Từ nền tảng công nghiệp điện tử và mạng lưới cụm công nghiệp rộng khắp, Bắc Ninh đang từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ cho ngành bán dẫn.
Những ngày này, tại nhiều cụm công nghiệp (CCN) trên địa bàn Bắc Ninh, không khí thi công hạ tầng, hoàn thiện nhà xưởng, đón dòng vốn đầu tư mới diễn ra sôi động. Xen giữa tiếng máy móc và những chuyến xe chở thiết bị điện tử là kỳ vọng về một hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đủ sức tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Không chỉ được biết đến là “thủ phủ” điện tử của cả nước với sự hiện diện của hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn, Bắc Ninh đang âm thầm chuẩn bị một “mạch nền” mới cho ngành công nghiệp bán dẫn, đó là phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với các cụm công nghiệp trên địa bàn.
Trong hành trình này, vai trò điều phối, quản lý và định hướng của Sở Công Thương Bắc Ninh được xem là mắt xích đặc biệt quan trọng.
“Mạch nền” cho tham vọng bán dẫn
Nhiều chuyên gia cho rằng, để phát triển ngành bán dẫn không chỉ cần các “đại bàng” FDI, mà quan trọng hơn là phải hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp hỗ trợ đủ mạnh. Bởi phía sau một con chip là cả chuỗi cung ứng khổng lồ liên quan đến điện tử, cơ khí chính xác, vật liệu công nghệ cao, bao bì kỹ thuật, thiết bị truyền thông hay linh kiện phụ trợ.
Đó cũng là lý do Bắc Ninh đang đẩy mạnh phát triển các CCN theo hướng chuyên sâu, ưu tiên công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao.
Theo số liệu của Sở Công Thương Bắc Ninh, đến hết năm 2025, toàn tỉnh đã thành lập 96 CCN với tổng diện tích hơn 3.713 ha. Trong đó, có 67 CCN đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động, thu hút 1.465 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 48.210 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 58.000 lao động.
Đáng chú ý, tỷ lệ lấp đầy các CCN đã đi vào hoạt động đạt khoảng 73,4%, cho thấy sức hút ngày càng lớn của mô hình phát triển công nghiệp này.
Nếu các khu công nghiệp là nơi đặt “đại bản doanh” của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, thì CCN lại đang trở thành không gian phát triển của doanh nghiệp vệ tinh - những mắt xích trực tiếp tham gia chuỗi sản xuất công nghiệp hỗ trợ.
Theo ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Ninh, tỉnh đang tập trung định hướng các CCN theo hướng đồng bộ hạ tầng, ưu tiên các ngành điện tử, cơ khí chính xác, công nghiệp hỗ trợ, vật liệu công nghệ mới và các lĩnh vực có khả năng tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao.
“Muốn phát triển công nghiệp bán dẫn bền vững thì phải phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ. Bắc Ninh không chỉ ưu tiên thu hút các tập đoàn lớn, mà còn hướng tới xây dựng mạng lưới doanh nghiệp nội địa đủ năng lực tham gia chuỗi sản xuất công nghệ cao”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Trong hành trình đó, Sở Công Thương đóng vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước đối với CCN, từ tham mưu cơ chế chính sách, thúc đẩy tiến độ đầu tư hạ tầng đến hỗ trợ kết nối doanh nghiệp.
Một điểm nhấn đáng chú ý là Bắc Ninh đang nâng chuẩn phát triển CCN theo hướng xanh và bền vững. Hiện đã có 39/67 CCN đi vào hoạt động được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung. Đây được xem là điều kiện quan trọng để thu hút các ngành công nghệ cao, đặc biệt là lĩnh vực điện tử và bán dẫn, vốn yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường sản xuất.
Phát huy các “vệ tinh” của ngành công nghiệp công nghệ cao
Tại CCN Yên Lư (phường Yên Dũng, tỉnh Bắc Ninh), không khí đầu tư đang diễn ra khẩn trương. Sau điều chỉnh quy hoạch, danh mục ngành nghề thu hút đầu tư vào CCN này cho thấy định hướng rất rõ về công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm sản xuất thiết bị điện, điện tử; thiết bị truyền thông; cơ khí, chế tạo máy; công nghiệp hỗ trợ; sản xuất vật liệu công nghệ mới; dược, mỹ phẩm và thiết bị y tế; sản xuất pin, ắc quy; sản xuất xe điện và linh kiện cho xe điện… Đây đều là những ngành có liên kết trực tiếp hoặc gián tiếp với chuỗi sản xuất điện tử và bán dẫn.
Ông Nguyễn Anh Kiên, Trưởng Ban quản lý CCN Yên Lư - CTCP Xây dựng và Dịch vụ thương mại Tuấn Quỳnh cho biết, định hướng của CCN là ưu tiên thu hút doanh nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và các dự án sản xuất sạch.
“Chúng tôi kỳ vọng CCN Yên Lư sẽ trở thành mắt xích kết nối các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với chuỗi sản xuất công nghệ cao trên địa bàn tỉnh”, ông Kiên chia sẻ.
Theo ông Kiên, lợi thế lớn của Bắc Ninh hiện nay là đã hình thành hệ sinh thái điện tử quy mô lớn với sự hiện diện của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Điều này mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp phụ trợ trong nước tham gia chuỗi cung ứng nếu đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và công nghệ.
Không khó để nhận thấy, phía sau chiến lược phát triển bán dẫn của Bắc Ninh là một bài toán lớn hơn, đó là nâng năng lực doanh nghiệp nội địa. Bởi nếu không có mạng lưới công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh, địa phương sẽ rất khó tạo ra giá trị gia tăng sâu trong chuỗi sản xuất công nghệ cao.
Đây cũng là lý do Bắc Ninh đang thúc đẩy phát triển CCN theo hướng chuyên nghiệp hơn, bài bản hơn, thay vì chỉ mở rộng diện tích đơn thuần. Giới chuyên gia nhận định, trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Bắc Ninh có cơ hội lớn để bứt phá nhờ nền tảng điện tử sẵn có. Tuy nhiên, “tấm vé” để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này sẽ còn phụ thuộc vào khả năng hình thành mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đủ sức đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
