Bắc Ninh: Phát triển Khu công nghiệp chuyên ngành và khu công nghiệp xanh

Tỉnh tập trung quy hoạch các phân khu chuyên biệt cho ngành bán dẫn, công nghệ cao và dữ liệu, giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng và hạ tầng dùng chung.

Bắc Ninh: Diện mạo công nghiệp mới – từ chuyên ngành đến sinh thái bền vững

Theo ông Nguyễn Đức Long – Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu đang khắt khe hơn với các tiêu chuẩn môi trường và quản trị, tỉnh Bắc Ninh đã chủ động chọn cho mình một lối đi riêng: Phát triển các Khu công nghiệp (KCN) chuyên ngành và KCN xanh. Đây không chỉ là bước đi nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh mà còn là lời cam kết của một trung tâm kinh tế năng động về một tương lai phát triển bền vững, hài hòa giữa công nghiệp hóa và bảo vệ môi trường.

KCN chuyên ngành: "Thỏi nam châm" thu hút các đại dự án công nghệ. Bắc Ninh từ lâu đã nổi tiếng với các "cứ điểm" của các tập đoàn đa quốc gia. Tuy nhiên, thay vì thu hút dàn trải, tỉnh đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình KCN chuyên ngành. Đây là những khu vực được quy hoạch tập trung cho một nhóm ngành nhất định, tạo ra sự cộng hưởng trong chuỗi cung ứng.

Mô hình này giúp các doanh nghiệp trong cùng một hệ sinh thái (như bán dẫn, linh kiện điện tử hay cơ khí chính xác) có thể tận dụng hạ tầng dùng chung, giảm chi phí logistics và dễ dàng chuyển giao công nghệ. Điển hình như sự hình thành các phân khu chuyên về bán dẫn và công nghệ cao tại Quế Võ hay Yên Phong đã đưa Bắc Ninh trở thành mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc chuyên môn hóa giúp tỉnh không chỉ thu hút được "đại bàng" mà còn giữ chân được cả một hệ thống các nhà thầu phụ trợ chất lượng cao.

Xu hướng KCN xanh và sinh thái: Khi "xanh" là chứng chỉ thông hành

Khái niệm KCN xanh, sinh thái tại Bắc Ninh không còn là một khẩu hiệu xa vời mà đã trở thành yêu cầu khắt khe. Xu hướng này tập trung vào ba trụ cột: Sản xuất sạch hơn, cộng sinh công nghiệp và hạ tầng thông minh.

Trong các KCN xanh, nước thải được xử lý tái sử dụng, năng lượng mặt trời áp mái được tận dụng tối đa, và diện tích cây xanh được đảm bảo vượt tiêu chuẩn. Quan trọng hơn là khái niệm "Cộng sinh công nghiệp" - nơi chất thải của doanh nghiệp này có thể trở thành nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp kia. Điều này giúp giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời giúp doanh nghiệp đạt được các chứng chỉ xanh như LEED hay ISO 14001, vốn là "tấm hộ chiếu" để hàng hóa tiến sâu vào các thị trường khó tính như EU hay Hoa Kỳ.

Vai trò "nhạc trưởng" của Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh

Để hiện thực hóa những mô hình hiện đại này, vai trò của Ban Quản lý các KCN tỉnh là vô cùng then chốt. Ban Quản lý không chỉ đóng vai trò là cơ quan quản lý nhà nước mà còn là người "kiến tạo" và "đồng hành" sát sao cùng nhà đầu tư.

Ban Quản lý đã chủ động rà soát, điều chỉnh quy hoạch các KCN hiện hữu và đề xuất thành lập các KCN mới theo hướng chuyên biệt hóa. Với mục tiêu phát triển bền vững, các KCN mới được thiết kế theo tiêu chuẩn xanh: ưu tiên năng lượng tái tạo, xử lý nước thải tuần hoàn và tối đa hóa không gian sinh thái. Ban Quản lý các KCN tỉnh đóng vai trò "nhạc trưởng" khi cắt giảm 60% thủ tục hành chính, triển khai "Luồng xanh 24h" để hỗ trợ nhà đầu tư. Doanh nghiệp đầu tư vào KCN xanh, sinh thái luôn được hưởng quy trình thẩm định ưu tiên, giúp dự án nhanh chóng đi vào vận hành.

Tính đến tháng 4/2026, Bắc Ninh đã chuẩn bị gần 4.000 ha đất sạch, sẵn sàng đón nhận các dự án ít lao động nhưng giá trị gia tăng cao. Đây là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, minh bạch và thân thiện với môi trường.

Hỗ trợ sau cấp phép: Ban Quản lý đóng vai trò "cầu nối" tháo gỡ khó khăn về điện, nước và nhân lực. Đặc biệt, Ban sát sao trong việc hướng dẫn doanh nghiệp chuyển đổi mô hình từ KCN truyền thống sang sinh thái, đảm bảo tính bền vững trong suốt vòng đời dự án.

Những con số minh chứng cho sự bứt phá

Tính đến quý II/2026, Bắc Ninh đã có hàng chục dự án hạ tầng KCN xanh đi vào hoạt động, thu hút dòng vốn đăng ký mới và tăng vốn vượt ngưỡng 2,8 tỷ USD. Các dự án mới tập trung chủ yếu vào ngành bán dẫn và năng lượng sạch, phản ánh sự thành công của chiến lược chuyên môn hóa. Việc lấp đầy các KCN bằng các dự án ít lao động nhưng giá trị gia tăng cao đang giúp tỉnh giải bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và an sinh xã hội.

Phát triển KCN chuyên ngành và KCN xanh không phải là đích đến cuối cùng, mà là hành trình để Bắc Ninh tự định vị mình trên bản đồ đầu tư toàn cầu. Tầm nhìn của tỉnh là xây dựng những KCN thông minh, nơi AI và Big Data điều phối mọi hoạt động vận hành, từ an ninh đến xử lý rác thải.

Phối hợp với các địa phương, tỉnh đang tiếp tục cập nhật quy hoạch các xã, phường xung quanh KCN để đảm bảo hạ tầng xã hội (nhà ở công nhân, trường học, bệnh viện) đồng bộ với hạ tầng sản xuất. Điều này giúp hình thành những "Đô thị - Công nghiệp - Dịch vụ" hiện đại, nơi người lao động có thể sống và làm việc lâu dài.

Bắc Ninh đang đứng trước ngưỡng cửa của sự thay đổi toàn diện. Việc kiên định với mô hình KCN chuyên ngành và KCN xanh chính là lời khẳng định về một tư duy kinh tế sắc sảo và trách nhiệm. Tin rằng, sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh; sở, ban, ngành, địa phương và sự đồng lòng của cộng đồng doanh nghiệp, Bắc Ninh chắc chắn sẽ giữ vững vị thế "điểm đến vàng", đóng góp quan trọng vào sự nghiệp hiện đại hóa, công nghiệp hóa của đất nước theo hướng bền vững.