Thí điểm cấp phép sàn tài sản mã hóa được kỳ vọng mở đường cho một thị trường minh bạch, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về năng lực quản lý và vận hành đối với cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
Nhằm triển khai Nghị quyết số 05 của Chính phủ về tài sản mã hóa, từ ngày 20/1, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 96, công bố các thủ tục hành chính mới được thí điểm trong lĩnh vực này, thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Theo đó, ba thủ tục hành chính mới được đưa vào áp dụng gồm: cấp phép, điều chỉnh và thu hồi giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Việc tiếp nhận hồ sơ đối với các thủ tục này đã được triển khai ngay từ thời điểm ban hành.
Việc mở “cánh cửa” pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa được xem là bước đi quan trọng, song cũng đặt ra yêu cầu cao về cách thức quản lý, nhằm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro phát sinh trong một lĩnh vực còn nhiều biến động.
Nhấn mạnh quan điểm quản lý, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết cơ quan quản lý lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, từng bước.
“Đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro, vì vậy việc triển khai cần có lộ trình, vừa làm vừa hoàn thiện khuôn khổ pháp lý”, ông Hòa nhấn mạnh.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là doanh nghiệp tham gia thí điểm phải đầu tư hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh, an toàn cấp độ 4 theo quy định. Đây không chỉ là điều kiện pháp lý, mà còn là nền tảng để thị trường vận hành ổn định, hạn chế rủi ro.
Từ góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập Công ty bảo mật Verichains cho rằng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa là mức rất cao, thậm chí vượt chuẩn của nhiều hệ thống hiện nay.
“So với sàn chứng khoán đang áp dụng tiêu chuẩn cấp độ 3, việc nâng lên cấp độ 4 là cần thiết trong bối cảnh tài sản mã hóa có tính chất đặc thù và rủi ro cao hơn”, ông Thành nhận định.
Theo ông, an toàn hệ thống không chỉ dừng ở việc đạt chứng nhận, mà là một quá trình vận hành liên tục, đòi hỏi khả năng giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và phản ứng nhanh với các sự cố phát sinh.
Đáng lưu ý, rủi ro lớn nhất lại nằm ở chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa môi trường blockchain với hạ tầng vận hành của sàn, đây là những “điểm giao thoa” dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.
Trong khi đó, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng Ban Chiến lược MEXC Việt Nam cho rằng, các sàn nội địa cần đầu tư bài bản ngay từ đầu nếu muốn tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư.
Theo bà Quỳnh, cộng đồng nhà đầu tư tài sản mã hóa hiện nay đã có nhiều kinh nghiệm và đặt ra yêu cầu rất cao, không chỉ về tốc độ xử lý giao dịch, mà còn về an toàn tài sản, bảo mật dữ liệu KYC, hệ thống phòng chống rửa tiền (AML) và năng lực quản trị rủi ro tổng thể.
“Đây là thị trường có tính cạnh tranh toàn cầu, nên nếu không đạt chuẩn ngay từ đầu, doanh nghiệp nội địa sẽ rất khó giữ chân nhà đầu tư”, bà Quỳnh nhấn mạnh.
Từ thực tiễn triển khai thí điểm, nhiều ý kiến cho rằng, để thị trường tài sản mã hóa phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý theo hướng vừa đảm bảo kiểm soát rủi ro, vừa tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo.
Theo đó, cơ quan quản lý cần sớm xây dựng lộ trình rõ ràng cho việc chuyển từ cơ chế thí điểm sang chính thức; đồng thời ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và quản trị rủi ro mang tính thống nhất, tiệm cận thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp liên ngành trong giám sát, đặc biệt ở các lĩnh vực liên quan đến phòng chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng.
Ở phía doanh nghiệp, việc chủ động nâng cao năng lực công nghệ, chuẩn hóa quy trình vận hành và đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là yếu tố then chốt để thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
