được xem là bước đi cần thiết trong quản lý. Tuy nhiên, cách tính theo từng giao dịch đang đặt ra nhiều băn khoăn về tính hợp lý.
Việc đưa tài sản mã hóa vào diện chịu thuế là bước đi tất yếu khi quy mô và mức độ phổ biến của thị trường này ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh khung pháp lý còn đang hoàn thiện, quy định áp thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá chuyển nhượng mỗi lần giao dịch được xem là giải pháp đơn giản, dễ triển khai.
Ưu điểm của cách tiếp cận này là rõ ràng: dễ tính, dễ thu, không phụ thuộc vào việc xác định chính xác thu nhập thực tế, điều vốn rất phức tạp trong một thị trường có tính biến động cao và giao dịch liên tục như tài sản mã hóa.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là việc đánh thuế theo từng giao dịch liệu đã phản ánh đúng bản chất thu nhập hay chưa.
Trên thực tế, nhà đầu tư tài sản mã hóa có thể thực hiện nhiều giao dịch mua – bán trong thời gian ngắn, thậm chí trong cùng một ngày. Với cách tính thuế trên từng lần chuyển nhượng, nghĩa vụ thuế sẽ phát sinh liên tục, bất kể kết quả đầu tư cuối cùng là lãi hay lỗ.
Điều này dẫn đến một nghịch lý: người đầu tư có thể phải nộp thuế dù tổng thể vẫn chưa có thu nhập, thậm chí đang thua lỗ. Trong khi đó, về nguyên tắc, thuế thu nhập cá nhân cần gắn với phần thu nhập thực tế phát sinh.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong - Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, việc đưa tài sản mã hóa vào diện chịu thuế là cần thiết, nhằm bảo đảm công bằng giữa các loại hình đầu tư và tránh thất thu ngân sách.
Tuy nhiên, theo ông Phong, vấn đề không nằm ở việc có đánh thuế hay không, mà ở cách tính thuế. “Nếu áp dụng mức thuế trên từng giao dịch mà không tính đến yếu tố lãi – lỗ, nghĩa vụ thuế có thể không phản ánh đúng thu nhập thực tế của người nộp thuế”, ông nhận định.
Theo Luật sư Phong, tài sản mã hóa có đặc thù khác với nhiều loại tài sản truyền thống, từ tần suất giao dịch, mức độ biến động giá đến cách thức vận hành thị trường. Vì vậy, việc áp dụng một phương thức tính thuế đơn giản có thể thuận tiện trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế.
Một vấn đề khác cũng cần được tính đến là tính khả thi trong quản lý. Với đặc điểm giao dịch phân tán, diễn ra trên nhiều nền tảng, thậm chí xuyên biên giới, việc xác định đầy đủ các giao dịch phát sinh và nghĩa vụ thuế là không đơn giản.
Trong bối cảnh đó, việc áp dụng mức thuế 0,1% trên mỗi giao dịch có thể được xem là giải pháp mang tính tạm thời, nhằm “lấp khoảng trống” quản lý. Tuy nhiên, nếu không tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nguy cơ phát sinh bất cập là khó tránh.
Theo Luật sư Nguyễn Thanh Phong, về lâu dài cần nghiên cứu một cơ chế thuế phù hợp hơn với đặc thù của tài sản mã hóa, trong đó có thể xem xét yếu tố thu nhập thực tế, thay vì chỉ dựa trên giá trị giao dịch.
Một chính sách thuế hiệu quả không chỉ dừng ở việc tạo nguồn thu, mà còn phải bảo đảm tính công bằng và khả năng tuân thủ. Nếu cách tính thuế chưa hợp lý, người nộp thuế có thể gặp khó khăn trong thực hiện nghĩa vụ, thậm chí phát sinh tâm lý né tránh.
“Áp thuế đối với tài sản mã hóa là bước đi cần thiết. Nhưng câu hỏi không chỉ là thu bao nhiêu, mà là thu như thế nào để vừa khả thi, vừa phản ánh đúng bản chất của thị trường. Khi chưa giải quyết được bài toán này, mức thuế 0,1% mỗi giao dịch có thể mới chỉ là giải pháp tạm thời”, Luật sư Phong nói.
