Thị trường tài sản mã hoá đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa mạnh mẽ, đòi hỏi nhà đầu tư nắm bắt và hiểu rõ nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch.
Việt Nam chính thức áp thuế
Mới đây, Thông tư 32/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành và có hiệu lực từ ngày 27/3/2026 đã thiết lập khung pháp lý về nghĩa vụ thuế đối với các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa, bao gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân.
Theo quy định tại Điều 5 của Thông tư, cơ chế tính thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng tài sản mã hóa được xây dựng theo hướng đơn giản hóa, áp dụng trực tiếp trên từng giao dịch phát sinh thay vì dựa trên thu nhập ròng.
Cụ thể, cá nhân thực hiện chuyển nhượng tài sản mã hóa thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, không phân biệt tình trạng cư trú, sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân với thuế suất 0,1% tính trên giá trị chuyển nhượng của từng giao dịch. Điểm cốt lõi của quy định này là thuế không được tính trên phần lợi nhuận mà tính trên toàn bộ giá trị giao dịch, dẫn đến việc nghĩa vụ thuế phát sinh ngay tại mỗi lần chuyển nhượng, bất kể giao dịch đó có lãi hay lỗ. Đồng thời, các khoản thu nhập này không thuộc diện quyết toán thuế theo năm.
Quy định được áp dụng thống nhất đối với tất cả cá nhân có hoạt động chuyển nhượng tài sản mã hóa thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, có hiệu lực kể từ ngày 27/3/2026 và duy trì trong suốt thời gian thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam hoặc cho đến khi có chính sách thuế chính thức thay thế.
Trước đó, tại một Talkshow về phát triển thị trường tài sản số Việt Nam, ông Phan Vũ Tuấn, Trưởng văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam cho rằng việc áp dụng mức thuế 0,1% trên mỗi giao dịch tài sản số có thể được nhìn nhận như một sự đánh đổi hợp lý để đổi lấy tính minh bạch và sự bảo vệ pháp lý cho nhà đầu tư.
Trong thực tế hiện nay, nhiều nhà đầu tư vẫn gặp không ít khó khăn khi tham gia thị trường, đặc biệt là trong việc chứng minh nguồn gốc dòng tiền hoặc lịch sử giao dịch. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc phần lớn các giao dịch tài sản số trước đây được thực hiện trên các nền tảng quốc tế, trong khi khung pháp lý trong nước vẫn chưa hoàn thiện.
“Việc Nhà nước xây dựng được một cơ chế pháp lý rõ ràng, đưa hoạt động giao dịch tài sản số vào khuôn khổ chính thức, thì mức thuế 0,1% hoàn toàn có thể xem là một chi phí hợp lý. Chính sách này không chỉ góp phần hợp thức hóa thị trường mà còn tạo nền tảng pháp lý quan trọng để bảo vệ nhà đầu tư và doanh nghiệp khi tham gia lĩnh vực tài sản số”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Nhà đầu tư tại Mỹ chưa hiểu hết về thuế
Tại Mỹ, theo khảo sát do sàn giao dịch tiền điện tử Coinbase phối hợp với Cointracker thực hiện, hơn một nửa nhà đầu tư tiền điện tử tại Mỹ chưa nắm được các nguyên tắc cơ bản về thuế.
Báo cáo “Crypto Tax Readiness 2026” cho thấy chỉ 49% người được hỏi hiểu đúng rằng tiền điện tử bị đánh thuế khi bán, trong khi gần 1/4 nhầm lẫn rằng các giao dịch chuyển khoản thông thường cũng làm phát sinh nghĩa vụ thuế. Khảo sát được tiến hành vào cuối năm 2025 với 3.000 người dùng, phản ánh rõ sự thiếu hụt kiến thức trong một thị trường có tốc độ phát triển nhanh.
Một trong những vấn đề cốt lõi khiến việc tuân thủ thuế trở nên phức tạp là bài toán giá vốn, yếu tố then chốt để xác định lãi, lỗ khi giao dịch. Dữ liệu từ khảo sát cho thấy người dùng trung bình sử dụng nhiều hơn 2 nền tảng hoặc ví điện tử, trong đó tới 83% lựa chọn ví tự quản lý. Tuy nhiên, chỉ 35% cho biết họ đã điều chỉnh và theo dõi chính xác giá vốn ban đầu. Việc tài sản liên tục được chuyển giữa các nền tảng khiến dữ liệu bị phân mảnh, gây khó khăn cho quá trình tổng hợp và kê khai.
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của mẫu báo cáo thuế mới tại Mỹ được kỳ vọng sẽ giúp chuẩn hóa hoạt động khai báo. Tuy nhiên, theo Coinbase, chính cơ chế này lại làm gia tăng áp lực tuân thủ trong ngắn hạn. Nguyên nhân là do nhiều hoạt động nhỏ trong hệ sinh thái tiền số như thanh toán bằng stablecoin hay trả phí gas trên blockchain đều được coi là sự kiện chịu thuế, dù giá trị phát sinh không đáng kể.
Doanh nghiệp này ước tính sẽ phát hành hơn 4 triệu mẫu báo cáo thuế cho các tài khoản có doanh thu dưới 600 USD. Đáng chú ý, hơn 60% khách hàng của họ không có dữ liệu giá vốn đầy đủ do đặc thù di chuyển tài sản giữa nhiều ví và nền tảng khác nhau.
Tuy vậy, ở góc độ dài hạn, nhiều chuyên gia vẫn đánh giá việc chuẩn hóa là xu hướng tất yếu. Ông Matt Price, Giám đốc điều tra tại công ty phân tích blockchain Elliptic cho rằng hệ thống báo cáo mới sẽ giúp cơ quan quản lý chuyển từ các cuộc điều tra thủ công sang mô hình giám sát có trọng tâm và hiệu quả hơn.
Từ kinh nghiệm thực tế khi từng nhận một phần thu nhập bằng tiền điện tử tại Binance, ông Price thừa nhận việc tính toán và kê khai thuế đối với tài sản biến động là không đơn giản. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng những thách thức này không phải chưa từng xuất hiện trong tài chính truyền thống. Các hình thức giao dịch phức tạp như giao dịch thuật toán cũng từng đặt ra bài toán tương tự và đã dần được giải quyết thông qua công cụ và quy chuẩn phù hợp.
Có thể thấy, khoảng cách giữa tốc độ phát triển của công nghệ và mức độ hoàn thiện của hệ thống thuế đang tạo ra một “điểm nghẽn” đáng kể. Trong khi người dùng nhìn chung có thiện chí tuân thủ, thì sự phức tạp của hệ sinh thái và thiếu đồng bộ dữ liệu lại là rào cản chính.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc hoàn thiện khung pháp lý cần đi kèm với nâng cao nhận thức và phát triển các công cụ hỗ trợ kê khai thân thiện hơn. Chỉ khi bài toán tuân thủ được giải quyết một cách hiệu quả, thị trường tài sản số mới có thể tiến tới giai đoạn phát triển bền vững và thu hút dòng vốn quy mô lớn trong tương lai.
